“Lòng thương xót của Người tồn tại từ đời nọ tới đời kia” (Lc 1:50) là chủ đề của Ngày Thế giới Ông bà và Người cao tuổi lần thứ III trên toàn thế giới, do Đức Thánh Cha Phanxicô khởi xướng, sẽ được cử hành vào ngày 23 tháng 7 với Thánh lễ do Đức Thánh Cha chủ sự tại Quảng trường Thánh Phêrô. Tổng thư ký Thánh Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống chỉ ra rằng “Chủ đề được kết nối với Đại hội Giới trẻ Thế giới tại Lisbon nhằm nhấn mạnh việc đối thoại với những người trẻ. Ngày này là thời gian để suy nghĩ với và cho những người cao niên, không chỉ với tư cách là một Giáo hội: các bậc ông bà cũng cần sự hỗ trợ về mặt chính trị”.
Trong 10 năm Triều đại Giáo hoàng của mình, cuộc gặp gỡ với những người cao tuổi ở Quảng trường Thánh Phêrô năm 2014 là “một trong những khoảnh khắc đẹp đẽ nhất”, Đức Thánh Cha Phanxicô gần đây cho biết. Chính Đức Thánh Cha, người đã muốn thiết lập Ngày Thế giới dành riêng cho tất cả các bậc ông bà, nhằm thu hút sự chú ý đối với một đối tượng thường bị gạt sang bên lề, thay vào đó, ghi nhớ giá trị của họ và khuyến khích những hành động mang lại lợi ích cho họ. Đó là một mục tiêu được duy trì trong suốt các phiên bản khác nhau của Ngày Thế giới Ông bà và Người cao tuổi, giờ đây trở lại với phiên bản thứ ba được tổ chức vào ngày 23 tháng 7, với Thánh lễ do Đức Thánh Cha Phanxicô cử hành tại Quảng trường Thánh Phêrô.
“Lòng thương xót của Người tồn tại từ đời nọ tới đời kia” (Lc 1:50) là chủ đề được chọn cho năm nay. Sự lựa chọn này nhằm kết nối sự kiện ở Rôma với Đại hội Giới trẻ Thế giới ở Lisbon (từ ngày 1 đến ngày 6 tháng 8), và nói cách khác, lý tưởng nhất là đặt người trẻ và người già ‘trong cuộc đối thoại’, như Đức Thánh Cha Phanxicô hằng mong muốn. Điều này đã được ông Gleison De Paula Souza, người được bổ nhiệm làm Tổng Thư ký Thánh Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống vào tháng 11 năm ngoái, đề cập với truyền thông Vatican.
Chủ đề này có nghĩa là gì?
Chủ đề được chọn để phù hợp với chủ đề của Đại hội Giới trẻ Thế giới tại Lisbon: “Đức Maria trỗi dậy và vội vã lên đường” (Lc 1,39), trích từ Tin Mừng Luca. Ngay cả chủ đề “Lòng thương xót của Người tồn tại từ đời nọ tới đời kia” cũng được trích từ Phúc âm Lu-ca và là đoạn cuối của phần đầu tiên của Kinh Magnificat, khi Đức Maria ngay lập tức đến gặp người chị họ lớn tuổi Elizabeth sau khi Sứ thần Truyền tin. Do đó, đây là một chủ đề nêu bật tầm quan trọng của cuộc đối thoại giữa các thế hệ, vốn là nền tảng để nhận thức và chiêm ngưỡng hành động thương xót của Thiên Chúa đối với con người. Thật vậy, đối thoại giữa người già và người trẻ giúp đạt được một tầm nhìn đầy đủ hơn về cách thức xây dựng một xã hội nhân bản và huynh đệ hơn.
Ông đã đề cập đến Đại hội Giới trẻ Thế giới tại Lisbon. Ngày Thế giới Ông bà và Người cao tuổi liên quan thế nào đến sự kiện sẽ quy tụ những người trẻ tuổi đến từ năm châu lục ở Bồ Đào Nha?
Trước hết, những sự kiện này diễn ra gần nhau: Ngày Thế giới dành cho Ông bà và Người cao tuổi sẽ được cử hành vào ngày 23 tháng 7 và Đại hội Giới trẻ Thế giới được tổ chức vào ngày 1 tháng 8. Tuy nhiên, không chỉ có mối liên hệ về dòng thời gian… Tôi đã tìm hiểu và được biết rằng Đức Thánh Cha Phanxicô đã phát biểu công khai lần đầu tiên về người cao tuổi tại Đại hội Giới trẻ Thế giới 2013 ở Rio, chỉ ra sự cần thiết của mối tương quan giữa người cao tuổi và người trẻ, nơi những người đi trước truyền lại trí tuệ và kinh nghiệm sống; truyền lại sức mạnh và hy vọng cho tương lai. Do đó, mối liên hệ giữa hai sự kiện bắt nguồn từ nhận thức này: người già và người trẻ cần có nhau.
