Đức Thánh Cha Lêô XIV tại Pháp: ‘Bảo vệ sự sống là trách nhiệm của tất cả mọi người’

Đức Thánh Cha Lêô XIV lên án việc sử dụng khoa học và công nghệ vì lợi nhuận thay vì nhằm thúc đẩy sự tiến bộ nhân bản về mặt luân lý và đạo đức.

Trong bài phát biểu đầu tiên trong chuyến viếng thăm Pháp kéo dài 4 ngày, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã bày tỏ sự quan ngại về việc sử dụng khoa học và công nghệ để thu lợi nhuận thay vì phục vụ sự tiến bộ nhân bản về mặt luân lý và đạo đức, đồng thời nhấn mạnh rằng tất cả mọi người đều có trách nhiệm bảo vệ sự sống.

Phát biểu với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và các thành viên khác của chính phủ tại Điện Élysée, dinh thự chính thức của nguyên thủ quốc gia, vào ngày 25 tháng 9, Đức Thánh Cha cho biết rằng ngài lo ngại “trước những xu hướng trong xã hội có nguy cơ biến khoa học và công nghệ thành những hoạt động kinh doanh vì lợi nhuận, thúc đẩy thao tác gen di truyền, việc mang thai hộ, buôn bán nội tạng người hoặc khả năng sắp đặt cái chết của chính mình”.

“Chúng ta đừng quên rằng sự tôn trọng lẫn nhau và việc bảo vệ mọi sự sống con người là nghĩa vụ của mỗi người chúng ta”, ngài nói.

Các vấn đề liên quan đến giai đoạn cuối đời là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất mà Đức Thánh Cha dự kiến sẽ đề cập trong chuyến viếng thăm Pháp từ ngày 25 đến ngày 28 tháng 9. Pháp đã hợp pháp hóa trợ tử và an tử vào mùa hè vừa qua, trở thành quốc gia châu Âu thứ năm thực hiện điều này, sau Bỉ, Hà Lan, Luxembourg và Tây Ban Nha. Ngoài ra, Thụy Sĩ và Áo cũng cho phép trợ tử.

An tử là việc cố ý kết liễu sự sống của một người nhằm giải thoát họ khỏi sự đau đớn. Hình thức này khác với trợ tử (assisted dying), trong đó bệnh nhân tự mình sử dụng các loại thuốc chấm dứt sự sống dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Cả hai thực hành này đều bị Giáo huấn Công giáo cấm.

Nhiệm vụ bảo vệ và tôn trọng sự sống, Đức Thánh Cha Lêô tiếp tục, là “một biểu hiện của ‘chủ nghĩa thế tục’ (laïcité) đích thực của thành đô trần thế”, bởi vì một “Kitô hữu dấn thân phục vụ công ích và được hướng dẫn bởi ánh sáng lương tâm được đức tin soi sáng, không thể bị xem là người chiêu dụ hay mối đe dọa đối với sự hiệp nhất của quốc gia”.

Laïcité là nguyên tắc pháp lý tách biệt hoàn toàn giữa Giáo hội và Nhà nước tại Pháp.

Đức Thánh Cha kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị, dân sự và văn hóa của đất nước, cũng như các nhà ngoại giao Pháp và quốc tế, nhìn nhận rằng “chủ nghĩa thế tục đích thực” không loại trừ tôn giáo, nhưng trân trọng tôn giáo như một nguồn lực giáo dục.

Đức Thánh Cha Lêô nhắc lại một bài phát biểu của Tổng thống Macron vào năm 2018, trong đó ông nói với các Giám mục Pháp rằng “một Giáo hội tuyên bố không quan tâm đến các vấn đề trần thế sẽ không chu toàn ơn gọi của mình; và một Tổng thống của nền Cộng hòa tuyên bố không quan tâm đến Giáo hội cũng như người Công giáo sẽ không chu toàn bổn phận của mình”.

“Do đó, chủ nghĩa thế tục đích thực không hệ tại ở việc loại trừ tôn giáo khỏi không gian công cộng hoặc lĩnh vực giáo dục, nhưng ở nỗ lực bảo đảm rằng Nhà nước và các tổ chức tôn giáo duy trì đối thoại và chung tay phục vụ công ích, hầu cho thế giới được sống”, Đức Thánh Cha nói.

