Cảnh báo về việc đón nhận trí tuệ nhân tạo và những ý thức hệ siêu nhân học một cách thiếu suy xét, một chuyên gia luân lý hàng đầu đã kêu gọi các nhà truyền thông của Giáo hội tại châu Á đặt nền tảng cho việc phân định về công nghệ trên phẩm giá con người và sự quan tâm đối với những người bị gạt ra bên lề.
Vào ngày 28 tháng 10, Tiến sĩ Levi Checketts đã có bài phát biểu khai mạctại Chủng viện Thánh Giuse ở Ma Cao, trong đó ông kêu gọi các đại biểu tham dự cuộc họp của FABC-OSC hãy đặt nền tảng cho sự phân định về công nghệ dựa trên phẩm giá con người và sự quan tâm đối với những người bị gạt ra bên lề xã hội (Ảnh: RVA)
Tiến sĩ Levi Checketts, Giáo sư Tôn giáo và Triết học, đồng thời là Phó Giám đốc Trung tâm Đạo đức Ứng dụng thuộc Đại học Baptist Hồng Kông, đã trình bày bài diễn văn khai mạc vào ngày 28 tháng 10 tại Đại Chủng viện Thánh Giuse ở Macau. Bài thuyết trình của ông diễn ra ngay sau Thánh lễ khai mạc Đại hội đang được tổ chức của Văn phòng Truyền thông Xã hội thuộc Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC-OSC), từ ngày 27 đến ngày 31 tháng 10.
Hội nghị cấp khu vực này quy tụ các Giám mục, Linh mục và đại biểu phụ trách truyền thông tại châu Á, với chủ đề: “Magnifica Humanitas và các phương thức Hiệp hành trong công cuộc Loan báo Tin Mừng tại châu Á: Truyền thông về Đức Kitô trong thời đại Trí tuệ nhân tạo”.
Nhấn mạnh Thông điệp Magnifica Humanitas gần đây của Đức Thánh Cha Lêô XIV, Tiến sĩ Checketts cảnh báo về những tham vọng siêu nhân học (transhumanism), phần lớn được thúc đẩy bởi Thung lũng Silicon, vốn xem những giới hạn, sự mong manh và tiến trình lão hóa của con người là những khiếm khuyết cần được loại bỏ thông qua công nghệ.
“Thân phận hữu hạn và sự mong manh, khi được thực sự đón nhận, không làm giảm giá trị của chúng ta, mà ngược lại, điều đó giúp chúng ta mở lòng để nhận ra dung nhan của Thiên Chúa và của những người xung quanh”, Tiến sĩ Checketts nhận định, trích dẫn Thông điệp. Ông cảnh báo rằng việc định lượng giá trị con người bằng trí tuệ nhân tạo có nguy cơ khơi dậy các hình thức của thuyết ưu sinh (eugenics) từng tồn tại trong lịch sử, theo đó những cá nhân bị đánh giá là có năng lực “thấp kém hơn” sẽ bị xem nhẹ và hạ thấp giá trị.
Đề cập đến bối cảnh đặc thù của châu Á, Tiến sĩ Checketts nhấn mạnh rằng không thể chỉ đánh giá công nghệ dựa trên tăng trưởng kinh tế, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hay các chỉ số hiệu quả. Ông chỉ ra những tổn thất nghiêm trọng về con người và môi trường đang bị che khuất phía sau các chuỗi cung ứng AI tại châu Á: tình trạng suy thoái môi trường nghiêm trọng do khai thác đất hiếm ở Nội Mông; việc đổ bỏ thải rác thải điện tử độc hại tại các cộng đồng ở Nam Á; và công việc gắn nhãn dữ liệu với mức lương thấp, gây áp lực tâm lý nặng nề, do những phụ nữ thiếu việc làm tại Philippines và Hàn Quốc thực hiện.
“Chất lượng của một nền văn minh không được đo lường bằng sức mạnh của những phương tiện mà nền văn minh ấy sở hữu, nhưng bằng sự quan tâm mà nó dành cho người khác và khả năng nhận ra tha nhân như một con người có dung mạo riêng, chứ không đơn thuần là một chức năng”, Tiến sĩ Checketts nhận định.
Dựa trên nguyên tắc bổ trợ, vị học giả kêu gọi các đại biểu tránh đưa ra những phản ứng chung chung theo kiểu áp đặt từ trên xuống. Thay vào đó, Tiến sĩ Checketts mời gọi các Giáo hội địa phương, các tổ chức Caritas và các hoạt động mục vụ Giáo xứ trên khắp châu Á trở thành những không gian bảo vệ về mặt luân lý, che chở các nhóm dân cư dễ bị tổn thương, chảng hạn như công nhân nhà máy, người giúp việc gia đình, người di cư và người nghèo ở nông thôn, trước nguy cơ bị bóc lột trong môi trường kỹ thuật số.
Thay vì xây dựng một “Tháp Babel” công nghệ chú trọng sự thống trị, Tiến sĩ Checketts cổ võ một mô hình cộng đồng lấy cảm hứng từ công cuộc tái thiết Giêrusalem của Nehemiah, theo đó, các tín hữu Công giáo châu Á được mời gọi tích cực đối thoại với các nền văn hóa và truyền thống đức tin địa phương nhằm kiến tạo một tương lai đặt con người làm trung tâm.
Minh Tuệ (theo RVA)
