Chúa Thánh Thần, theo truyền thống được mô tả dưới hình chim bồ câu, trong một cửa sổ kính màu tại Nhà thờ Thánh Gioan Vianney ở Lithia Springs, Ga., được chụp vào ngày 4 tháng 5 năm 2015. Trong phát biểu về Thượng Hội đồng Giám mục sắp tới, Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh rằng đồng nghị tính là “một cuộc hành trình của Giáo hội, vốn có một linh hồn, đó là Chúa Thánh Thần” (Ảnh: Michael Alexander / Georgia Bulletin qua CNS)
ROME – “Hiện nay, một số người nghĩ rằng đồng nghị tính nghĩa là nắm tay nhau cùng đi dạo, cùng tiệc tùng với những người trẻ tuổi hoặc khảo sát ý kiến ( chẳng hạn như), ‘Bạn nghĩ gì về các nữ Linh mục?’”, Đức Thánh Cha Phanxicô ngỏ lời với các thành viên của Ủy ban Thần học Quốc tế vào năm 2019.
Nhưng quả thực, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, đồng nghị tính là “một cuộc hành trình của Giáo hội vốn có một linh hồn, đó là Chúa Thánh Thần. Không có Chúa Thánh Thần thì không có đồng nghị tính”.
Trong những nỗ lực không ngừng của mình nhằm thúc đẩy một tiến trình Thượng Hội bao gồm toàn thể Giáo hội và tập trung vào việc lắng nghe lẫn nhau và theo sự soi dẫn của Chúa Thánh Thần, vào tháng 5, Đức Thánh Cha Phanxicô đã thông qua những sửa đổi quan trọng về cách thức hoạt động của Thượng Hội đồng Giám mục, bắt đầu với một quy trình tham vấn cấp Giáo phận.
“Thượng Hội đồng phải bắt đầu từ dưới lên”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói với các Giám mục Ý vào ngày 24 tháng 5, chỉ ba ngày sau khi các chi tiết của tiến trình mới được công bố.
“Điều này sẽ đòi hỏi sự kiên nhẫn và hoạt động, cho phép mọi người trò chuyện để sự khôn ngoan của dân Chúa sẽ xuất hiện bởi vì một Thượng Hội đồng không gì khác hơn là trình bày rõ ràng những điều Hiến Chế Tín Lý ‘Lumen Gentium’ đã nhấn mạnh: Toàn thể dân Chúa – tất cả họ, từ Giám mục trở xuống – không thể sai lầm về đức tin”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói. “Họ không thể sai lầm khi có sự hài hòa giữa tất cả mọi thành phần”.
Nhưng quá trình lắng nghe và tham vấn cũng có thể đòi hỏi cần phải có sự khôn khéo đối với một số kỳ vọng hoặc sự sợ hãi: Giải thích cho những người muốn có sự thay đổi triệt để và tức thì rằng sự phân định cần có thời gian và đòi hỏi sự trung thành với thánh ý của Thiên Chúa; và đồng thời giải thích cho những người bị làm cho chướng tai gai mắt bởi những câu hỏi rằng có lẽ có những cách tốt hơn để giải thích Giáo huấn của Giáo hội và sống Phúc Âm.
Đức Thánh Cha Phanxicô thường xuyên lặp lại rằng Thượng Hội đồng không phải là một nghị viện, mà là một quá trình phân định.
Thánh Phaolô VI, người đã khôi phục Thượng Hội đồng Giám mục đối với Giáo hội Công giáo hoàn vũ, cảm thấy cũng cần phải đưa ra quan điểm tương tự.
Trước thềm khai mạc kỳ họp thứ ba của Thượng Hội đồng năm 1974, Đức Giáo hoàng Phaolô VI cho biết rằng quá trình này liên quan đến việc “đặt vấn đề về những dấu chỉ của thời đại, và thậm chí cố gắng giải thích sâu hơn kế hoạch của Thiên Chúa” bằng cách quy tụ các Giám mục trên thế giới nhằm thực hiện một “nghiên cứu chung về những điều kiện của Giáo hội và bằng cách tìm kiếm các giải pháp đã thống nhất cho những vấn đề liên quan đến sứ mạng của Giáo hội”.
“Đó không phải là một hội đồng; đó không phải là một nghị viện; đó là một Thượng hội đồng mang một bản chất đặc biệt”, Đức Giáo hoàng Phaolô VI chia sẻ thêm trong bài phát biểu trong giờ Kinh Truyền Tin của mình.
