Đức Hồng y Peter Turkson người Ghana, Tổng Trưởng Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện
Tổng Trưởng Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện chia sẻ về cách thức Tòa Thánh hợp tác với các tổ chức thế tục trong khi loan báo Tin Mừng.
Vatican ngày càng tham gia nhiều hơn vào các dự án toàn cầu nhằm cải thiện tình hình thế giới, đặc biệt là khi đối mặt với cuộc khủng hoảng COVID-19 đang tiếp diễn, và đã phải đối mặt với những lời chỉ trích trong một số trường hợp. Và một trong những cơ quan đi đầu trong sự tham gia đó là Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện do Đức Hồng y Peter Turkson người Ghana đứng đầu.
Thánh Bộ này của Vatican đã tham gia chặt chẽ, chẳng hạn, trong Hội đồng về Chủ nghĩa Tư bản Bao gồm, một dự án hợp tác do các nhà lãnh đạo doanh nghiệp giàu có và có tầm ảnh hưởng đề xướng với mong muốn xây dựng một “hệ thống kinh tế toàn diện, bền vững và đáng tin cậy hơn”. Thánh Bộ cũng đã có một thời gian dài gắn bó với các hội nghị nghị thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ, nơi quy tụ các nhà lãnh đạo chính trị và doanh nghiệp cấp cao. Đức Hồng y Turkson cũng đã góp phần mình vào hội nghị vào tháng Giêng năm nay, được tổ chức chủ yếu trực tuyến, về chủ đề “Cuộc tái thiết vĩ đại” (Great Reset) – đề xuất thường được tranh luận của WEF nhằm “tái thiết lập chủ nghĩa tư bản” với mục đích tạo ra một tương lai xanh hơn, bền vững hơn.
Trong cuộc phỏng vấn vào ngày 28 tháng 1 với tờ Register, Đức Hồng Y Turkson đã giải thích thêm về sự tham gia của Vatican vào các sáng kiến và sự kiện này, về lý do tại sao ngài tin rằng Vatican cần thiết phải tham gia vào các sáng kiến và sự kiện đó, và đáp lại những lời chỉ trích rằng nó đang làm mất đi tầm ảnh hưởng về luân lý của Giáo hội đối với các sáng kiến thế tục và vô thần vốn có mục tiêu khác với Giáo huấn của Giáo hội.
Kính thưa Đức Hồng y, đã có nhiều cuộc thảo luận trực tuyến và ở những nơi khác về sự tham gia của Vatican vào Hội đồng về Chủ nghĩa Tư bản Bao gồm. Tại sao Vatican lại hợp tác với nhóm này, và ngài hy vọng đạt được điều gì khi làm việc với họ?
Cách thức chúng tôi điều hành Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện là một nỗ lực nhằm hiện thực hóa một số kỳ vọng và hy vọng được diễn tả tại Công đồng Vatican II. Trong Hiến chế Mục vụ “Gaudium et Spes”, có một sự diễn tả về việc khuyến khích việc tham gia đối thoại với xã hội với tất cả mọi trở ngại và vấn đề của nó. Kế đến, Hiến chế nói rằng việc làm như vậy sẽ mang lại chứng tá hữu tá hữu hiệu cho Giáo hội và sự đồng thuận của Giáo hội, trong ý thức liên đới với nhân loại. Vì vậy, chúng tôi đã tham gia vào một loạt các cuộc trò chuyện với các thành phần khác nhau trong xã hội, các ngành nghề và doanh nghiệp khác nhau – không phải vì họ là Kitô hữu hay thuộc tôn giáo nào đó, mà vì chúng tôi nghĩ rằng đó là một cách nhằm hiện thực hóa mong muốn của các Nghị phụ Công đồng Vatican II.
Sự hợp tác này với Hội đồng về Chủ nghĩa Tư bản Bao gồm đã diễn ra như thế nào? Các nhà tổ chức có tiếp cận Vatican không, và nếu có, họ đã nhận được sự ủng hộ của Vatican như thế nào?
