Đức Giáo hoàng Phaolô VI chủ trì cuộc họp của Công đồng Vatican II tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô tại Vatican vào năm 1963 (Ảnh: CNS/ Catholic Press Photo)
Khi Giáo hội Công giáo đánh dấu 60 năm kể từ khi khai mạc Công đồng Vatican II mang tính lịch sử, Đức Thánh Cha Phanxicô đang tạo cảm hứng cho việc thảo luận về hai sự kiện quan trọng trong vài năm tới.
Có lẽ là sự kiện quan trọng nhất trong Giáo hội Công giáo toàn cầu trong thế kỷ qua, Công đồng Vatican II được Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII chính thức khai mạc vào ngày 11 tháng 10 năm 1962, quy tụ các Giám mục từ khắp nơi trên thế giới để tìm hiểu về các sửa đổi và cải cách với mục tiêu làm cho Giáo hội được hiểu rõ hơn và hiệu quả hơn trong việc truyền giáo trong một thế giới ngày càng trở nên thế tục. Thánh Giáo hoàng Phaolô VI đã bế mạc Công đồng vào ngày 8 tháng 12 năm 1965.
16 tài liệu Huấn quyền do Công đồng đưa ra đã phác thảo những cải cách về Phụng vụ sâu rộng; đặt khuôn khổ cho việc xây dựng cầu nối liên tôn và đại kết; nhấn mạnh sự cần thiết của sự tham gia nhiều hơn của anh chị em giáo dân vào đời sống Giáo hội; và đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc triển khai các chiến lược mang tính chất mục vụ hơn.
Đức Thánh Cha Phanxicô, người còn là một Tu sĩ trẻ tuổi của Hiệp hội Chúa Giêsu khi Công đồng diễn ra, đã ủng hộ nhiều mục tiêu trong số các mục tiêu này với tư cách là Giáo hoàng, từ việc nhấn mạnh đến lòng thương xót, cho đến những nỗ lực của ngài trong việc đối thoại đại kết và liên tôn, cho đến việc đề xướng anh chị em giáo dân thậm chí ngay cả trong các vị trí quan trọng trong Giáo triều Rôma và quyết định của ngài cho phép họ lãnh đạo các cơ quan của Vatican, Luật Phụng vụ do chính ngài ban hành hạn chế hơn nữa Thánh lễ Latinh Truyền thống trước năm 1962.
Để kỷ niệm 60 năm ngày khai mạc Công đồng, Đức Thánh Cha Phanxicô đã được lên kế hoạch chủ sự Thánh lễ long trọng tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô vào ngày 11 tháng 10.
Trong một bức thư giải thích được công bố hôm thứ Hai, Bộ Truyền giáo mới, được giao nhiệm vụ tổ chức Năm Thánh “Những Lữ khách của Niềm Hy vọng” sắp tới vào năm 2025, cho biết Công đồng Vatican II là “một trong những sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử của Giáo hội trong thế kỷ 20”.
Thánh lễ của Đức Thánh Cha, tuyên bố cho biết, nhằm “chính thức bắt đầu năm chuẩn bị cho Năm Thánh 2025”, dành riêng cho việc “suy ngẫm và xem xét lại bốn Hiến Chế của Công đồng”.
“Với lễ kỷ niệm này, việc chuẩn bị cho Năm Thánh 2025 sẽ bắt đầu thành hình cụ thể, với việc năm 2023 được dành riêng cho Giáo huấn của Công đồng”, tuyên bố cho biết, đồng thời lưu ý rằng các ban nghành của Bộ sẽ phân phối một loạt các ấn phẩm “rất nhiều thông tin” được viết bởi các chuyên gia bằng “ngôn ngữ dễ hiểu” khám phá các chủ đề quan trọng của Công đồng.
Những bản văn này, Bộ Truyền giáo cho biết, nhằm mục đích giới thiệu những thế hệ trẻ không quen thuộc với Công đồng Vatican II về “tầm quan trọng của sự kiện này vốn đã đánh dấu lịch sử của Giáo hội trong thời đại chúng ta”.