Trong năm thập kỷ qua, tính chất đặc biệt đó ngày càng liên quan đến việc tham vấn rộng rãi hơn với anh chị em giáo dân, Tu sĩ và Linh mục trước khi các Giám mục được bầu chọn hoặc chỉ định tham dự Thượng hội đồng.
Với sự nhấn mạnh của Đức Thánh Cha Phanxicô trong việc thấm nhuần Giáo hội với tinh thần đồng nghị tính, Ủy ban Thần học Quốc tế vào năm 2018 đã xuất bản một tài liệu, “Đồng nghị tính trong Đời sống và Sứ mạng của Giáo hội”.
Đồng nghị tính, Tài liệu nhấn mạnh, đề cao phẩm giá và ơn gọi của tất cả mọi tín hữu Công giáo đã được rửa tội, đề cao sự hiện diện của những ân sủng khác nhau được Chúa Thánh Thần ban tặng và công nhận sứ vụ cụ thể được trao phó cho các Linh mục và Giám mục hiệp thông với Đức Giáo hoàng để bảo vệ đức tin và đổi mới Giáo hội.
Nhưng việc đặt tất cả những điều đó lại với nhau có thể đòi hỏi phải khéo léo, đặc biệt là phải đảm bảo rằng anh chị em giáo dân phải cảm thấy được lắng nghe, nhưng cũng phải chấp nhận vai trò của các Giám mục và của Đức Giáo hoàng trong việc phân định xem cần phải làm gì, và đảm bảo rằng các Giám mục chỉ thi hành sứ vụ của mình sau khi anh chị em giáo dân của họ nói gì.
Đối với Đức Thánh Cha Phanxicô, đó không chỉ là một vấn đề của quá trình này, mà còn là một yêu cầu nghiêm túc trong việc coi trọng sự thật của Giáo hội – như Thánh Inhaxiô Loyola đã nói, và Đức Thánh Cha thường lặp lại – vừa là “Mẹ Giáo hội thánh thiện có phẩm trật của chúng ta” và cũng là “những con người thánh thiện và trung thành của Thiên Chúa”.
Trong tài liệu năm 2018 về Thượng hội đồng, Đức Thánh Cha Phanxicô nói: “Giám mục vừa là thầy vừa là môn đệ. Ngài là một người thầy khi, được ban cho sự trợ giúp đặc biệt của ChúaThánh Thần, ngài công bố cho các tín hữu lời chân lý nhân danh Đức Kitô, lãnh đạo và thi hành sứ vụ mục tử. Nhưng ngài là môn đệ khi biết rằng Chúa Thánh Thần đã được ban cho mỗi tín hữu đã được rửa tội, ngài lắng nghe tiếng nói của Đức Kitô ngỏ lời qua toàn thể dân Chúa”.
Trong khi mọi người có thể xem các cuộc họp vào năm 2014 và năm 2015 của Thượng Hội đồng Giám mục về Gia đình hoặc Thượng Hội đồng Giám mục về Amazon vào năm 2019 là những dịp mà tiếng nói của anh chị em giáo dân kêu gọi sự thay đổi táo bạo bị phớt lờ, các Giám mục tại các cuộc họp đã thực sự vật lộn với các vấn đề và những cách tốt nhất để đáp lại những tiếng nói này.
Bế mạc phiên họp Thượng Hội đồng vào tháng 10 năm 2015, Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết các cuộc thảo luận cho thấy “sức sống của Giáo hội Công giáo, vốn không ngại khuấy động những lương tâm u mê hoặc nhúng tay vào các cuộc thảo luận sôi nổi và thẳng thắn”.
Các cuộc thảo luận cũng được thiết kế để phục vụ mục tiêu của Đức Thánh Cha Phanxicô đó là giúp mọi tín hữu Công giáo hiểu rằng họ có vai trò riêng của mình trong Giáo hội và trong sứ mạng của Giáo hội trên thế giới.
Sau khi khoảng 300 bạn trẻ quy tụ tại Rôma vào tháng 3 năm 2018 để suy tư và thảo luận trước thềm Thượng Hội đồng Giám mục về Giới trẻ, họ đã đưa ra một tuyên bố chung kết, trong đó lưu ý rằng: “Chúng tôi rất vui mừng khi được xem xét nghiêm túc bởi hàng Giáo phẩm của Giáo hội và chúng tôi cảm thấy rằng cuộc đối thoại này giữa các bạn trẻ và Giáo hội đã già nua là một quá trình lắng nghe quan trọng và hiệu quả. Sẽ thật tiếc nếu cuộc đối thoại này không được tạo cơ hội để tiếp tục và phát triển! Văn hóa của sự cởi mở này quả là hết sức lành mạnh đối với chúng tôi”.
Minh Tuệ (theo Crux)