Vào tháng 12 năm 2016, nhóm Fortune/ Time Magazine 500 đã thực hiện chuyến viếng thăm tới Rome để xem xét về các vấn đề nghèo đói và những gì họ có thể làm từ quan điểm kinh doanh nhằm giúp đối phó với tình trạng bất bình đẳng cũng như hình thành các giải pháp đối với tình trạng đói nghèo trên thế giới. Trong nhóm đó, do Đức Ông Hilary Franco [thuộc Phái đoàn Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hợp Quốc ở New York] dẫn đầu, nữ doanh nhân Lynn Forester de Rothschild đã đưa ra ý tưởng thực hiện lời Đức Thánh Cha Phanxicô đã nói nhắn nhủ với họ. Vì vậy, bà đã bắt đầu tập hợp một số doanh nhân đến tham gia sự kiện này ở đây để họ có thể thực hiện lời kêu gọi của Đức Thánh Cha.
Nhóm này sau đó đã viết một lá thư cho Đức Thánh Cha Phanxicô mời Ngài làm linh hướng cho họ. Đức Thánh Cha đã chuyển bức thư cho Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, người cũng yêu cầu Thánh Bộ này thực hiện vai trò của mình thay mặt Đức Thánh Cha. Vì vậy, sự tham gia của Thánh Bộ cùng với nhóm chỉ là để thực hiện mong muốn mà họ đã ấp ủ, vốn đã được trao cho chúng tôi như một sự ủy thác, tôi cho là vậy. Đó là cách chúng tôi đã tham gia cùng với nhóm này, đưa ra sự hướng dẫn về luân lý từ Đức Thánh Cha.
Và do đó, nếu bạn hỏi hy vọng của chúng tôi là gì, chúng tôi không có bất kỳ thời hiệu nào. Chúng tôi cũng đang tuân theo những điều Đức Bênêđíctô XVI đã dạy về sự cần thiết phải đối thoại giữa đức tin và lý trí, tất cả mọi hình thức của lý trí – chính trị, kinh tế, tài chính, kinh doanh. Vì vậy, thực ra, chúng tôi làm tất cả những điều này theo đúng nghĩa vụ của mình, và hy vọng của chúng tôi là chúng tôi có thể có được sự lĩnh hội và thông cảm giữa đức tin và lý trí, đồng thời giúp mọi người nhận ra điều họ đang áp dụng.
Đức tin Công giáo đã được quảng bá đến mức nào trong các cuộc thảo luận với nhóm này như là phương tiện đích thực duy nhất vì sự cứu rỗi của con người và do đó, là trọng tâm của bất kỳ kế hoạch nào nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của con người?
Việc chúng tôi đã nói về sự cứu rỗi của con người trong bất kỳ nhóm nào là không chính xác bởi vì chúng tôi nhận ra rằng đó là một nhóm đa tín ngưỡng. Vì vậy, khi chúng tôi tham gia cùng với những nhóm này trong cuộc trò chuyện, không phải là để đề cập vấn đề tôn giáo trong các cuộc trò chuyện; và nếu chúng tôi làm điều đó, nó sẽ mang hình thức giống như Giáo huấn xã hội của Giáo hội, nơi đức tin đã bắt đầu bước vào cuộc đối thoại với lý trí và các lĩnh vực khoa học tự nhiên khác nhau, và hình thành các nguyên tắc cơ bản chung: phẩm giá con người, công ích, và những vấn đề khác.
Nhưng một số người có thể tranh luận rằng điểm quy chiếu trung tâm phải là chính Chúa Kitô, Chúa Kitô và Giáo hội của Người, và chúng ta nên rao giảng Phúc Âm với Chúa Kitô là trung tâm điểm.
