Đức Thánh Cha Phanxicô chìa tay ra với Trung Quốc

Trong khi phiên tòa xét xử Đức Hồng y Joseph Zen đang được tiến hành ở Trung Quốc, Tòa Thánh vẫn tiếp tục nỗ lực hướng tới việc gia hạn thỏa thuận Trung-Vatican về việc bổ nhiệm các Giám mục.

Có vẻ như không có thay đổi đáng kể nào đối với thỏa thuận mà dường như sẽ được gia hạn thêm 2 năm nữa bất chấp những lời chỉ trích.

Tuy nhiên, không nên đánh giá thấp một số tiến triển.

Sự tiến triển đầu tiên là Quốc Vụ Khanh Vatican, dưới thời Đức Hồng y Pietro Parolin, sẽ tiến tới việc thành lập một phái bộ của Tòa Thánh tại Bắc Kinh.

Trong một cuộc phỏng vấn với Il Messaggero trong chuyến Tông du của Đức Thánh Cha Phanxicô đến Kazakhstan, Đức Hồng y Parolin cho biết rằng việc chuyển “phái bộ nghiên cứu” của Tòa Thánh từ Hồng Kông đến Bắc Kinh không phải là một khái niệm mới, và Tòa Thánh đã sẵn sàng làm như vậy.

“Tôi không nghĩ đó là một ý tưởng mới. Chúng tôi đã luôn làm cho nó hiện diện. Chúng tôi đang chờ tín hiệu từ Bắc Kinh, tín hiệu này vẫn chưa được bật”.

“Phái bộ nghiên cứu” ở Hồng Kông có vai trò rất quan trọng đối với quan hệ giữa Trung Quốc và Tòa Thánh và là mục tiêu của một nỗ lực hacking vào năm 2020.

Theo truyền thống, phái bộ được liên kết với Tòa Khâm Sứ ở Manila, Philippines. Trưởng phái đoàn là Đức Ông José Luis Diaz Mariblanca Sanchez, người đã từng làm việc tại Indonesia, Algeria và Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh. Kể từ khi hai nhà ngoại giao đã được bổ nhiệm từ năm 2007, phái đoàn cũng bao gồm Đức Ông Alvaro Ernesto Izurieta y Sea, đến từ Buenos Aires, người đã làm việc tại Hồng Kông từ năm 2020.

Một động thái khả thi của một phái bộ nghiên cứu tới Bắc Kinh sẽ gửi đi tín hiệu gì? Nó đồng nghĩa với việc lần đầu tiên mở ra một kênh ngoại giao với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa kể từ khi quan hệ ngoại giao bị cắt đứt vào năm 1951.

Đồng thời, vì một phái bộ nghiên cứu không phải là một Tòa Khâm Sứ, tầm ảnh hưởng của nó ít đáng kể hơn.

Để mở Tòa Khâm Sứ ở Bắc Kinh, Tòa Thánh sẽ phải đóng cửa Tòa Khâm Sứ của Trung Quốc, có trụ sở tại Đài Bắc, do đó cắt đứt quan hệ với Đài Loan, vì Trung Quốc coi Đài Loan là một tỉnh nổi loạn.

Tòa Thánh là một trong 14 quốc gia duy trì quan hệ với Đài Loan. “Hiện tại”, Đức Hồng y Parolin nói, “mọi thứ vẫn duy trì như vậy”.

Tuy nhiên, Quốc Vụ Khanh Vatican cho biết họ cũng đã nỗ lực làm việc để thay đổi một số điều khoản trong thỏa thuận. Đức Hồng y Parolin, phát biểu với CNA, đã đề cập đến một cơ hội như vậy, mặc dù không biết điều khoản nào của thỏa thuận có thể được điều chỉnh, vì thỏa thuận được giữ bí mật và các điều khoản của thỏa thuận này hiện vẫn chưa được công khai.

Hiện tại, Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết ngài sẵn sàng đến Trung Quốc để theo đuổi đối thoại. Một nguồn tin trong Quốc hội Kazakhstan phát biểu với CNA rằng “về mặt lý thuyết”, có thể Đức Thánh Cha Phanxicô và Chủ tịch Trung Quốc có thể gặp nhau ở Kazakhstan.

Một cuộc gặp gỡ như vậy sẽ là sự kiện chưa từng có tiền lệ, mặc dù Reuters đưa tin vào ngày 15 tháng 9 rằng Đức Thánh Cha Phanxicô đã bày tỏ “sự sẵn sàng” của mình để gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Kazakhstan.

 Báo cáo của Reuters đã được xác nhận với CNA bởi các nguồn tin khác, trích dẫn một loạt các cuộc tiếp xúc với đại sứ quán Trung Quốc tại Ý, về phương diện lịch sử là một kênh liên lạc giữa Tòa Thánh ở Trung Quốc và đoàn tùy tùng của Tập Cận Bình ở Kazakhstan.

