Ngày Quốc tế Chủ nghĩa Đa phương và Ngoại giao vì Hòa bình của Liên hợp quốc được tổ chức vào ngày 24 tháng 4 (Bản quyền 2011 Brett Jorgensen Photography)
Nhân Ngày Quốc tế Chủ nghĩa Đa phương và Ngoại giao Vì Hòa bình, Đức Thánh Cha Phanxicô và người đứng đầu Liên hợp quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của ngoại giao đa phương vì hòa bình, thịnh vượng và thiện ích chung của tất cả mọi người, đồng thời cho biết rằng đại dịch đã cho chúng ta thấy mối liên hệ giữa các cộng đồng toàn cầu ngày nay.
Hôm thứ Bảy, Đức Thánh Cha Phanxicô đã đăng tải dòng tweet trên Twitter để một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của ngoại giao đa phương và sự hợp tác nhằm tìm ra các giải pháp cho các vấn đề của thế giới.
“Làm thế nào chúng ta có thể ngăn chặn xung đột? Không một dân tộc nào, không một nhóm xã hội nào có thể tự mình đạt được hòa bình, thịnh vượng, an ninh và hạnh phúc. Không ai cả”, Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh. “Bài học rút ra từ đại dịch gần đây là sự nhận thức rằng chúng ta là một cộng đồng toàn cầu, tất cả đều trên cùng một con thuyền”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói trong một dòng tweet đăng trên tài khoản Twitter của mình, @Pontifex.
Các giải pháp đa phương toàn cầu
Trong một thông điệp riêng biệt nhân sự kiện kỷ niệm vào ngày 24 tháng 4, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi tất cả “đổi mới cam kết của chúng ta đối với các giải pháp đa phương toàn cầu mang lại cho con người và hành tinh”.
Giống như Đức Thánh Cha Phanxicô, Tổng thư ký LHQ cũng lưu ý rằng đại dịch Covid-19 là “một lời nhắc nhở bi thương về mối tương quan của chúng ta với nhau sâu sắc như thế nào”, đồng thời cho biết rằng có một “nhu cầu rõ ràng và cấp bách về các giải pháp đa phương cụ thể”.
Điều này cần phải vượt ra khỏi đại dịch và phải “dựa trên hành động chung xuyên biên giới, vì lợi ích của toàn nhân loại – bắt đầu từ việc phân phối công bằng vắc-xin như một hàng hóa công cộng toàn cầu”.
Ông Guterres cũng kêu gọi thực hiện các hành động và giải pháp đa phương trong các lĩnh vực khác đối với các mối đe dọa xuyên quốc gia, chẳng hạn như khủng hoảng khí hậu, ô nhiễm, việc phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, và sự phát triển của các công nghệ mới trong trường hợp không có các nguyên tắc và chuẩn mực đã thống nhất.
“Chúng ta cần một chủ nghĩa đa phương có sự kết nối hơn, với sự phối hợp mạnh mẽ hơn giữa các tổ chức khu vực và quốc tế, các tổ chức tài chính quốc tế và các liên minh công tư”, ông Guterres nói. “Chúng ta cần chủ nghĩa đa phương toàn diện, thu hút xã hội dân sự, các doanh nghiệp, chính quyền địa phương và khu vực và những thành phần khác, đồng thời chia sẻ quyền lực một cách rộng rãi và công bằng hơn”.
Đức Thánh Cha Phanxicô và vấn đề ngoại giao đa phương
Đức Thánh Cha Phanxicô và Tòa Thánh đã nhiều lần nhấn mạnh về tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương.
Đức Thánh Cha đã dành một bài diễn văn quan trọng về ngoại giao đa phương khi Ngài phát biểu trước các phái đoàn ngoại giao cạnh Tòa Thánh vào ngày 7 tháng 1 năm 2019.
“Một điều kiện không thể thiếu cho sự thành công của ngoại giao đa phương là tinh thần thiện chí của các bên, thái độ sẵn sàng của họ để cư xử với nhau một cách công bằng và trung thực, và sự cởi mở chấp nhận những thỏa hiệp không thể tránh khỏi phát sinh từ các tranh chấp”, Đức Thánh Cha Phanxicô nhấn mạnh trong bài phát biểu của mình. Đức Thánh Cha Phanxicô cảnh báo rằng “bất cứ khi nào thiếu một trong những yếu tố này, kết quả tất yếu sẽ là việc tìm kiếm các giải pháp đơn phương, và cuối cùng là sự thống trị của kẻ mạnh đối với kẻ yếu”. Đây chính là lý do tại sao Hội Quốc Liên thất bại, và giờ đây, những thái độ tương tự đang “đe dọa sự ổn định của các tổ chức quốc tế lớn”.
Năm sau đó, Đức Thánh Cha Phanxicô nhắn nhủ với các nhà ngoại giao rằng rõ ràng cần phải tiến tới một cuộc cải tổ tổng thể hệ thống đa phương, bắt đầu từ hệ thống Liên hợp quốc, vốn sẽ làm cho hệ thống này sẽ hiệu quả hơn. “Ngoại giao”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, “được kêu gọi để kết hợp hài hòa các đặc điểm khác biệt của các dân tộc và quốc gia khác nhau nhằm xây dựng một thế giới công bằng và hòa bình”.
Một lần nữa tại cuộc họp thường niên năm nay với các phái đoàn ngoại giao vào ngày 8 tháng 2, Đức Thánh Cha Phanxicô nhắc lại lời kêu gọi của mình đối với chủ nghĩa đa phương. “Tiến trình dân chủ”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, “kêu gọi theo đuổi con đường đối thoại toàn diện, hòa bình, xây dựng và tôn trọng giữa tất cả các thành phần của xã hội dân sự ở mọi thành phố và quốc gia”.
Đức Thánh Cha Phanxicô than phiền rằng cuộc khủng hoảng chính trị và các giá trị dân chủ cũng đang được phản ánh trên bình diện quốc tế, điều này đang ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ hệ thống đa phương và làm tổn hại đến tính hiệu quả của các tổ chức dành cho hòa bình và sự phát triển.
Trong một thông điệp video gửi tới Đại hội đồng LHQ vào ngày 25 tháng 9 năm 2020, Đức Thánh Cha Phanxicô một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương trong việc thúc đẩy quan hệ quốc tế và các chính sách hòa bình.
Việc đưa ra những quyết định đa phương
Theo Hiến chương Liên hợp quốc, một trong những mục đích và nguyên tắc thành lập của Liên hợp quốc là giải quyết một cách ôn hòa các tranh chấp và ngăn chặn tai họa chiến tranh.
Ngày Quốc tế về Chủ nghĩa đa phương và Ngoại giao vì Hòa bình tái khẳng định điều này và thừa nhận việc sử dụng các biện pháp ngoại giao và việc đưa ra quyết định đa phương để đạt được các giải pháp hòa bình cho các cuộc xung đột giữa các quốc gia.
Ngày Chủ nghĩa đa phương và Ngoại giao vì Hòa bình được thành lập vào ngày 12 tháng 12 năm 2018 và được tổ chức lần đầu tiên vào ngày 24 tháng 4 năm 2019.
Chủ nghĩa đa phương, dưới hình thức trở thành thành viên trong các thể chế quốc tế, nhằm ràng buộc các quốc gia hùng mạnh và ngăn cản chủ nghĩa đơn phương, đồng thời mang lại cho các cường quốc nhỏ tiếng nói và ảnh hưởng mà họ không thể thực hiện theo cách khác.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
