Các thành viên gia đình người tị nạn Venezuela ở Amazon trò chuyện với nhau vào ngày 2 tháng 4 năm 2019, sau khi nhận được thực phẩm và các hỗ trợ khẩn cấp khác từ các Nữ tu Thừa Sai Consolata ở Boa Vista, Brazil (Ảnh: Paul Jeffrey / CNS)
ROME – Vào thời điểm khi mà tất cả các mối tương quan đang bị ảnh hưởng bởi các biện pháp cách ly xã hội liên tục liên quan đến đại dịch coronavirus và trạng thái căng thẳng do sự cô lập kéo dài, quan chức hàng đầu của Vatican về các vấn đề gia đình nhấn mạnh rằng việc xây dựng lại những mối liên kết xã hội này bắt đầu từ gia đình.
Với việc COVID-19 vẫn đang tàn phá phần lớn thế giới, và con người ngày càng bị cô lập, giờ đây chính là thời điểm lý tưởng để “mạnh dạn loan báo Tin Mừng về Gia đình”, vị Hồng y người Mỹ Kevin Farrell phát biểu tại một hội thảo trực tuyến dành riêng về gia đình.
Tổng Trưởng Thánh Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống của Vatican, Đức Hồng y Farrell cho biết gia đình “phản ứng tốt hơn với bất kỳ thực tế xã hội nào khác, với khát khao đối thoại, các mối quan hệ sâu sắc và giao tiếp đích thực” mà nhiều người đang thèm khát trong suốt thời gian thực hiện các biện pháp cách ly xã hội do coronavirus.
Ngay cả ở cấp độ xã hội, “đại dịch đã nói lên rất rõ vai trò không thể thiếu của gia đình”, Đức Hồng y Farrell nói, và đồng thời lưu ý rằng “chính gia đình đã duy trì mọi người trong những tháng ngày cô lập hết sức khó khăn này… Do đó, chính từ gia đình chúng ta cần bắt đầu lại mọi thứ từ cuộc khủng hoảng y tế này để xây dựng lại xã hội”.
Đức Hồng y Farrell đã phát biểu tại một diễn đàn trực tuyến kéo dài hai ngày về chủ đề “Sự biện phân trong không gian gia đình”, được tổ chức bởi Đại học Giáo hoàng Grêgôrian ở Rome và Thánh Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống của Vatican như một phần của năm “Gia đình Amoris Laetitia”, dựa trên Tông Huấn cùng tên năm 2016 của Đức Thánh Cha Phanxicô về gia đình.
Bản thân Tông Huấn” Amoris Laetitia” là kết quả của Thượng Hội đồng Giám mục về Gia đình năm 2014-2015, cùng với những nội dung khác, đề cập đến các vấn đề nhạy cảm như sự cần thiết phải chào đón nhiều hơn đối với những cá nhân có xu hướng cuốn hút đồng tính và việc đón nhận các Bí tích của những người Công giáo đã ly hôn và tái hôn mà không tiêu hôn.
Tài liệu cũng nhấn mạnh sự hạnh phúc của đời sống gia đình và những thách thức mà gia đình phải đối mặt trong thế giới hiện đại, bao gồm cả những thách thức do công nghệ đặt ra và xu hướng tương tác ảo ngày càng gia tăng, thay vì các mối quan hệ xã hội tự nhiên.
Mối quan tâm về chủ nghĩa cá nhân gia tăng và sự cô đơn do hậu quả của điều này đã tăng vọt trong đại dịch coronavirus, với việc các trường học, nơi làm việc và các địa điểm tụ tập xã hội bị đóng cửa và được số hóa.
Trong bài phát biểu của mình trong phiên họp khai mạc hôm thứ Sáu, Đức Hồng y Farrell đã chỉ ra “những thay đổi xã hội mạnh mẽ” diễn ra trong COVID-19, chẳng hạn như các quy tắc giãn cách xã hội, việc tạm dừng các sự kiện công cộng, xu hướng gia tăng của việc làm việc thông minh và việc học tập từ xa, cũng như nỗi sợ bị lây nhiễm vi rút đơn thuần.
“Tất cả những điều này có nguy cơ khiến mọi người tự rút lui và khép mình vào chủ nghĩa cá nhân một cách vô thức”, Đức Hồng y Farrell nói, đồng thời cảnh báo rằng điều này “có thể trở thành một thái độ tinh thần và tâm linh” nếu đại dịch còn kéo dài.
“Như thể một người bắt đầu tự nói với chính mình rằng ‘Tôi không cần người khác. Trên thực tế, tôi cảm thấy tốt hơn nếu không có họ. Tôi có thể quen với việc sống một mình’”, Đức Hồng y Farrell nói, và đồng thời gọi đây là “một sự lừa dối” đã trở nên rõ ràng sau vài tuần đầu tiên thực hiện phong tỏa xã hội toàn cầu vào năm 2020.
