Trong Phiên họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc nhấn mạnh sự cần thiết của việc giải trừ quân bị nhằm xây dựng hòa bình. Tại một ủy ban khác, ngài đề cao tầm quan trọng của việc xóa bỏ nạn đói để giải quyết thách thức lớn nhất của thế giới: tình trạng nghèo đói.
Biểu tượng của Liên Hợp Quốc (Ảnh: AFP)
Hôm thứ Tư, ngày 14 tháng 10, Đức Tổng Giám mục Christophe El Kassis, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở New York, đã nhấn mạnh nhu cầu cấp bách phải thúc đẩy và thực hiện việc giải trừ quân bị trên toàn thế giới, đồng thời giải quyết những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến nạn đói nghèo, trong khuôn khổ Phiên họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York.
“Giải trừ quân bị không phải là một khát vọng trừu tượng; việc này không thể bị trì hoãn cho đến khi xuất hiện những hoàn cảnh thuận lợi hơn. Đây là một phần thiết yếu trong công cuộc xây dựng hòa bình”, ngài nói.
“Trong bối cảnh những tiến bộ hướng tới sự phát triển con người toàn diện còn mong manh và rất nhiều nhu cầu cơ bản của con người chưa được đáp ứng, việc chi tiêu quân sự toàn cầu tiếp tục gia tăng là một mối quan ngại nghiêm trọng”.
Đức Tổng Giám mục El Kassis đã phát biểu tại hai ủy ban của Đại hội đồng. Ủy ban thứ nhất bàn về việc giải trừ quân bị và an ninh quốc tế; ủy ban thứ hai tập trung vào việc xóa bỏ tình trạng nghèo đói, phát triển nông nghiệp, an ninh lương thực và dinh dưỡng.
Tôn trọng các cam kết quốc tế về vũ khí hạt nhân
Về chủ đề thứ nhất, Quan sát viên Thường trực Tòa Thánh nhận định rằng chúng ta đang sống trong một thời kỳ mà “các cuộc xung đột và chia rẽ đang đầu độc các mối quan hệ quốc tế”, lòng tin và việc đối thoại ngày càng suy yếu, còn công tác kiểm soát vũ khí và giải trừ quân bị thì đang chịu nhiều áp lực, trong khi các nguồn lực ngày càng được chuyển hướng cho chi tiêu quân sự.
Tình hình hạt nhân hiện nay gây ra “mối quan ngại sâu sắc”, Đức Tổng Giám mục El Kassis tiếp tục, đồng thời lưu ý đến nguy cơ từ việc tích hợp trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới nổi khác vào các hệ thống liên quan đến vũ khí hạt nhân.
“Những diễn biến này càng cho thấy logic sai lầm của việc răn đe hạt nhân với tư cách là một mô hình an ninh”, ngài nhấn mạnh. “Một hệ thống dựa vào mối đe dọa đáng tin cậy về sự hủy diệt thảm khốc luôn có nguy cơ dẫn đến sự leo thang xung đột và những tính toán sai lầm”.
Trong bối cảnh đó, Đức Tổng Giám mục El Kassis nhấn mạnh rằng Tòa Thánh một lần nữa kêu gọi xây dựng các văn kiện có tính ràng buộc pháp lý, nhằm thiết lập những lệnh cấm rõ ràng đối với các hệ thống vũ khí sát thương hoàn toàn tự động (LAWS), điều chỉnh việc phát triển và sử dụng AI, đồng thời bảo đảm trách nhiệm giải trình cũng như sự bảo vệ dành cho dân thường và các cơ sở hạ tầng trọng yếu.
“Sự tiến bộ công nghệ phải luôn phục vụ con người và công ích, đồng thời tuyệt đối không được làm suy giảm trách nhiệm luân lý gắn liền với những quyết định liên quan đến con người”.
Tòa Thánh cũng kêu gọi tôn trọng những cam kết quốc tế hiện hành, chẳng hạn như Điều VI của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) hoặc Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân (TPNW). Quan sát viên Thường trực cũng nhấn mạnh rằng Hiệp ước Cấm thử hạt nhân toàn diện (CTBT) là một ưu tiên cấp bách.
“Cho đến khi điều đó được thực hiện, lệnh cấm thử nghiệm hạt nhân hiện tại phải được duy trì, và cơ chế kiểm chứng phải nhận được sự hỗ trợ đầy đủ”, ngài khẳng định.
Ngăn chặn việc quân sự hóa không gian vũ trụ
Ngoài ra, Đức Tổng Giám mục El Kassis cũng đã đề cập đến những hậu quả tàn khốc của vũ khí thông thường và tác động của chúng đối với dân thường.
“Việc phổ biến trái phép và sử dụng sai mục đích các loại vũ khí nhỏ và vũ khí hạng nhẹ làm gia tăng tình trạng bạo lực và sự bất ổn, gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với các cá nhân và cộng đồng trong những tình huống dễ bị tổn thương,” ngài nói.
Ngài cũng lưu ý rằng các công nghệ mới nổi đang tác động đến các lĩnh vực khác của an ninh quốc tế, chẳng hạn như không gian vũ trụ.
“Vì thế, Tòa Thánh khuyến khích tái thúc đẩy những nỗ lực nhằm ngăn chặn việc quân sự hóa không gian vũ trụ, bảo đảm các hoạt động trong không gian được tiến hành một cách có trách nhiệm, chỉ nhằm mục đích hòa bình và phục vụ lợi ích của toàn thể nhân loại.”
Ngài nhấn mạnh rằng tinh thần trách nhiệm tương tự cũng phải định hướng cho lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông.
Xóa bỏ nạn đói đồng nghĩa với việc giải quyết những nguyên nhân gốc rễ
Liên quan đến các chủ đề của ủy ban thứ hai, Quan sát viên Thường trực Tòa Thánh nhấn mạnh rằng “nghèo đói là thách thức lớn nhất mà thế giới chúng ta đang phải đối mặt hiện nay”, và một trong những “hậu quả tàn khốc nhất” của tình trạng này là nạn đói và tình trạng suy dinh dưỡng.
“Tình hình càng trở nên bất công hơn khi, mặc dù lượng lương thực được sản xuất đủ để nuôi sống tất cả mọi người, nạn đói và tình trạng đói kém nghiêm trọng vẫn là thực tế hằng ngày của quá nhiều người”, Đức Tổng Giám mục El Kassis nói, đồng thời cũng lưu ý đến tình trạng lượng thực phẩm bị lãng phí trên toàn thế giới.
Ngài khẳng định rằng xóa bỏ nạn đói đòi hỏi phải giải quyết những điều kiện căn bản khiến người dân không thể tiếp cận lương thực, chẳng hạn như “xung đột, biến đổi khí hậu, các cơ cấu kinh tế bất công và cơ sở hạ tầng không đầy đủ, đặc biệt là đối với những nông dân sản xuất nhỏ, những người không có quyền tiếp cận đất đai, thị trường hoặc không nhận được mức giá công bằng cho sức lao động của mình”.
Một vấn đề khác cần lưu tâm là “cách thức phân bổ các nguồn lực và xác định những ưu tiên chung”, Đức Tổng Giám mục El Kassis cho biết.
“Điều thiết yếu là cộng đồng quốc tế phải đặt phẩm giá con người vào trung tâm mọi hoạt động của mình. Điều này có nghĩa là chuyển những cam kết về xóa bỏ nghèo đói và bảo đảm an ninh lương thực thành ý chí chính trị, đồng thời phân bổ các nguồn lực cần thiết để tiếp cận những người đang cần được giúp đỡ nhất”, ngài kết luận.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
