Đức Phanxicô thăm căn cứ không quân Monte Real ở Leiria, Bồ Đào Nha vào ngày 12 tháng 5 (Ảnh CNS / Paul Haring)
Đức Thánh Cha Phanxicô dự kiến sẽ một lần nữa thực hiện chuyến Tông du nước ngoài vào nửa cuối năm nay, bắt đầu bằng các chuyến viếng thăm Hungary và Slovakia vào tháng Chín. Đức Thánh Cha cũng hy vọng sẽ đến thăm Hy Lạp và Cộng hòa Síp vào tháng 11 và thậm chí có thể đến Glasgow cùng tháng để tham dự cuộc họp quốc tế về biến đổi khí hậu, được gọi là COP26. Tất cả những chuyến viếng thăm này, tất nhiên, phụ thuộc vào đại dịch coronavirus hiện đang được kiểm soát thích hợp.
Đức Phanxicô đã thực hiện 33 chuyến Tông du nước ngoài và viếng thăm 52 quốc gia kể từ khi được bầu chọn làm Giáo hoàng vào ngày 13 tháng 3 năm 2013. Ngài là vị Giáo hoàng thực hiện nhiều chuyến Tông thứ hai trong lịch sử sau Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, người đã thực hiện 104 chuyến Tông du nước ngoài và viếng thăm 129 quốc gia trong hơn 26 năm làm Giáo hoàng của mình. Nhưng Đức Thánh Cha Phanxicô đang di chuyển với tốc độ nhanh hơn vị tiền nhiệm người Ba Lan của mình.
Vào ngày 8 tháng 2 năm nay, Đức Thánh Cha Phanxicô đã giải thích mục đích của các chuyến viếng thăm nước ngoài này khi phát biểu với các Đại sứ đến từ 183 quốc gia có quan hệ ngoại giao với Tòa Thánh. “Những chuyến viếng thăm này là một dấu hiệu quan trọng cho thấy sự quan tâm của Đấng kế vị Thánh Phêrô đối với Dân Chúa lan rộng khắp thế giới và cuộc đối thoại của Tòa Thánh với các quốc gia”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói. “Những chuyến viếng thăm như vậy cũng thường xuyên tạo cơ hội để thúc đẩy, trên tinh thần chia sẻ và đối thoại, mối quan hệ tốt đẹp giữa các tôn giáo khác nhau”.
Vị Giáo hoàng đầu tiên của Dòng Tên dự kiến sẽ bắt đầu các chuyến Tông du của mình vào mùa thu với chuyến viếng thăm đến Budapest, thủ đô của Hungary, để tham dự Thánh lễ bế mạc Đại hội Thánh Thể Quốc tế tại Quảng trường Anh hùng của thành phố, vào ngày 12 tháng 9. Đức Thánh Cha Phanxicô đã xác nhận điều này trước một cuộc họp báo trên chuyến bay từ Iraq trở về Rome vào ngày 8 tháng Ba, nhưng Ngài nói rằng Thánh lễ sẽ là điểm dừng chân duy nhất trong chuyến viếng thăm ngắn ngủi này. Đồng thời, Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết rằng Ngài cũng có thể viếng thăm Slovakia gần đó. “Budapest cách Bratislava hai giờ lái xe”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói. “Tại sao không thực hiện chuyến viếng thăm đến Slovakia?”.
Hội đồng Giám mục Hungary đã vui mừng phản ứng trước tin vui này và trong một tuyên bố cùng ngày cho biết: “Chúng tôi quả thực rất vui mừng khi biết rằng Đức Thánh Cha đã thông báo quyết định đến Budapest để tham dự Thánh lễ bế mạc Đại hội Thánh Thể Quốc tế lần thứ 52”.
“Chúng tôi hy vọng rằng chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha sẽ là một sự khích lệ to lớn và củng cố tinh thần cho tất cả chúng tôi và cho các tham dự viên tham dự Đại hội Thánh Thể lúc đó”, Đức Hồng y Peter Erdo, Tổng Giám mục Địa phận Esztergom-Budapest, và Đức Giám mục Andras Veres Địa phận Gyor, Chủ tịch Hội đồng Giám mục, cho biết trong tuyên bố.
Sự kiện ban đầu được lên kế hoạch vào năm 2020 nhưng phải hoãn lại do đại dịch coronavirus. Tuy nhiên, ngay cả giờ đây, có vẻ như các Giám mục từ nhiều quốc gia sẽ không thể tham dự vì những hạn chế của đại dịch.
