Trong bức ảnh này do Truyền thông Vatican cung cấp hôm thứ Bảy, ngày 29 tháng 4 năm 2023, Đức Thánh Cha Phanxicô gặp gỡ đại diện của Giáo hội Chính thống Nga tại Hungary, Đức Tổng Giám mục Hilarion tại Đại sứ quán của Tòa Thánh ở Budapest. Vatican cho biết cuộc gặp gỡ kéo dài 20 phút là cuộc trò chuyện “thân mật” (Ảnh: Truyền thông Vatican/ AP)
Trong cuộc họp báo ngắn trên chuyến bay từ Budapest trở về Rôma hôm Chúa nhật, Đức Thánh Cha Phanxicô đã nói về cuộc gặp gỡ của ngài vào cuối tuần qua với một vị Giám chức Chính thống giáo hàng đầu của Nga, đồng thời cho biết rằng những cuộc gặp gỡ như vậy là điều cần thiết trong tiến trình hòa bình.
“Tôi nghĩ rằng hòa bình luôn được tạo ra bằng cách mở các kênh đối thoại, chứ không bao giờ được thực hiện bằng cách khép kín. Tôi mời gọi tất cả mọi người hãy mở ra những kênh hữu nghị mạnh mẽ. Điều này quả thực không hề dễ dàng”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói.
Nói về cuộc gặp gỡ không thông báo trước vào chiều thứ Bảy với Đức Tổng Giám mục Chính thống giáo Nga Hilarion của Budapest và Hungary, người cho đến gần đây giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng ngoại vụ của Tòa Thượng phụ Moscow, Đức Thánh Cha nói “Đức Tổng Giám mục Hilarion là một người mà tôi rất mực kính trọng”.
“Chúng tôi luôn có một mối quan hệ tốt đẹp và ngài đã đến thăm tôi cũng như đã tham dự Thánh lễ. Tôi cũng đã nhìn thấy ngài ở sân bay. Đức Tổng Giám mục Hilarion là một con người sáng suốt mà bạn có thể trò chuyện”, Đức Thánh Cha nói, đồng thời cho biết rằng kể từ khi chiến tranh bắt đầu, ngài chỉ mới trò chuyện với Đức Thượng phụ Nga Kirill một lần qua cuộc gọi video vào đầu cuộc chiến trong cuộc trò chuyện kéo dài 40 phút.
Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết hiện đã có cuộc hẹn với Đức Tổng Giám mục Anthony Địa phận Volokolamsk, người đã thay thế Đức Tổng Giám mục Hilarion với tư cách Chủ tịch Hội đồng ngoại vụ của Tòa Thượng phụ Moscow vào năm ngoái. Việc Đức Tổng Giám mục Hilarion bị loại bỏ hầu hết các chức vụ được nhiều nhà quan sát giải thích là dấu hiệu của những ý kiến khác nhau về cuộc xâm lược Ukraine của Nga, vốn đã được Đức Thượng phụ Chính thống giáo Nga Kirill lên tiếng ủng hộ.
Đức Tổng Giám mục Anthony đã từng là Mục tử của cộng đồng Chính thống Nga ở Rôma, và Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết rằng “thông qua ngài, tôi liên hệ với Đức Thượng phụ Kirill”.
Đức Thánh Cha lưu ý rằng cuộc gặp gỡ thứ hai với Đức Thượng phụ Kirill, người mà ngài gặp gỡ lần đầu tiên ở Havana vào năm 2016, dự kiến diễn ra tại Giêrusalem vào mùa hè năm ngoái, nhưng đã bị hủy bỏ do phản ứng dữ dội của công chúng mà nó có thể tạo ra do sự ủng hộ của Đức Thượng phụ Kirill đối với cuộc chiến Ukraine.
Đức Thánh Cha cho biết ngài cũng có mối quan hệ tốt đẹp với Đại sứ Nga tại Tòa Thánh, ông Aleksandr Avdeyev, đồng thời gọi ông là “một người nghiêm túc, thân thiện và luôn có sự cân nhắc”.
Trong cuộc gặp gỡ với Đức Tổng Giám mục Hilarion hôm thứ Bảy, Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết hai người đã nói về “con đường dẫn đến hòa bình”, và mặc dù Đức Thánh Cha không đi vào chi tiết, nhưng ngài cho biết rằng “hiện tại một nhiệm vụ đang được tiến hành”, các chi tiết về nhiệm vụ này vẫn chưa được công khai nhưng sẽ sớm được công bố.
