Đức Thánh Cha Phanxicô chia sẻ trong buổi tiếp kiến chung hàng tuần tại Quảng trường Thánh Phêrô tại Vatican, thứ Tư, ngày 23 tháng 11 năm 2022 (Ảnh: AP/Andrew Medichini)
Lần đầu tiên kể từ khi ký kết một thỏa thuận gây tranh cãi với Trung Quốc về việc bổ nhiệm Giám mục cách đây 4 năm, hôm thứ Bảy vừa qua, Vatican đã lên án Bắc Kinh vi phạm các điều khoản của thỏa thuận bằng cách bổ nhiệm một Giám mục vào một Giáo phận không được Rôma công nhận.
Đức Cha Gioan Bành Vệ Chiếu (Peng Weizhao) đã được Đức Thánh Cha Phanxicô bí mật bổ nhiệm làm Giám mục Giáo phận Dư Giang (Yujiang) được công nhận vào năm 2014, 4 năm trước khi Vatican ký thỏa thuận tạm thời với Trung Quốc vào năm 2018. Là một Giám mục “hầm trú”, Đức Cha Peng Weizhao đã bị chính quyền Trung Quốc bắt và giam giữ trong suốt 6 tháng. Cuối cùng ngài được thả, nhưng việc thi hành sứ vụ của ngài đã bị chính quyền địa phương giám sát chặt chẽ.
Tuy nhiên, vào ngày 24 tháng 11, vị Giám chức đã tham gia các tổ chức Công giáo Trung Quốc được nhà nước công nhận trong một buổi lễ đánh dấu việc ngài được bổ nhiệm làm Giám mục phụ tá của Giáo phận Giang Tây, một lãnh thổ Giáo hội được chính quyền Trung Quốc phê duyệt nhưng không được Rôma công nhận.
Theo AsiaNews, khoảng 200 người đã tham dự buổi lễ, được tổ chức tại Nam Xương và được chủ trì bởi Đức Giám mục địa phương Gioan Baotixita Lý Tô Quang (John Baptist Li Suguang), người cũng là phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Trung Quốc, tổ chức cũng không được Tòa Thánh công nhận.
Trong một tuyên bố vào ngày 26 tháng 11, Vatican cho biết Tòa Thánh “ngạc nhiên và lấy làm tiếc” khi biết tin về việc Đức Cha Gioan Bành Vệ Chiếu được bổ nhiệm về Giáo phận Giang Tây, và đồng thời cũng cho biết rằng Giáo phận Giang Tây của Trung Quốc “không được Tòa thánh công nhận”.
“Sự kiện này đã không diễn ra theo tinh thần đối thoại hiện có giữa phía Vatican và phía Trung Quốc và những gì đã được quy định trong Thỏa thuận tạm thời về việc bổ nhiệm các Giám mục, ngày 22 tháng 9 năm 2018”, tuyên bố cho biết.
Vatican cho biết họ cũng đã nhận được thông tin nói rằng sự công nhận về phía dân sự đối với Đức Cha Gioan Bành Vệ Chiếu đã xảy ra trước “áp lực nặng nề và lâu dài từ chính quyền địa phương”.
“Tòa Thánh hy vọng rằng các tình tiết tương tự sẽ không lặp lại, và đang chờ các thông tin liên lạc thích hợp về vấn đề này từ các cơ quan chức năng, và đồng thời tái khẳng định hoàn toàn sẵn sàng tiếp tục đối thoại tôn trọng liên quan đến tất cả các vấn đề hai bên cùng quan tâm”, Vatican cho biết.
Đức Cha Gioan Bành Vệ Chiếu, 56 tuổi, học tại Chủng viện Quốc gia ở Bắc Kinh và được thụ phong Linh mục năm 1989, kế vị Đức Cha Tôma Tăng Cảnh Mục (Thomas Zeng Jingmu) làm Giám mục Giáo phận Dư Giang sau khi được Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm vào năm 2014.
Đức Cha Tôma Tăng Cảnh Mục, cũng là một Giám mục “hầm trú”, đã bị bắt giữ và bị cầm tù trong suốt 23 năm. Ngài qua đời năm 2016, hưởng thọ 93 tuổi.
Sau các cuộc đàm phán dẫn đến việc ký kết vào năm 2018, thỏa thuận tạm thời giữa Trung Quốc và Tòa Thánh chưa bao giờ được công khai, tuy nhiên, như một phần của thỏa thuận, Đức Thánh Cha Phanxicô đã đồng ý dỡ bỏ vạ tuyệt thông đối với 7 Giám mục được tấn phong mà không có sự cho phép của Vatican và người ta tin rằng Đức Thánh Cha có thể đưa ra quyết định cuối cùng từ một danh sách các ứng viên Giám mục do nhà cầm quyền Trung Quốc đề xuất.
Trong 4 năm qua, thỏa thuận, được gia hạn lần thứ hai vào tháng 10, đã gây tranh cãi và bị chỉ trích nặng nề bởi các giáo sĩ nổi tiếng như Đức Hồng y người Trung Quốc Giuse Trần Nhật Quân (Joseph Zen), người mà hôm thứ Sáu đã bị tòa án Hồng Kông kết án theo luật an ninh quốc gia do Bắc Kinh áp đặt vì ủng hộ phong trào dân chủ của thành phố.
Vatican hiện vẫn chưa đưa ra tuyên bố nào về việc Đức Hồng y Zen bị kết tội.
Minh Tuệ (theo Crux)
