Một người đàn ông đang đổ đầy nước suối vào chiếc thùng phuy nhựa của mình từ một ngọn núi ở Utuado, Puerto Rico, ngày 21 tháng 10 năm 2019. Việc tiếp cận với nước ngọt, hợp vệ sinh là quyền cơ bản của con người cần phải được bảo vệ, đặc biệt là ở những khu vực nghèo, nơi đàn ông, phụ nữ và trẻ em đang phải gánh chịu những tác động mang tính sống còn của vấn đề biến đổi khí hậu (Ảnh: Bob Roller / CNS)
ROME – Hôm Chúa nhật vừa qua, Đức Thánh Cha Phanxicô đã kêu gọi quyền tiếp cận toàn cầu với nguồn nước uống được, một nguồn tài nguyên được ban tặng cho nhiều người, nhưng hơn 2 tỷ người trên thế giới thiếu khả năng tiếp cận.
“Có quá nhiều anh chị em, rất nhiều anh chị em được tiếp cận với nguồn nước quá ít và có lẽ bị ô nhiễm”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói. “Cần đảm bảo nguồn nước uống được và các dịch vụ vệ sinh cho tất cả mọi người”.
Những bình luận của Đức Thánh Cha Phanxicô được đưa ra trước thềm Ngày Nước Thế giới do Liên Hợp Quốc tài trợ hôm thứ Hai, nhấn mạnh tầm quan trọng của nước ngọt. Chủ đề năm nay là “Giá trị của nước”.
“Chị Nước”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, trích dẫn thuật ngữ được sử dụng trong “Bài Ca Tạo Vật” của Thánh Phanxicô Assisi, “không phải hàng hóa: nó là biểu tượng phổ quát và là nguồn mạch của sự sống và sức khỏe”.
Các bác sĩ và các nhà khoa học đã nhấn mạnh việc rửa tay thường xuyên bằng nước và xà phòng là yếu tố chính trong việc ngăn chặn sự lây lan của coronavirus COVID-19 vốn đã giết chết hơn 2,7 triệu người.
Bảo vệ quyền được tiếp cận nguồn nước của con người là một trong những mục tiêu chính trong hoạt động của tổ chức phi chính phủ Công giáo Tây Ban Nha mang tên ‘Manos Unidas’.
“Chúng tôi hỗ trợ người dân để họ được tiếp cận với nước sinh hoạt suốt các tháng trong năm, thông qua các kỹ thuật khác nhau: Từ việc khoan đơn giản đến việc hứng nước mưa, thông qua các công trình phức tạp hơn, tùy theo thực tế của từng nơi”, María José Hernando cho biết.
“Ngoài ra, chúng tôi hỗ trợ việc quản lý nguồn tài nguyên nước, cũng như bảo vệ các hệ sinh thái liên quan đến nước uống và chúng tôi thúc đẩy việc gìn giữ vệ sinh, vệ sinh cơ bản, và trên hết là đào tạo việc quản lý hợp lý các cơ sở hạ tầng về nước và sử dụng hiệu quả mặt hàng quý hiếm này”.
Theo một tuyên bố được công bố trước Ngày Nước Thế giới, ‘Manos Unidas’ đã phê duyệt 147 dự án liên quan đến nước và các hệ thống vệ sinh, trị giá 8,7 triệu USD, mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 600.000 người.
Tương tự, trong hai thập kỷ qua, các Tu sĩ Dòng Salêdiêng đã triển khai hơn 100 dự án liên quan đến nước, với vốn đầu tư 3,1 triệu đô la, mà họ ước tính đã mang lại lợi ích cho hơn bốn triệu người.
Trong một tuyên bố, họ lưu ý rằng việc không được tiếp cận với nguồn nước sạch đã giết chết hai triệu trẻ em mỗi năm, do các bệnh lây truyền qua đường nước uống.
“Thời gian đi học của một bé gái tại châu Âu bằng thời gian của một trẻ vị thành niên mang nước về cho gia đình ở nhiều nơi ở châu Phi, châu Mỹ và châu Á”, các Tu sĩ Dòng Salêdiêng cho biết. “Vì vậy, đối mặt với tình huống này, các Tu sĩ Thừa Sai Dòng Salêdiêng cam kết cải thiện khả năng tiếp cận với lợi ích cơ bản này trong cuộc sống. Trên thực tế, 25% các dự án chống lại coronavirus trong năm ngoái đã liên quan đến việc tiếp cận với nguồn nước và điều kiện vệ sinh đầy đủ”.
Nước đã mở ra cánh cửa để các Tu sĩ Thừa Sai nói về việc giữ gìn vệ sinh và thực phẩm; cải thiện khả năng được đến trường của trẻ em gái; mở lớp dạy chữ cho phụ nữ; và tránh các bệnh tật.