Đức Thánh Cha Phanxicô đã gặp gỡ Đức Tổng Giám mục Hilarion ngay sau khi gặp gỡ những người nghèo và những người tị nạn, trong đó có một số người tị nạn Ukraine chạy trốn chiến tranh.
Vatican đã mô tả cuộc gặp gỡ kéo dài 20 phút của hai nhà lãnh đạo là cuộc trò chuyện “thân mật”, với một tuyên bố từ văn phòng của Đức Tổng Giám mục Hilarion nói rằng ngài đã nói với Đức Thánh Cha về cuộc sống cũng như các hoạt động xã hội và giáo dục của Giáo phận Chính thống Nga Budapest, và sự tương tác của Giáo phận này với Tổng Giáo phận Công giáo Esztergom- Budapest và các giáo phái Kitô giáo khác.
Khi được hỏi liệu có bất cứ điều gì được tổ chức giữa giới trẻ Nga và Ukraine cho sự kiện Đại hội Giới trẻ Quốc tế sẽ diễn ra ở Bồ Đào Nha từ ngày 1 đến ngày 6 tháng 8 hay không, Đức Thánh Cha Phanxicô nói rằng mặc dù ngài không biết chi tiết nhưng “có điều gì đó đang được lên kế hoạch”.
Đức Thánh Cha cũng được hỏi liệu Tòa Thánh có thể hỗ trợ việc trao trả trẻ em Ukraine bị trục xuất về Nga hay không, ngài nói “tôi nghĩ vậy”, và đồng thời lưu ý rằng Vatican trong quá khứ đã hỗ trợ đàm phán về việc trao đổi tù nhân.
“Tôi thiết nghĩ chúng tôi có thể giúp đỡ, chúng tôi sẵn sàng làm như vậy và chúng tôi phải giúp đỡ”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, đồng thời cho biết những cử chỉ nhân văn là vô cùng cần thiết trong thời chiến.
“Mọi cử chỉ của lòng nhân đạo đều hữu ích, nhưng những cử chỉ tàn ác thì chẳng hề giúp ích được gì. Chúng ta phải làm mọi thứ mà con người có thể”, Đức Thánh Cha nói, và đồng thời kêu gọi những người làm việc với những người tị nạn đừng đánh mất tinh thần nhiệt huyết khi làm việc đó, bởi vì có những phụ nữ và trẻ em “không được bảo vệ” và có nguy cơ trở thành con mồi cho những kẻ buôn người.
Đức Thánh Cha Phanxicô đã trò chuyện với các nhà báo trên chuyến bay từ Budapest trở về Rôma, sau ba ngày ở thủ đô Hungary để gặp gỡ chính quyền quốc gia, những người tị nạn và cộng đồng Công giáo địa phương.
Trong cuộc họp báo kéo dài khoảng 20 phút trên chuyến bay, Đức Thánh Cha cũng nói về kinh nghiệm của Ngài ở Hungary, nỗi lo sợ về sức khỏe gần đây và thời gian nằm viện của Ngài, cũng như các kế hoạch cho các chuyến Tông du sắp tới.
Về vấn đề sức khỏe của mình, Đức Thánh Cha đã đề cập đến khoảng thời gian ngắn nằm viện vào cuối tháng 3 vì bệnh viêm phế quản, đồng thời cũng cho biết rằng ngài cảm thấy “rất khó chịu” vào cuối buổi tiếp kiến chung hàng tuần vào ngày ngài nhập viện và phải nằm viện, khi ngài cảm thấy không muốn ăn trưa.
Đề cập đến những tin đồn nói rằng, mặc dù tuyên bố ban đầu của Vatican nói rằng Đức Thánh Cha đã tham gia “các cuộc xét nghiệm đã được lên kế hoạch trước”, Đức Thánh Cha đã được đưa đến bệnh viện bằng xe cấp cứu sau khi bất tỉnh, Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết rằng “Tôi không bất tỉnh, nhưng tôi sốt rất cao, đến 3 giờ chiều bác sĩ lập tức đưa tôi đến bệnh viện”.
“Tôi đã bị nhiễm trùng phổi rất nặng. Tạ ơn Chúa vì tôi còn có thể hiện diện ở đây để nói với anh chị em về điều đó! Cơ thể tôi phản ứng tốt với việc điều trị, tạ ơn Chúa”, Đức Thánh Cha nói.