Trong khi ông Tập dường như đã làm mất mặt Đức Thánh Cha Phanxicô, và không có cuộc gặp gỡ nào diễn ra, cách tiếp cận của Đức Thánh Cha đã không được chú ý ở Trung Quốc. Mao Ninh, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Bắc Kinh, theo Il Messaggero, đã ca ngợi “sự rộng lượng và tình thân ái” trong những lời nói của Đức Thánh Cha Phanxicô.

Nữ phát ngôn viên cũng cho biết “Trung Quốc và Vatican duy trì liên lạc tốt” và họ sẵn sàng “duy trì đối thoại và hợp tác với Vatican và thực hiện quá trình cải thiện quan hệ”.

Một sự tiến triển trước đó là cuộc họp của Hội nghị Munich về An ninh giữa Đức Tổng Giám mục Paul Richard Gallagher, “Bộ trưởng Ngoại giao” của Vatican và người đồng cấp Trung Quốc, Vương Nghị, vào ngày 14 tháng 2 năm 2020.

Một sự tiến triển khác nữa là địa điểm được chọn cho vòng đàm phán mới nhất về việc gia hạn thỏa thuận trong năm nay: đô thị ven biển Thiên Tân ở miền Bắc Trung Quốc.

Vị trí này rất quan trọng về mặt biểu tượng, vì đây là một trong nhiều Giáo phận trống tòa ở Trung Quốc kể từ năm 2005 – có nghĩa là, không có Giám mục được nhà nước công nhận.

Các cuộc họp được tổ chức từ ngày 28 tháng 8 đến ngày 2 tháng 9, và phái đoàn Vatican, theo báo cáo của Asia News, cũng đã đến thăm Đức Giám mục hầm trú Melchior Shi Hongzhen (Mêchiô Thạch Hồng Trinh C.M).

Vị Giáo sĩ 93 tuổi này đã được Đức Giám mục Stephano Li Side (Stêphanô Lý Tư Đức) thuộc Giáo hội hầm trú bí mật tấn phong làm Giám mục phụ tá của Giáo phận cùng với một giáo sĩ khác vào ngày 15 tháng 6 năm 1982.

Đức Cha Shi Hongzhen kế nhiệm Đức Giám mục Li Side trở thành Giám mục Địa phận Thiên Tân vào ngày 8 tháng 6 năm 2019. Vị Giám chức hiện đang bị quản thúc tại gia và bị áp lực phải gia nhập Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc (CPCA) được nhà nước phê chuẩn, “Bitter Winter” đưa tin.

Trong một thế giới mà mọi thứ phải được đọc bằng biểu tượng, đó là một tín hiệu mạnh mẽ từ Tòa Thánh: Phái đoàn muốn chứng minh rằng mặc dù mong muốn thực hiện một cuộc đối thoại, tình hình của các tín hữu Công giáo ở Trung Quốc vẫn chưa bị lãng quên.

Diễn biến mới nhất là việc bầu chọn Đức Giám mục Joseph Li Shan (Giuse Lý Sơn) Địa phận Bắc Kinh làm Chủ tịch CPCA.

Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc, được thành lập năm 1957, là cơ quan chính phủ kiểm soát Giáo hội. Các Linh mục và Giám mục Công giáo buộc phải thể hiện sự thiện chí và tuân thủ các yêu cầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Việc bổ nhiệm Đức Giám mục Li Shan dường như là một dấu hiệu tiếp theo cho thấy một mối quan hệ hữu nghị: vị Giám chức đã được tấn phong Giám mục vào năm 2007, với sự đồng thuận của Tòa Thánh, trước khi có thỏa thuận Trung-Vatican vào năm 2018.

Đó là một động thái cho thấy mối quan hệ đã được cải thiện sau bức thư của Đức nguyên Giáo hoàng Bênêđictô XVI gửi các tín hữu Công giáo Trung Quốc. Đức Giám mục Li Shan, người gần đây đã lên tiếng công khai ủng hộ việc Hán hóa tôn giáo của chính phủ Trung Quốc, cũng đã trải qua thời kỳ khó khăn, đã hy vọng vào chuyến viếng thăm của Đức Bênêđíctô XVI tới Trung Quốc.

Những sự tiến triển này cho thấy việc gia hạn thỏa thuận đang được tiến hành nhanh chóng.

Theo các nguồn tin truyền giáo, thỏa thuận sẽ được tiếp tục mà không có thay đổi. Do đó, Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ kiên trì nỗ lực đối thoại với Trung Quốc, đồng thời, Trung Quốc sẽ tiếp tục, không bị cản trở, gây áp lực với các tôn giáo, bao gồm cả Công giáo.

Như một trong những người tham gia đàm phán phát biểu với ACI Stampa, cơ quan đối tác của CNA ở Ý: “Tòa Thánh chìa tay ra, nhận thức rằng ở phía bên kia chính là lưỡi dao, và lưỡi dao đang hướng về phía tay của chúng ta. Mỗi khi chúng ta chìa tay ra, bàn tay của chúng ta sẽ bị chảy máu. Tuy nhiên, chúng ta phải tiếp tục chìa tay ra”.

Minh Tuệ (theo CNA)