Vâng, nó thể hiện Chúa Kitô trong Giáo hội của Người, nhưng nó cũng thể hiện Chúa Kitô Nhập thể – cách duy nhất chúng ta biết chúng ta có thể nói về Chúa Kitô trong Mầu nhiệm Nhập thể của Người, và điều đó có nghĩa là Chúa Giêsu đã trở nên xác phàm, và có điều gì đó trong chúng ta qua Người cho phép chúng ta chạm vào Người, chiêm ngắm Người và lắng nghe Người. Nhưng sự thật rằng Chúa Kitô đã trở nên người phàm, vốn không được làm mờ nhạt đi con người đích thực của Người, bởi vì, khi trở nên xác phàm, Chúa Kitô mời gọi chúng ta nhìn xa hơn Con của Người phàm, và cũng là Con Thiên Chúa, và chắc chắn chúng tôi đề cập đến điều này trong các cuộc trò chuyện của mình. Và khi chúng tôi làm như vậy – chỉ đơn giản đề xuất rằng đây là điều đã hướng dẫn mọi suy nghĩ và hành động của chúng tôi – về mặt này, chúng tôi đưa ra như một chứng tá hữu hiệu. Và việc làm chứng và truyền lại sức mạnh cuốn hút này tùy thuộc vào các cá nhân, nhưng đó không phải là điều áp đặt cho bất kỳ ai.
Những người chỉ trích chủ nghĩa tư bản bao gồm và sáng kiến “Cuộc tái thiết vĩ đại” của WEF nói rằng chúng được điều hành bởi “các thế lực trần gian”, tức là chủ nghĩa cộng sản thường là dưới một cái tên khác. Đức Hồng y có nghĩ rằng có bất kỳ sự thật nào đối với họ, và Thánh Bộ của ngài đang làm gì để đảm bảo rằng tôn giáo, và cụ thể là đức tin Công giáo, được thúc đầy và bảo vệ trọn vẹn trong những sáng kiến này?
Đương nhiên, chúng ta cần cởi mở. Chúng ta cần mở rộng tầm mắt hơn một chút đối với tất cả những điều này bởi vì, kể từ khi đại dịch bắt đầu vào mùa đông năm ngoái, Đức Thánh Cha Phanxicô đã mời gọi chúng tôi thiết lập một ủy ban để theo dõi điều này. Lời mời gọi của Đức Thánh Cha là tái hình dung một tương lai mới, hướng tới một xã hội không có tình trạng bất bình đẳng, một xã hội bình đẳng hơn, nơi công lý chiếm ưu thế. Đó là tầm nhìn của Đức Thánh Cha Phanxicô.
Một số người có thể nói rằng đó cũng là một cuộc tái thiết tương lai. Tôi biết rằng kể từ khi chúng tôi bắt đầu ủy ban này, chúng tôi đã chia sẻ rất nhiều thông tin với Davos, Liên Hợp Quốc, về cách tiếp cận của chúng tôi, và rất có thể ngôn ngữ giờ đây bắt đầu trở nên gần gũi hơn. Tôi biết đối với một số người, tầm nhìn của Đức Thánh Cha Phanxicô hơi mang tính xã hội hoặc bất cứ điều gì khác, nhưng nếu chúng ta quay trở lại thời kỳ đầu như trong Sách Công vụ Tông đồ và cách họ sống, hoặc thậm chí nhìn vào Sách Đệ nhị luật (Chương 5) và việc cử hành năm thánh, vốn cho biết rằng sẽ không có người nghèo ở giữa chúng ta, điều này đã trở nên tầm nhìn của Kinh Thánh ngay từ đầu.
Trong Sách Công vụ Tông đồ, Chương 2 đến Chương 4, đã tồn tại tầm nhìn của Giáo hội sơ khai nơi họ cùng nhau đặt mọi thứ làm của chung, một nền kinh tế của sự hiệp thông, cùng nhau chung sống, cùng nhau chia sẻ mọi thứ .
Một lập luận chỉ trích những sáng kiến này đó là dường như họ đang đặt rất nhiều quyền lực vào một nhóm thiểu số, những người sau đó đã áp đặt một thế giới quan nào đó lên những người khác.