Khi được hỏi liệu Đức Thánh Cha có nghĩ rằng mình sẽ có thể thực hiện chuyến đi đến Lisbon để tham dự Đại hội Giới trẻ Thế giới hay không, Đức Thánh Cha nói: “Tôi hy vọng có thể làm được điều đó”, và đồng thời cho biết rằng trong khi sức khỏe của ngài “không còn giống như vài năm trước nữa”, nhưng tạm thời, chuyến đi “chưa bị hủy”.
Đức Thánh Cha cho biết ngài vẫn có kế hoạch đến thăm Marseille và Mông Cổ vào tháng 9, đồng thời cũng cho biết thêm rằng lịch trình “sẽ khiến tôi phải di chuyển!”.
Đức Thánh Cha Phanxicô cũng được hỏi về cuộc gặp của ngài với Thủ tướng Hungary Viktor Orban và những lời lẽ mạnh mẽ của ngài trong bài phát biểu khai mạc hôm thứ Sáu về sự cần thiết phải chào đón những người di cư, một vấn đề mà Đức Thánh Cha và ông Orban thường tranh cãi.
Trong bài phát biểu của mình, Đức Thánh Cha cho biết rằng di cư là “một vấn đề mà Châu Âu cần phải chung tay giải quyết”, và đồng thời cũng lưu ý rằng Ý, Síp, Hy Lạp, Malta và Tây Ban Nha là những quốc gia “phải chịu đựng nhiều nhất” khi tiếp cận Địa Trung Hải.
Đức Thánh Cha Phanxicô ủng hộ “sự phân bổ công bằng hơn của người di cư” trên khắp châu Âu, nhưng Đức Thánh Cha cũng gợi ý, như ngài đã làm trong quá khứ, rằng người di cư có thể là một giải pháp cho tỷ lệ sinh đang giảm sút trên khắp châu Âu.
Đức Thánh Cha cho biết hiện nay ở Ý, độ tuổi trung bình của dân số là 46, và ở Tây Ban Nha thì cao hơn, đồng thời cũng cho biết thêm rằng “việc di cư cũng có thể giúp ích cho những quốc gia có tỷ lệ sinh thấp này”.
Đức Thánh Cha Phanxicô cũng đề cập đến quyết định gần đây của ngài trong việc hoàn trả lại những mảnh vỡ của tác phẩm điêu khắc từ đền Parthenon, nơi đã bị cướp phá và là một phần của bộ sưu tập cố định của Bảo tàng Vatican trong 200 năm qua.
Những mảnh vỡ, có niên đại khoảng 2.500 năm và cho thấy đầu của một con ngựa, một người đàn ông có râu và một cậu bé, đã được chuyển đến Athens vào ngày 24 tháng 3.
Khi được hỏi liệu ngài có kế hoạch thực hiện các hành động hoàn trả tương tự hay không trước những áp lực hiện nay đối với Tòa Thánh trong việc trả lại các cổ vật khác đã giành được trong thời kỳ thực dân, đặc biệt là các cổ vật bản địa từ Canada, Đức Thánh Cha Phanxicô đã đề cập đến điều răn: “Chớ trộm cắp” khi nói rằng, “Nếu ngươi trộm cắp ngươi phải trả lại!”.
Việc hoàn trả lại các mảnh điêu khắc đền Parthenon “là một cử chỉ đúng đắn, điều cần phải được thực hiện”, Đức Thánh Cha nói, nhưng đồng thời cảnh báo rằng mọi trường hợp đều khác nhau và cần có sự phân định.
“Nếu trong tương lai người Ai Cập đến đòi lại cột đá Obelisk, chúng ta phải làm gì? Có sự phân định rõ ràng trong mọi trường hợp”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, đồng thời cho biết các cuộc thảo luận hiện đang được tiến hành liên quan đến các hiện vật bản địa từ Canada, nơi ngài đã đến thăm vào năm ngoái và đưa ra lời xin lỗi mang tính lịch sử về vai trò của Giáo hội Công giáo trong việc lạm dụng trẻ em như một phần của hệ thống trường nội trú của đất nước.
“Trải nghiệm của tôi với người dân bản địa rất hiệu quả”, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, đồng thời cũng cho biết rằng khi đề cập đến vấn đề bồi thường, “chúng ta nên bồi thường theo mức độ mà chúng ta có thể”.
Minh Tuệ (theo Crux)