Nhiều người ở Hungary, một quốc gia không giáp biển với 10 triệu dân, trong đó hơn 50% là người Công giáo, mong muốn Đức Thánh Cha Phanxicô ở lại đây hơn một ngày, nhưng không rõ liệu điều đó có xảy ra hay không. Một lý do dường như là các chính sách chống nhập cư và “cai trị bằng sắc lệnh” của Thủ tướng Viktor Orbán có nguy cơ làm suy yếu nền dân chủ đã gây ra nhiều tranh cãi trong Liên minh châu Âu cũng như gây ra mối quan ngại ở Rome.
Đức Thánh Cha Phanxicô đã liên kết chuyến viếng thăm của Ngài tới Hungary với chuyến viếng thăm đến quốc gia láng giềng Slovakia, nhưng hiện vẫn chưa rõ Ngài sẽ đến đâu trước. Slovakia, một quốc gia không giáp biển khác, là một nền dân chủ ổn định ở Trung Âu với dân số 5,5 triệu người, giáp với Ba Lan, Ukraine, Hungary, Áo và Cộng hòa Séc, mà từ đó nó được tách ra vào năm 1993.
Tổng thống nước này, bà Zuzana Caputova, một luật sư và nhà vận động chống tham nhũng, phát biểu với hãng thông tấn TASR địa phương vào hồi tháng Ba: “Tôi rất vui mừng vì chúng tôi có thể đón tiếp Đức Thánh Cha ở Slovakia”. Bà Caputova đã viếng thăm Đức Phanxicô tại Vatican vào tháng 12 năm ngoái và đã ngỏ lời mời Ngài về thăm quê hương của mình. “Chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ là một biểu tượng của hy vọng, điều mà chúng tôi rất cần”, bà Caputova nói. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đến thăm Slovakia 3 lần; chuyến viếng thăm cuối cùng của Ngài được thực hiện vào tháng 9 năm 2003.
Vatican hiện vẫn chưa xác nhận chuyến viếng thăm tới cả hai quốc gia này; việc xác nhận thường được đưa ra trước chuyến viếng thăm khoảng ba tháng.
Ngoài các chuyến viếng thăm này, các nguồn tin ở Rome phát biểu với America rằng vị Giáo hoàng 84 tuổi cũng hy vọng sẽ đến Hy Lạp và Cộng hòa Síp vào tháng 11, nhưng một lần nữa vẫn chưa có sự xác nhận chính thức từ Vatican.
Đức Phanxicô đã đến đảo Lesbos của Hy Lạp vào ngày 16 tháng 4 năm 2016, để thăm trại tị nạn Mòria. 12 người tị nạn Syria, tất cả đều là người Hồi giáo, đã cùng Ngài bay trở về Rome để định cư tại, một cử chỉ đã tạo ra tác động to lớn trên trường quốc tế và đặc biệt là trong thế giới Hồi giáo. Cùng tham gia với Đức Thánh Cha Phanxicô trong chuyến viếng thăm này là Đức Thượng phụ Đại kết Bartholomew I và Tổng giáo chủ Hy Lạp, Đức Tổng Giám mục Ieronymous II. Sau đó, Đức Thánh Cha Phanxicô ngỏ lời với thế giới: “Chúng tôi đến để kêu gọi sự chú ý của thế giới đối với cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng này và đồng thời kêu gọi giải pháp nhằm giải quyết vấn đề”.
Trong một cảnh tượng hết sức xúc động giữa 2.500 người tị nạn, Đức Thánh Cha Phanxicô nói: “Tôi muốn được kề bên anh chị em ngày hôm nay. Tôi muốn nói với anh chị em rằng anh chị em không đơn độc”.
Đức Thánh Cha Phanxicô cũng có thể muốn đến thăm trại tập trung đó hoặc các trại tập trung khác trên đảo, cũng như Athens, thành phố thủ đô. Năm 2020, một đám cháy bùng phát ở trại tập trung Moria, khiến gần 13.000 người di cư không có nơi trú ẩn.
Đức Thánh Cha Phanxicô dự kiến sẽ đi từ Hy Lạp đến hòn đảo Cyprus bị chia cắt ở phía đông Địa Trung Hải, nơi mà Ngài đã dự kiến đến thăm vào năm 2020. Hòn đảo này đã bị chia cắt kể từ năm 1974 sau cuộc xâm lược của các lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ, và có một vùng đệm được Liên hợp quốc bảo vệ giữa hai phần của hòn đảo. Phần phía bắc (khoảng 36% lãnh thổ) là nơi sinh sống của người Síp gốc Thổ Nhĩ Kỳ và theo luật quốc tế, bị quân Thổ Nhĩ Kỳ chiếm đóng bất hợp pháp; phần khác là nơi sinh sống của người Síp gốc Hy Lạp.