Hình thức này đã tồn tại cùng với chúng ta trong một khoảng thời gian dài. Nếu bạn truy cập một số trang web nhất định trên internet, lý thuyết này từng được cho là do nhóm “Illuminati“, những người đã ám chỉ rằng những người được cho là uyên thâm tìm cách kiểm soát xã hội bằng bất kỳ quan điểm nào, và hiện tại và điều tương tự đang xảy ra với một số người có nhiều tiền của, những người tìm cách áp đặt ý tưởng của họ.
Thách thức đối với chúng ta đó là nói về sự phát triển và đức tin. Cơ quan được trình bày một cách có chủ đích cũng như đức tin và sự phát triển, vì vậy không chỉ sự phát triển, mà còn là việc đức tin hướng dẫn sự phát triển. Vì vậy, bất cứ khi nào chúng ta bước ra bên ngoài và nói về đức tin của mình với người khác, chúng ta cố gắng chứng tỏ rằng chúng ta không đến để áp đặt đức tin của mình, mà cách tiếp cận của chúng ta được hướng dẫn bởi đức tin.
Đức Hồng y muốn nói điều gì trước những lời chỉ trích rằng Hội đồng về Chủ nghĩa Tư bản Bao gồm thực sự không bao gồm cũng như không nói về chủ nghĩa tư bản, vì nó được điều hành bởi một nhóm thiểu số bao gồm những người giàu có và có tầm ảnh hưởng phần lớn đến từ cánh tả?
Ngay cả trước khi nhóm đến với chúng tôi, năm ngoái, khi chúng tôi đến Davos, chúng tôi đã đến đó để đề xuất “chủ nghĩa tư bản hướng đến tất cả” (stakeholder capitalism) – một bước chuyển từ chủ nghĩa tư bản dựa trên mạng lưới cổ đông (shareholder capitalism) và lời mời gọi những người tham gia kinh doanh truyền lại ý thức làm chủ doanh nghiệp cho tất cả mọi người, từ các cổ đông cá nhân đến nhân viên quét dọn rốt hết của một nhà máy, rằng họ cũng có một phần nhỏ sở hữu doanh nghiệp. Vì vậy, chúng tôi đang thúc đẩy và mở rộng ý thức sở hữu và chủ nghĩa tư bản hướng đến tất cả. Chủ nghĩa tư bản bao gồm cũng đứng trước thách thức này. Trong một số cuộc họp mà chúng tôi đã tham gia cùng với họ ở Washington, D.C., câu hỏi được đặt ra một cách thẳng thắn với họ: Làm thế nào quý vị có thể làm cho chủ nghĩa tư bản trở nên bao trùm? Quý vị có làm điều đó bằng cách đơn giản là bán đi một số lợi nhuận của mình không?
Nếu đúng như vậy, nó giống như một hiệu ứng nhỏ giọt, phải không? Quý vị làm điều này điều nọ rồi gieo rắc những điều tầm thường lên người khác. Chúng tôi đã nói như vậy là chưa đủ. Đó không phải là chủ nghĩa tư bản bao gồm. Vì vậy, chúng tôi đưa ra hình ảnh mọi người ngồi xung quanh một chiếc bàn và có thêm nhiều người đến. Quý vị có thể quyết định ngồi sát lại với nhau hơn để những người mới đến có được chỗ ngồi xung quanh bàn. Vì vậy, đó là điều chúng ta nên hướng tới, ngồi sát lại với nhau để nhường chỗ cho những người khác.
Đức Hồng y có lo ngại rằng sáng kiến “Cuộc tái thiết vĩ đại” có một tầm nhìn mang tính vô thần, không tưởng, và những tầm nhìn này đã được thử nghiệm trước đây, trong suốt dòng lịch sử, và kết thúc trong thảm họa?
Vâng, nó có thể mang tính chất không tưởng; nhưng, đối với chúng ta, sẽ không phải là điều không tưởng nếu nó bắt nguồn từ Thiên Chúa. Khi tương lai bắt nguồn từ Thiên Chúa, hoặc trong ân sủng của Người, nó không thể là một cuộc đối thoại không tưởng.
