Bức ảnh về một vụ thử vũ khí hạt nhân
Trong bối cảnh đại dịch đang diễn ra, Ủy ban Covid-19 của Vatican tổ chức hội thảo trực tuyến nhằm kêu gọi giải trừ vũ khí hạt nhân, với sự tham gia của một loạt các quan chức cấp cao và năm vị Hồng y.
An ninh toàn diện phải được gắn với “sự liên đới, công lý, sự phát triển toàn diện của con người, sự tôn trọng các quyền cơ bản của con người và quan tâm đến công trình sáng tạo”.
Lời kêu gọi này – do Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, đưa ra – có thể tổng hợp các bài phát biểu và phản ánh của các tham dự viên tham gia cuộc hội thảo trực tuyến được tổ chức hôm thứ Ba.
Với chủ đề: “Thúc đẩy giải trừ quân bị toàn diện trong thời đại đại dịch”, sự kiện trực tuyến nâng cao mục tiêu thực hiện lệnh ngừng bắn trên toàn cầu. Sự kiện được tổ chức bởi Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện (DPIHD) và Ủy ban Covid-19 của Vatican, phối hợp với Khái niệm Chiến lược về Xóa bỏ và Phổ biến Vũ khí (SCRAP) của Đại học SOAS Luân Đôn.
Sáng kiến này được chia thành ba nhóm, và có sự tham gia của các quan chức cấp cao của Vatican và các nhà lãnh đạo của các tổ chức quốc tế.
Đối mặt với các cuộc khủng hoảng toàn cầu
Đức Hồng y Peter Turkson, Tổng trưởng DPIHD, đã khởi động sự kiện này với lời kêu gọi các nhà lãnh đạo quốc gia chuyển hướng các nguồn lực cho các vấn đề toàn cầu mà nhân loại hiện đang đối mặt, chẳng hạn như tình trạng đói kém và mất sinh kế do đại dịch gây ra,
Đức Hồng y Peter Turkson cho biết rằng các cuộc khủng hoảng về y tế và kinh tế đòi hỏi một nỗ lực phối hợp của các chính phủ, vốn tận dụng cơ hội để tiến tới giải trừ quân bị nhằm giải phóng các nguồn vốn hướng tới sự phục hồi kinh tế.
An ninh và tinh thần liên đới
Bài phát biểu quan trọng của hội thảo đầu tiên do Đức Hồng Y Parolin trình bày. Đức Hồng Y Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh đã tập trung bài phát biểu của mình về khái niệm “an ninh toàn diện” và mời gọi các tham dự viên tham gia hội thảo xem xét kiểu an ninh mà thế giới mong muốn cũng như cách thức tốt nhất để đảm bảo nó. Ngài cho biết đại dịch Covid-19 đã phơi bày tính chất kết nối với nhau của toàn thể nhân loại.
Như Đức Thánh Cha Phanxicô đã kêu gọi tại Đồng bằng Ur tại Iraq, thế giới phải theo đuổi một nền an ninh toàn diện vượt ra ngoài cuộc chạy đua vũ trang, sự sùng bái tiền bạc và chủ nghĩa tiêu dùng. “Nó đồng nghĩa với việc biến những công cụ của sự hận thù trở thành những công cụ của hòa bình”, Đức Hồng Y Parolin nói. “Nó đồng nghĩa với việc từ chối việc phổ biến các loại vũ khí, đồng thời đảm nhận việc thúc đẩy công ích và xóa đói giảm nghèo”.
Thay vì chi tiền cho vũ khí, Đức Thánh Cha Phanxicô nói, các quốc gia nên phân bổ lại các khoản chi đó để đầu tư vào “y tế, công bằng xã hội và xóa đói giảm nghèo”, vốn phù hợp hơn để thúc đẩy vấn đề an ninh.
Nhắc lại lời kêu gọi của Đức Thánh Cha Phanxicô về một lệnh ngừng bắn toàn cầu, Đức Hồng y Parolin cho biết quyền tự vệ nên được coi như là một yếu tố của “sự phòng thủ tập thể” và “an ninh toàn diện”.
“Điều này cũng có nghĩa là gắn chặt an ninh với sự liên đới, công lý, sự phát triển con người toàn diện, sự tôn trọng các quyền cơ bản của con người và chăm sóc công trình sáng tạo”, Đức Hồng y Parolin nói.