Tổng thống Síp Nicos Anastasiades đã viếng thăm Đức Thánh Cha Phanxicô tại Vatican vào tháng 11 năm 2019 và sau đó thông báo chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha, theo ông, sẽ trùng với dịp kỷ niệm 60 năm quốc gia cộng hòa này giành được độc lập từ Anh, và kỷ niệm 10 năm chuyến viếng thăm của Đức nguyên Giáo hoàng Benedict XVI tới hòn đảo này vào năm 2010. Síp là điểm dừng chân đầu tiên trong hành trình truyền giáo của Thánh Phaolô để truyền bá Kitô giáo vào thế kỷ đầu tiên sau Công nguyên, và Ngài đã cải đạo thống đốc La Mã của hòn đảo, Sergius Paulus, theo đức tin Kitô giáo. Ngày nay, hầu hết các Kitô hữu tại Cộng hòa Síp đều là Chính thống giáo Hy Lạp.
Ngoài các chuyến viếng thăm tới bốn quốc gia đó, các nguồn tin của Vatican phát biểu với America rằng “rất có thể” Đức Thánh Cha Phanxicô cũng có thể đến Glasgow, Scotland, nếu được mời, để tham dự hội nghị về biến đổi khí hậu COP26 do Vương quốc Anh và Ý tổ chức. Các nguyên thủ quốc gia hoặc chính phủ của nhiều quốc gia thành viên của hiệp định khí hậu Paris dự kiến sẽ tham dự, bao gồm các nhà lãnh đạo của Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Pháp và Nga.
Ngay từ đầu Triều đại Giáo hoàng của mình, Đức Phanxicô đã nhấn mạnh đến nhu cầu cấp thiết phải giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu và việc chăm sóc hành tinh trái đất. Vào tháng 6 năm 2015, Đức Thánh Cha Phanxicô đã phát hành “Laudato Si”, Thông điệp về việc “Chăm sóc Ngôi nhà chung của chúng ta”, chỉ vài tháng trước hội nghị thượng đỉnh về khí hậu ở Paris (COP21). Tài liệu được cho là đã giúp xây dựng sự ủng hộ đối với thỏa thuận khí hậu vốn đã được thông qua tại hội nghị thượng đỉnh đó. Tuần trước, Đức Thánh Cha Phanxicô cũng đã đưa ra một thông điệp video khích lệ ngắn tại Hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo về khí hậu do Tổng thống Joseph Biden tổ chức vào ngày 22/4.
Trên chuyến bay trở về từ Iraq vào ngày 8/3, Đức Phanxicô đã phát biểu với các nhà báo rằng Ngài mong muốn viếng thăm Lebanon ngay khi điều kiện cho phép. Đức Thánh Cha Phanxicô đã lặp lại mong muốn của mình vào ngày 22 tháng 4 khi tiếp kiến ông Saad Hariri, Thủ tướng được chỉ định của đất nước, trong một buổi tiếp kiến riêng tại Vatican. Sau đó, ông Hariri, người đã nỗ lực thành lập chính phủ trong sáu tháng, phát biểu với các phóng viên rằng ông hiểu những lời của Đức Thánh Cha Phanxicô như “một thông điệp gửi đến tất cả mọi người dân Lebanon và tất cả các đảng phái rằng chúng ta phải nhanh chóng thành lập chính phủ”.
Vẫn còn phải xem liệu chuyến viếng thăm đó có thể diễn ra trong năm nay hay không.
Ngoài các chuyến viếng thăm nói trên, Đức Phanxicô đã nhiều lần bày tỏ mong muốn đến thăm Nam Sudan cùng với Đức Tổng Giám mục Justin Welby Địa phận Canterbury ngay khi tiến trình hòa bình của quốc gia này được củng cố. Nhưng điều này khó có thể xảy ra vào năm 2021 vì những gì Văn phòng Điều phối Viện trợ Nhân đạo của Liên hợp quốc mô tả là “tình hình thảm khốc trong nước” đã bị làm cho trở nên trầm trọng hơn do “thiếu một nền hòa bình lâu bền” và “đại dịch coronavirus”, vốn đã khiến cho 2/3 dân số và khoảng 300.000 người tị nạn và những người xin tị nạn cần được hỗ trợ và bảo vệ nhân đạo.
Minh Tuệ (theo America)