Theo số liệu của Liên hợp quốc, cứ 10 người trên thế giới thì có 3 người không được tiếp cận với các dịch vụ liên quan đến nước uống an toàn. Ngoài ra, hơn 80% nước thải từ các hoạt động của con người được thải ra sông ngòi hoặc biển cả mà không qua bất kỳ quá trình xử lý nào, điều này đã gây ra tình trạng ô nhiễm, khiến họ ước tính rằng vào năm 2050, gần 60% tổng dân số thế giới sẽ không được tiếp cận với nguồn nước uống được.
Từ châu Phi, có lẽ là châu lục bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tình trạng thiếu nước, nhà truyền giáo người Tây Ban Nha Victoria Braquehais cho biết việc không được tiếp cận với nguồn nước an toàn “đồng nghĩa với việc nhiều trẻ em gái không được đi học vì chúng là những người đảm nhận một phần lớn công việc nhà. Trong đó có cung cấp nước giặt, nấu ăn… Tại các bệnh viện, chúng tôi phục vụ nhiều người, đặc biệt là nhiều phụ nữ bị đau lưng vì từ khi còn rất trẻ họ đã phải vận chuyển những thùng phuy 20 lít trên suốt quãng đường dài”.
Ngoài ra, việc phải đi đến những địa điểm xa xôi vào đầu hoặc cuối ngày, “thể hiện nguy cơ bị tấn công tình dục đối với trẻ em gái và thanh niên, đồng thời gây bất ổn cho gia đình vì người phụ nữ phải vắng mặt trong một thời gian dài để lấy nước sinh hoạt, vì khoảng cách xa và vì các điểm tiếp cận với nước không đủ”.
Từ kinh nghiệm lâu năm làm việc ở châu Phi, đầu tiên là ở DRC và giờ đây tại Cameroon, nhà truyền giáo Dòng Salêdiêng liên kết với ‘Manos Unidas’ đã có kiến thức trực tiếp về ý nghĩa của việc thiếu vắng nguồn lực này đối với trẻ em.
“Tình trạng khan hiếm nước hoặc sử dụng nước không an toàn là nguyên nhân của nhiều bệnh tật, làm giảm chất lượng cuộc sống và là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ sơ sinh từ 0 đến 5 tuổi, vì nó gây ra những căn bệnh tiêu chảy, sốt thương hàn, và tạo điều kiện cho bệnh sốt rét”, Nữ tu Braquehais nói.
Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện của Vatican đã đưa ra một số chiến dịch nhằm giúp cung cấp nước có thể uống được, và hiện đang phối hợp với các Dòng tu, các Giám mục, Tổ chức Caritas Quốc tế và Global Water 2020 để đảm bảo rằng nhiều người được tiếp cận với thứ mà Liên hợp quốc gọi là “vàng xanh”.
Vào tháng 8 năm 2020, Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện đã gửi một lá thư cho các Giám mục trên khắp thế giới, kêu gọi họ giúp đảm bảo “tiếp cận đầy đủ nước, và các điều kiện vệ sinh tại tất cả các cơ sở chăm sóc sức khỏe Công giáo để điều trị an toàn cho bệnh nhân, ngăn chặn sự lây lan thêm của COVID-19 và các bệnh tật khác, đồng thời bảo vệ các nhân viên chăm sóc y tế và các các vị Tuyên úy”, đặc biệt tập trung vào việc giúp “đáp ứng nhu cầu cấp thiết tại một số cơ sở chăm sóc sức khỏe phục vụ ở các khu vực cô lập hoặc nghèo khó của một số Giáo phận.
Ngoài ra, Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện cũng đang tổ chức năm “cuộc trò chuyện công khai” từ ngày 22 đến ngày 26 tháng 3, được truyền cảm hứng bởi tài liệu của Vatican năm 2020 “Aqua fons vitae: Định hướng về nước, biểu tượng của tiếng kêu của người nghèo và tiếng kêu của Trái đất”.
Theo một tuyên bố từ Thánh Bộ, kể từ khi tài liệu được công bố “các cuộc đàm phán quan trọng đã diễn ra trong lĩnh vực được gọi là ‘ngoại giao Hydrogen’, trong khi sự cần thiết phải bảo vệ các đại dương và các nguồn tài nguyên của chúng dường như ngày càng được nhận thức rõ hơn”.
“Việc thiếu các điều kiện WASH (Nước, Kiến thức và các điều kiện về việc vệ sinh) đầy đủ trong các trường học, cơ sở y tế và hộ gia đình đã nhiều lần được xác định là một trở ngại lớn trong việc chống lại đại dịch COVID và Ebola, cũng như là một sự thiếu hụt lớn trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe”, Thánh Bộ lập luận. “Việc quản lý nguồn nước – lợi ích chung quý báu này – với trách nhiệm và tinh thần liên đới chắc chắn sẽ đóng một vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi các xã hội của chúng ta khỏi đại dịch đang diễn ra”.
Minh Tuệ (theo Crux)
