Một phụ nữ và trẻ em, nằm trong nhóm nhỏ những người chạy trốn khỏi cuộc giao tranh giữa quân nổi dậy và lực lượng chính phủ trong và xung quanh thị trấn Palma, miền bắc Mozambique, được sơ tán bằng máy bay đến Palma thủ phủ tỉnh Cabo Delgado, Mozambique, thứ Năm ngày 1 tháng 4 năm 2021. Theo các cơ quan cứu trợ quốc tế, họ chỉ là một vài trong số hàng nghìn cư dân đã chạy trốn đến Tanzania gần đó và về phía nam đến thủ phủ của tỉnh Pemba (Ảnh: Dave LePoidevin/ MAF)
ROME – Ở Pemba, thủ phủ của tỉnh Cabo Delgado của Mozambique, người ta học cách ngủ những vẫn phải mở mắt: Bạo lực gia tăng ở tỉnh này đã khiến hơn 750.000 người phải rời bỏ nhà cửa và một số người lo sợ thành phố cảng sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo.
Mặc dù những kẻ thủ phạm thường bị gán cho là “những phần tử thánh chiến” vì có mối liên hệ với những người Hồi giáo cực đoan từ nước ngoài, nhưng những cư dân địa phương chẳng hạn như Linh mục Công giáo Kirikiwi Fonseca nhấn mạnh rằng cuộc xung đột không mang tính chất tôn giáo tự bản chất, mà chỉ là một đại diện khác cho lòng tham của con người.
“Chính tiền bạc, tất cả những gì họ muốn, đó là tiền bạc”, Cha Fonseca phát biểu trong một cuộc gọi Zoom với các vị đại diện toàn cầu của tổ chức từ thiện Giáo hoàng mang tên Viện trợ các Giáo hội Đau khổ mà Crux tham gia. “Nhiều người đang đau khổ, nhiều người thiệt mạng, nhiều trẻ em được chiêu mộ”.
Trong những tháng gần đây, ba Giáo xứ đến từ Pemba đã bắt đầu phối hợp với nhau để giúp đỡ nhiều người đang sống trong các trại tập trung do chính phủ điều hành. Họ cố gắng cung cấp cho những người dân bị di tản thức ăn, quần áo và trên hết là một bờ vai để than khóc.
“Mỗi ngày tôi đều trò chuyện với những người đến từ Palma, thị trấn gần đây đã bị tấn công”, vị Linh mục nói. Nhiều người đã thiệt mạng, gần đây nhất là vụ tấn công vào ngày 11 tháng 4: 14 người nước ngoài bị sát hại trong khách sạn mà họ đang lưu trú”.
Các phần tử nổi dậy có liên quan đến tổ chức Nhà nước Hồi giáo ngày càng hoạt động tích cực ở tỉnh Cabo Delgado kể từ năm 2017.
Thị trấn Palma tọa lạc tại quận tiếp giáp với các dự án khí đốt tự nhiên trị giá 60 tỷ USD. Liên Hợp Quốc ước tính rằng trước vụ tấn công có tổ chức cao vào ngày 24 tháng 3, thành phố này là nơi sinh sống của khoảng 110.000 người, 40% trong số đó đã định cư ở đó trong ba năm qua, sau khi chạy trốn khỏi các vụ tấn công ở những nơi khác.
Các dự án mà Giáo hội địa phương đang cố gắng đi đầu với sự giúp đỡ của Tổ chức Viện trợ các Giáo hội Đau khổ vượt quá sự viện trợ khẩn cấp. Linh mục Fonseca hy vọng có thể xây dựng nhà cửa cho những người bị buộc phải di tản, cung cấp cho họ cơ hội tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe, và cũng có thể thiết lập một đài phát thanh có thể phát sóng các chương trình truyền cảm hứng đối thoại và chung sống giữa những người có nguồn gốc tôn giáo và sắc tộc khác nhau, những người từ lâu đã chung sống hòa bình với nhau.
Linh mục Fonseca khẳng định động cơ lớn nhất đằng sau cuộc chiến ở Cabo Delgado là kinh tế: “Họ đang lợi dụng tôn giáo làm mục tiêu, nhưng đó không phải là một cuộc chiến tôn giáo. Từ lâu, chúng tôi đã sinh sống ở đây cùng với anh chị em Kitô hữu và những người Hồi giáo. Đó không phải là vấn đề về sắc tộc, bởi vì chúng tôi một lần nữa, đã cùng chung sống với nhau, có các cuộc hôn nhân dị chủng. Vì vậy, chúng tôi kết luận rằng tất cả đều là vì tiền: Những người này muốn tiền”.
“Mọi người biết có chiến tranh, nhưng hầu hết không hiểu nó diễn ra như thế nào, họ không nhận ra đầy đủ sự giàu có trên đất của họ, nhưng họ hiểu rằng họ phải cam chịu thiệt hại vì các nguồn tài nguyên, vì tài nguyên khoáng sản trên mảnh đất của họ”, Linh mục Fonseca nói.
Trong suốt cuộc trò chuyện kéo dài hàng giờ, vị Linh mục lập luận rằng mặc dù những phần tử nổi dậy đôi khi hét lên “Allahu Akbar” và chứng tỏ có liên minh với ISIS, họ không hướng đến việc tìm kiếm một chính phủ thánh chiến chính thống.
Với những con đường bị phá hủy, người dân buộc phải di tản khỏi Palma và các thị trấn lân cận bằng thuyền bè, và các cơ quan của Liên Hợp Quốc đang nỗ lực cập nhật hồ sơ về những người mới đến.
“Nhiều gia đình ly tán”, Linh mục Fonseca nói. “Những người phụ nữ nói với chúng tôi rằng họ không còn tìm thấy con mình đâu nữa và tôi tin rằng một số kẻ khủng bố đã bắt những đứa trẻ để biến chúng thành binh lính. Đây là một câu hỏi mà chúng tôi đang cố gắng trình bày: Tại sao chúng không quay trở về? Giờ chúng ở đâu?”.
Linh mục Fonseca nói về hai vị Nữ tu, những người vẫn giấu tên lo lắng cho sự an toàn của bọn trẻ, báo cáo với ngài rằng họ đã nhìn thấy những đứa trẻ từ 10-14 tuổi trong số những người đang chiến đấu.
Là thị trấn ven biển chiến lược nhất của tỉnh, người dân Pemba lo ngại rằng họ có thể là mục tiêu tiếp theo của quân nổi dậy.
“Hàng ngày, tôi nghe những câu chuyện về những người chứng kiến vợ hoặc chồng của họ bị tàn sát, mọi người mất lòng tin vào nhau và đôi khi, họ thậm chí còn kinh sợ chúng tôi”, Linh mục Fonseca nói. “Điều quan trọng nhất mà chúng tôi có thể làm cho họ là ở bên họ, lắng nghe họ, động viên họ tiếp tục sống và không đánh mất hy vọng”.
Minh Tuệ (theo Crux)