Phát biểu trước Đức Thánh Cha, Tổng thống Macron nói rằng “chính vì Pháp là quê hương của sự tự do và trí tuệ nên đất nước này đa dạng. Đây là một quốc gia luôn dành niềm đam mê đặc biệt cho những cuộc tranh luận không ngừng. Phải hiểu đất nước này theo cách đó thì mới có thể thực sự yêu mến đất nước này”. Hai nhà lãnh đạo đã có cuộc gặp gỡ riêng tư kéo dài 50 phút trước khi có bài phát biểu.

Đức Thánh Cha lưu ý đến “những cội nguồn Kitô giáo sâu xa” của nước Pháp, đồng thời ca ngợi khẩu hiệu quốc gia Pháp “tự do, bình đẳng và huynh đệ” như một tập hợp những “mệnh lệnh luân lý” và những định hướng cần tuân theo khi công nghệ — bao gồm trí tuệ nhân tạo — ngày càng phát triển.

Ngài trích lời nhà văn Công giáo người Pháp Georges Bernanos, người “đã nhìn thấy mối đe dọa rằng sự phục tùng mù quáng và thái độ thiếu trách nhiệm có thể dẫn đến một ‘Thiên đường của Máy móc’, đồng thời chỉ ra rằng nền văn minh Pháp, trong nhiều thế kỷ, đã nỗ lực nhằm hun đúc nên những con người tự do, biết hoàn toàn chịu trách nhiệm về hành động của mình.

Đức Thánh Cha, người trước đó trong ngày đã nói với các phóng viên tháp tùng trên chuyến bay từ Rôma rằng ngài đến Pháp “với tư cách là một môn đệ của Chúa Giêsu Kitô, người muốn mang đến hòa bình của Chúa Kitô trên khắp thế giới”, trong bài phát biểu của mình đã kêu gọi cấm vũ khí hạt nhân và than phiền về chiến tranh ở Trung Đông.

Cùng hiện diện trong bài phát biểu của Đức Thánh Cha còn có đội ngũ lính cứu hỏa đã ứng cứu trong vụ cháy Nhà thờ Đức Bà Paris vào năm 2019, cũng như các nghệ nhân và kiến trúc sư đã nỗ lực làm việc trong quá trình trùng tu công trình mang tính biểu tượng này sau đó. Đức Thánh Cha đã ca ngợi nỗ lực đó, mà theo ngài, “cho thấy rằng một điều từng được xem là bị hủy hoại không thể cứu vãn vẫn có thể được tái sinh nhờ sự hợp tác lẫn nhau”.

Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đáp xuống Paris hôm thứ Sáu để bắt đầu chuyến viếng thăm Pháp kéo dài 4 ngày, với ngày đầu tiên dày đặc các hoạt động, gồm các điểm dừng tại trụ sở UNESCO, Nhà thờ Đức Bà Paris và sân vận động quốc gia Pháp, nơi ngài chủ sự buổi canh thức cầu nguyện cùng với 80.000 bạntrẻ. Đức Thánh Cha Lêô là vị Giáo hoàng đầu tiên đến thăm Paris kể từ Đức cố Giáo hoàng Bênêđictô XVI vào năm 2008.

Những người dân Paris hiếu kỳ đã dừng công việc đang làm để dõi theo chiếc xe chở Đức Thánh Cha đi khi ngài từ sân bay tiến vào trung tâm Paris.

Sau giờ nghỉ trưa, Đức Thánh Cha đã đến thăm trụ sở UNESCO — Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc —cơ quan chuyên môn của LHQ có nhiệm vụ bảo tồn các di sản văn hóa và thúc đẩy hòa bình, sự phát triển bền vững và nhân quyền.

Hành trình của Đức Thánh Cha cũng sẽ đưa ngài đến các thành phố Lourdes và Metz, trước khi trở về Rôma vào ngày 28 tháng 9.

Minh Tuệ (theo EWTN)