Trong một tuyên bố riêng biệt vào ngày 10 tháng 10 từ văn phòng Vatican về Thượng Hội đồng Giám mục, Bộ Truyền giáo cho biết sự kiện kỷ niệm khai mạc Công đồng cũng là “một thời điểm của ân sủng đặc biệt” đối với việc thiết lập Thượng hội đồng, vì các cuộc họp của Thượng hội đồng là thành quả của Công đồng, và “một trong những di sản quý giá nhất của Công đồng”.
Hiện tại, Giáo hội Công giáo đang trong thời gian 3 năm của Thượng hội đồng Giám mục về Hiệp hành trong đời sống và sứ mạng của Giáo hội – chủ đề chính trong Triều đại Giáo hoàng của Đức Phanxicô bao gồm sự tham gia và tham vấn ở tất cả các cấp của Giáo hội, bao gồm anh chị em giáo dân trong bối cảnh các Giáo xứ địa phương, cũng như các giáo sĩ và Giám mục – sẽ lên đến đỉnh điểm vào tháng 10 tới với sự quy tụ của các Giám mục ở Rôma.
Trong tuyên bố của mình, Thượng Hội Đồng Giám Mục cho biết mục đích của cuộc họp Thượng Hội Đồng đó là và vẫn tiếp tục “kế thừa, trong đời sống và sứ mạng của Giáo Hội, tinh thần của Công Đồng Vatican II”.
Mục đích của Thượng Hội Đồng Giám Mục cũng là để “nuôi dưỡng trong Dân Chúa sự yêu thích sống động” đối với Giáo huấn của Công đồng, với nhận thức rằng bản thân Công đồng đã là một “ân sủng lớn lao mà Giáo hội đã được thừa hưởng trong thế kỷ 20”.
“Nhiệm vụ này còn lâu mới hoàn thành vì việc tiếp nhận Huấn quyền của Công đồng là một quá trình liên tục; ở một số khía cạnh, nó vẫn còn trong thời kỳ trứng nước”, tuyên bố cho biết, ám chỉ đến nhiều hình thức phản kháng đối với Công đồng và những cải cách của Công đồng.
Trong suốt nhiều thập kỷ trôi qua kể từ khi Thượng hội đồng lần đầu tiên được thành lập vào năm 1965, chức vụ của Thượng hội đồng Giám mục đã liên tục “đặt mình vào việc phục vụ Công đồng, góp phần vào việc đổi mới bộ mặt của Giáo hội” thông qua việc trung thành với Thánh Kinh, “truyền thống sống động” của Giáo hội, và sự chú ý đến những dấu chỉ của thời đại.
Các cuộc họp Thượng Hội đồng ở mọi cấp độ, dù là thông thường, ngoại thường hay đặc biệt, đã được “thấm nhuần, theo cách riêng của họ, bởi nguồn dinh dưỡng mang lại sự sống do Công đồng cung cấp”.
“Đôi khi, các cuộc họp này đã đào sâu cùng một Giáo huấn này, bộc lộ tiềm năng của nó khi đối mặt với các tình huống mới và thúc đẩy sự hội nhập văn hóa giữa các dân tộc”, tuyên bố cho biết, gọi Thượng Hội đồng về Hiệp hành hiện tại là sự tiếp nối di sản của Công đồng.
Tuyên bố cho biết các từ “Hiệp thông, Tham gia và Sứ vụ” được bao gồm trong tiêu đề của Thượng hội đồng đang diễn ra, là “những từ đặc biệt súc tích”.
“Giáo hội mà chúng ta được kêu gọi để mơ ước và xây dựng”, tuyên bố cho biết, “là một cộng đồng gồm những người nam và nữ được quy tụ với nhau trong sự hiệp thông bởi cùng một đức tin, cùng một Phép rửa và cùng một Bí tích Thánh Thể”, những người mặc dù có sự khác biệt về sứ vụ và đặc sủng, “tham gia tích cực vào việc thiết lập Vương quốc của Thiên Chúa”.
Theo nghĩa này, Hiệp hành, là “một chiều kích mang tính cấu thành của Giáo hội”, và đó là “con đường mà Thiên Chúa mong đợi từ Giáo hội của thiên niên kỷ thứ ba”.
Minh Tuệ (theo Crux)