Chúng ta hãy quay trở lại Ngày Thế giới Ông bà và Người cao tuổi, Đức Thánh Cha Phanxicô muốn thiết lập ngày này để thúc đẩy một đối tượng thường bị khước từ, bị gạt ra bên lề và ngày càng bị hủy hoại. Sáng kiến này đã thúc đẩy hành động và sự quan tâm đối với người cao tuổi như thế nào?
Đức Thánh Cha Phanxicô đã luôn ấp ủ chủ đề này. Kể từ khi bắt đầu Triều đại Giáo hoàng của mình, Đức Thánh Cha đã kiên quyết vượt qua “nền văn hóa thải loại” và dấn thân vào một nền văn hóa của các mối tương quan. Hiện nay, tất cả chúng ta đều biết rằng chúng ta đang sống trong một xã hội mà người già không được đặt ở trung tâm. Suy tư của Đức Thánh Cha thúc giục chúng ta đặt ra một số câu hỏi dò xét tâm hồn: “Chúng ta làm gì cho những người cao tuổi? Chúng ta chăm sóc họ thế nào? Những người cao niên của chúng ta có cảm thấy cô đơn không? Họ có thực sự có phẩm giá không?”. Ở đây, chúng ta phải đặt người cao tuổi làm trung tâm và học hỏi từ họ, và có mong muốn nghĩ đến họ và mong muốn biết họ đang cảm thấy thế nào. Theo tôi, đây là một số hoa trái mà suy tư của Đức Thánh Cha đã khuyến khích nơi mỗi người chúng ta. Ngày này cũng nhằm gieo vào lòng chúng ta ước muốn suy nghĩ và tìm kiếm các giải pháp để mang lại phẩm giá cao hơn cho các bậc ông bà của chúng ta.
Làm thế nào một người có thể phục hồi phẩm giá một cách cụ thể? Các tít báo đưa tin về những trường hợp người già bị bỏ rơi trước và cả sau khi qua đời, những trường hợp cô đơn… Mới sáng hôm qua, Đức Thánh Cha cũng đã lên án việc họ không được chăm sóc y tế. Vậy làm thế nào để lời kêu gọi đặt người già ở trung tâm của Đức Thánh Cha được thực hiện một cách cụ thể, kể cả ở cấp mục vụ và cấp Giáo phận?
Rất tiếc, không phải tất cả mọi người, không phải tất cả các tổ chức đều chú ý đến tình trạng của “các bậc ông bà”. Thật không may… Đây là lý do tại sao Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh đến tai họa khó chịu của “văn hóa thải loại”. Vì thế, trong thời gian này, Giáo hội có bổn phận trợ giúp mục vụ, gần gũi và cung cấp sự trợ giúp cần thiết cho những người cao niên. Đức Thánh Cha nhấn mạnh và mời gọi tất cả các Giáo phận tổ chức cụ thể việc chăm sóc mục vụ cho người cao tuổi, nơi họ là những nhân vật chính. Điểm khởi đầu là mọi Giáo phận, mọi Giáo xứ và cộng đồng Giáo hội đều có thể hân hoan cử hành Ngày Thế giới Ông bà và Người cao tuổi, do đó đây là thời điểm thích hợp để cảm ơn các bậc ông bà vì tất cả những gì họ đã và đang làm cho Giáo hội và xã hội. Sau đó, đây cũng là một cơ hội tuyệt vời để bắt đầu suy tư mục vụ về họ, cho họ và với họ. Vấn đề của người cao tuổi không chỉ là một vấn đề liên quan đến Giáo hội; người cao tuổi cũng cần sự hỗ trợ về mặt chính trị.
Ông có đề xuất và yêu cầu gì từ các tổ chức với tư cách là một Thánh Bộ ngay cả để đạt được một điều gì đó cụ thể? Có lẽ cùng với nhau…
Vâng, chúng tôi phát biểu với tư cách là một Thánh Bộ, nhưng chính Đức Thánh Cha đã nhiều lần nói trong các bài phát biểu của mình rằng cần phải tạo ra các chính sách công mang lại lợi ích cho những người cao tuổi. Các yêu cầu đó là kế hoạch lương hưu, vốn có thể được cải thiện, việc tiếp cận với thuốc miễn phí hoặc giá thấp hơn, hỗ trợ vật chất và thời gian dành cho nhau. Nói tóm lại, có nhiều nguồn lực có thể được tạo ra để mang lại phẩm giá cho người cao tuổi. Nhiệm vụ của Thánh Bộ của chúng tôi là yêu cầu tất cả các nhà thờ và tổ chức chăm sóc người cao tuổi, gần gũi và bảo vệ họ.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