Khi tương lai bắt nguồn hoàn toàn từ con người, về bản chất là hữu hạn, họ không thể đảm bảo một tương lai vốn vô hạn, vì vậy đó là nơi xung đột bắt đầu. Vì vậy, sự khác biệt giữa chúng ta và nơi chúng ta tham gia vào cuộc đàm luận này đó là tôi sẽ nói về việc thay đổi tương lai và cải thiện cuộc sống dựa trên thực tế là khi chúng ta mở lòng đón nhận ân sủng của Thiên Chúa, chúng ta có thể vượt lên, để vượt ra khỏi chính chúng ta. Vì vậy, cuộc đàm luận của chúng ta bắt nguồn từ ân sủng của Thiên Chúa, nhờ đó chúng ta có thể cải thiện và biến đổi bản tính. Đó là sự khác biệt cơ bản giữa cách tiếp cận của chúng ta và của họ. Khi những người khác tham gia vào cùng một cuộc mạo hiểm mà không mở lòng đón nhận sự siêu việt, sự hiện diện của Thiên Chúa, đó là một con người tham gia vào một vòng tuần hoàn và tìm kiếm điều gì đó vượt ra ngoài bản chất hữu hạn của chính mình. Đó là khi nó trở thành điều không tưởng.
Một trong những chủ đề liên quan đến “Cuộc tái thiết vĩ đại”, mặc dù bản thân nó không nhất thiết phải là sáng kiến, là tầm nhìn về tương lai nơi không có tài sản – không ai sở hữu bất cứ thứ gì – và tất cả sẽ ổn. Dự đoán được đưa ra trong một bài báo của một thành viên người Đan Mạch thuộc Nghị viện Châu Âu trên trang web của WEF. Quan điểm của Đức Hồng y về điều này là gì?
Luôn luôn có một sự trang đấu và thử thách này trong lịch sử; chẳng hạn như Thánh Ambrôsiô và Thánh Gioan Kim Khẩu, cho biết người giàu có của cải để họ có thể phục vụ người nghèo, và vì vậy người nghèo sẽ có cách đánh giá cao sự giúp đỡ của họ. Lịch sử và nền văn minh của loài người dạy cho chúng ta một bài học. Chúng ta không có 10 Thomas Edisons; chúng ta chỉ có một người đã khám phá ra cách chiếu sáng thế giới, và điều này đã trở thành tài sản chung hiện tại. Chúng ta không có 10 Einsteins; chúng ta chỉ có một Einstein. Vì vậy, cần có một người để chỉ đường, và bất cứ cách thức nào anh ta chỉ ra, nó sẽ trở thành tài sản chung. Khi lợi ích này đối với nhân loại xảy ra, chúng ta sẽ không có được chủ nghĩa tư bản hướng tới việc trở nên bao gồm. Vì vậy, những nhà phát minh này dạy chúng ta rất nhiều, và những gì họ phát minh ra trở thành hàng hóa chung.
Đức Hồng y có lo ngại về một giấc mơ không tưởng được đưa ra, và do đó lịch sử lặp lại nơi những viễn cảnh như vậy luôn kết thúc trong thảm họa?
Chắc chắn là có. Davos đang nói về việc tái thiết tương lai, nhưng không đề cập Đức Giáo hoàng Phanxicô và tôn giáo của Ngài. Đức Giáo hoàng Phanxicô đang nói về việc tái thiết tương lai bắt nguồn từ Kinh Thánh, bắt nguồn từ ân sủng của Thiên Chúa, bắt nguồn từ Chúa Kitô – nhằm tái thiết tương lai bằng các nhân đức mới, các mô hình mới và tất cả những điều đó. Davos đang đề cập đến việc tái thiết tương lai bằng trí tuệ của con người và kinh tế cũng như bất cứ điều gì họ có thể mơ ước và thực hiện. Những người khác cũng sẽ làm điều tương tự. Vì vậy, có rất nhiều người nói về việc tái thiết tương lai. Một điểm chung của tất cả đó là họ nhận thấy hệ thống hiện tại mang tính thiếu sót. Đại dịch đã phơi bày rất nhiều điều này.