Nếu không có các mối tương quan lành mạnh với tha nhân, “tâm lý và tinh thần của chúng ta bắt đầu khủng hoảng ngay lập tức”, Đức Hồng y Farrell nói, nhấn mạnh điều mà ngài gọi là “nhu cầu thiết yếu để tái khám phá và nhận thức” giá trị của các mối tương quan có ý nghĩa giữa con người với nhau, việc trao đổi quan điểm và ý tưởng, việc mở lòng với người khác và sự hợp tác trong hoạt động hàng ngày.
Đề cập Thông điệp “Fratelli Tutti” của Đức Thánh Cha Phanxicô về Tinh thần huynh đệ nhân loại, Đức Hồng y Farrell cho biết tinh thần huynh đệ và tình bạn xã hội là “hai khía cạnh thiết yếu của con người và do đó của xã hội dân sự, mà không ai có thể làm được gì nếu không có hai chiều kích này”.
“Không ai có thể nghĩ mình là một hòn đảo”, Đức Hồng y Farrell nói, đồng thời gọi đại dịch là thời điểm hoàn hảo để tán dương và củng cố gia đình mà “Năm Amoris Laetitia” hy vọng sẽ mang lại.
“Đối mặt với mối đe dọa của chủ nghĩa cá nhân lan rộng và nhu cầu đổi mới tình bạn và sự tương tác xã hội, chúng ta có thể nói rằng gia đình là địa điểm tuyệt vời nhất cho những mối quan hệ đích thực giữa con người với nhau”, Đức Hồng y Farrell nói.
Gia đình, Đức Hồng y Farrell lưu ý, là nơi đầu tiên các mối quan hệ giữa các cá nhân sâu sắc và lâu dài được phát triển, nơi giao tiếp diễn ra ở mọi cấp độ, bao gồm cả cấp độ cảm xúc, và là nơi học được sự hợp tác nhằm hướng tới các mục tiêu chung.
“Đó là nơi mà chúng ta có thể ở bên nhau một cách tự do và vô tư, với lợi ích duy nhất là được ở bên người khác, đồng hành cùng với họ trong sự hiệp thông và chia sẻ cuộc sống hàng ngày”, Đức Hồng y Farrell nói.
Đề cập đến chủ đề của diễn đàn về sự biện phân trong các gia đình, Đức Hồng y Farrell gọi đó là “một chủ đề rất thời sự” có ý nghĩa thiết thực đối với các gia đình ngày nay.
Sự biện phân, Đức Hồng y Farrell nói, không phải là điều gì đó dừng lại khi một cặp vợ chồng quyết định kết hôn. Đúng hơn, nó tiếp tục đối với “toàn bộ cuộc hành trình của đời sống gia đình với những lựa chọn hàng ngày của họ”, cho dù chúng liên quan đến những thay đổi quan trọng, những thời điểm khó khăn hoặc khủng hoảng, hay những lựa chọn bình thường hàng ngày liên quan đến vợ chồng và con cái và người thân của họ.
“Do đó, sự biện phân không phải là một giai đoạn tách biệt chỉ tính đến thời điểm đính hôn, mà nó là một định hướng tinh thần vĩnh viễn cần được truyền dạy cho các gia đình và có thể được duy trì trong việc định hướng các lựa chọn của họ một cách thận trọng và khôn ngoan trong suốt cuộc đời”, Đức Hồng y Farrell nói.
Tương tự, Linh mục Dòng Tên Nuno da Silva Gonçalves, Hiệu trưởng Đại học Giáo hoàng Grêgôrian, đã gọi các gia đình là “nơi sự tha thứ được bảo đảm”, và đồng thời cũng cho biết rằng họ cũng phải là nơi mà sự biện phân được đảm bảo.
“Đức Thánh Cha Phanxicô muốn sự biện phân phải là trung tâm của đời sống Giáo hội, và nó cũng phải là trung tâm của gia đình, Giáo hội tại gia”, Đức Hồng y Farrell nói. “Vì vậy, tôi xem gia đình như là nơi chú ý đến những dấu chỉ của thời đại, là nơi quan tâm chú ý đến những người thân thiết nhất với chúng ta, là nơi để học hỏi bằng sự khôn ngoan của trái tim, ngôn ngữ của Thiên Chúa”.
Linh mục Gonçalves cho biết không thể có sự biện phân nếu không cầu nguyện, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết đối với các cặp vợ chồng để thiết lập một đời sống thiêng liêng vững chắc và thúc đẩy một nền văn hóa lắng nghe lẫn nhau và văn hóa biện phân trong gia đình.
Minh Tuệ (theo Crux)