Cuốn sách “Cuộc tái thiết vĩ đại” (Great Reset) của Klaus Schwab và Thierry Malleret không đề cập đến tôn giáo hay Thiên Chúa. Làm thế nào Vatican có thể thêm vào thành phần đó?
[Người viết tiểu sử Giáo hoàng] Austen Ivereigh cũng đã thực hiện cuộc phỏng vấn về cuốn sách “Chúng ta hãy ước mơ” của Đức Phanxicô. Trong trường hợp đó, Đức Thánh Cha Phanxicô gần như đang trả lời những vấn đề tương tự, nhưng từ quan điểm của một người có đức tin. Vì vậy, xuất phát điểm tuy khác nhau, nhưng khi quý vị cầm cuốn sách đó lên, quý vị biết rằng quý vị đang đề cập với một người có đức tin và với người khác, quý vị đang không đề cập vấn đề với một người có đức tin. Vì vậy, quý vị nhận ra hai khía cạnh khác nhau. Chúng ta tham gia theo quan điểm của mình, nhưng chúng ta đang chứng kiến những gì hiệu quả và những gì có thể đạt được – nhưng không áp đặt nó.
Vatican có liên quan như thế nào trong các hội nghị tại Davos này, và Đức Hồng y có đến Singapore vào tháng 5 để tham dự hội nghị thường niên quan trọng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới?
Chúng tôi đã giới hạn sự tham gia của chúng tôi tại sự kiện vào tháng Giêng. Trong ba năm qua, chúng tôi đã cố gắng làm điều gì đó theo cách riêng của mình. Chúng tôi đã tự xác định mình là những người Công giáo và bắt đầu bằng Thánh lễ. Chúng tôi là một nhóm nhỏ nhưng với số lượng ngày càng tăng, gần 35 thành viên tham dự sự kiện vào năm ngoái. Hôm nay (10/2), chúng tôi sẽ phát sóng Thánh lễ trực tiếp, vào khoảng 1 giờ chiều và ngày mai (11/2), tôi sẽ tham gia một cuộc thảo luận nhóm về chủ đề tái thiết. Tôi không chắc liệu chúng tôi có đến Singapore hay không. Chúng tôi sẽ không nối tiếp sự kiện tại Davos trên khắp thế giới mà chỉ giới hạn ở Thụy Sĩ.
Cuộc họp tiếp theo của Hội đồng về Chủ nghĩa tư bản bao gồm là khi nào?
Tháng 12 năm ngoái, họ muốn quay lại, nhưng hội nghị này đã trở thành một sự kiện trực tuyến. Không có thời điểm chính xác về một hội nghị trong tương lai. Chúng tôi phải đảm bảo rằng họ có được một câu chuyện tường thuật chính xác về việc không đề cập ĐTC Phanxicô theo cách này hay cách kia. Chúng tôi chỉ muốn nói rằng: “Không, đây là một Thánh Bộ của Đức Thánh Cha và đang đưa ra sự hướng dẫn”, và vì vậy chúng tôi muốn cố gắng làm cho sự trình bày đó được trở nên chân thật nhất.
Edward Pentin
** Edward Pentin bắt đầu đưa tin về Đức Giáo hoàng và Vatican với Đài phát thanh Vatican trước khi chuyển sang làm phóng viên của Rome cho tờ Register. Ông cũng đã đưa tin về Tòa Thánh và Giáo hội Công giáo cho một số ấn phẩm khác bao gồm Newsweek, Newsmax, Zenit, The Catholic Herald, và The Holy Land Review, một ấn phẩm của các Tu sĩ Dòng Phanxicô chuyên về Giáo hội và Trung Đông. Edward là tác giả của cuốn Vị Giáo hoàng kế tiếp: Các ứng cử viên Hồng y hàng đầu (Sophia Institute Press, 2020) và Sự gian lận của một Thượng Hội đồng Giám mục của Vatican? Một cuộc điều tra về hành vi thao túng bị cáo buộc tại Thượng Hội đồng Giám mục Ngoại thường về Gia đình (Ignatius Press, 2015).
Minh Tuệ (theo NCR)