Kế đến, Đức Hồng y Parolin nhắc lại câu nói lặp đi lặp lại của Đức Thánh Cha Phanxicô rằng “chúng ta không bao giờ thoát ra khỏi một cuộc khủng hoảng để quay trở lại giống như trước đây”. Và ngài kêu gọi các quốc gia theo đuổi con đường giải trừ quân bị bằng cách biến sự cạnh tranh thành sự hợp tác và tôn trọng ưu tiên phẩm giá cá nhân và thúc đẩy sự sống con người.
Cuộc hội thảo đầu tiên trong hội thảo trực tuyến cũng bao gồm bài phát biểu của Giáo sư Dan Plesch, với Đại học SOAS Luân Đôn. Giáo sư Dan Plesch chỉ ra rằng chỉ cần chuyển hướng một nửa trong số 2 nghìn tỷ đô la Mỹ mà thế giới chi cho chi tiêu quân sự sẽ cho phép các chính phủ giảm thuế, tài trợ cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe toàn cầu và giúp giảm lượng khí thải carbon. Nó cũng sẽ loại bỏ, Giáo sư Dan Plesch lưu ý, “rất nhiều nguyên nhân gây ra chiến tranh”.
Sự phát triển hơn là sự hủy diệt
Phần thứ hai của cuộc hội thảo trực tuyến tập trung vào vai trò của luật pháp quốc tế trong việc theo đuổi an ninh toàn diện.
Các thành viên tham gia hội thảo bao gồm Đức Tổng Giám mục Ivan Jurkovič, đại diện của Vatican tại LHQ ở Geneva, và đại diện của các tổ chức quốc tế.
Đức Tổng giám mục Jurkovič đã ngỏ lời cảm ơn Thánh Bộ Cổ võ sự Phát triển Con người Toàn diện vì đã tổ chức sự kiện này tại trụ sở chính ở Rome, và đồng thời lưu ý rằng mục tiêu thực sự của việc giải trừ vũ khí hạt nhân là “thúc đẩy sự phát triển con người toàn diện”.
Đức Tổng Giám mục Jurkovič cũng cho biết thêm rằng Tòa Thánh đang hết sức quan ngại về những thứ vũ khí mới tham gia vào việc “giết người tự động”. Và ngài bày tỏ sự phản đối của Vatican đối với các hệ thống vũ khí loại bỏ con người khỏi quá trình đưa ra quyết định trong chiến tranh.
Càng có nhiều vũ khí hơn, càng ít quan tâm đến lĩnh vực chăm sóc sức khỏe hơn
Một số tham luận viên của cuộc hội thảo thứ hai đã thúc đẩy một đề xuất cụ thể được gọi là “SCRAP.” Đề xuất đưa ra bản dự thảo văn bản mà các quốc gia có thể lấy làm điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận ràng buộc về mặt pháp lý để giải trừ quân bị hoàn toàn.
Tiến sĩ Olamide Samuel, Giáo sư tại SOAS, phát biểu với các tham dự viên rằng nhóm của ông đã sử dụng các mô hình thống kê để phát hiện ra mối quan hệ nghịch đảo đáng lo ngại. Giáo sư Samuel cho biết rằng khi các chính phủ chi nhiều tiền thuế hơn cho các loại vũ khí hạt nhân, họ cũng có xu hướng chi ít hơn cho các chương trình chăm sóc sức khỏe và xã hội. Như Tiến sĩ Samuel đã lưu ý: “Chúng ta không thể khiến cho tiếng súng im lặng trong khi vẫn tiếp tục giữ im lặng trước súng đạn”.
Một tham luận viên khác, bà Susi Snyder, tập trung vào tác động của việc đầu tư có đạo đức đối với việc sản xuất vũ khí. Bà Snyder cho biết áp lực từ các nhà đầu tư tổ chức và hoạt động đã buộc một số tập đoàn phải từ bỏ hoạt động sản xuất vũ khí của họ. “Cùng với nhau, chúng ta có thể xây dựng và duy trì các tiêu chuẩn khiến các loại vũ khí trở nên bất hợp pháp và không thể chấp nhận được, để xóa bỏ chúng vì những mục đích tốt đẹp và tập trung vào việc tái xây dựng mọi thứ sau đại dịch này trở thành một thế giới ít trục lợi từ các loại vũ khí hơn”, bà Snyder nói.
Hợp nhất các Kitô hữu trong một mục tiêu chung
Phiên hội thảo thứ ba và cuối cùng thảo luận về vai trò quan trọng của các tổ chức tôn giáo trong việc thúc đẩy giải trừ quân bị và sự phát triển toàn diện. Các quan chức hàng đầu của Vatican về chủ nghĩa đại kết và đối thoại liên tôn đã đưa ra suy tư của họ về chủ đề này.
Đức Hồng y Kurt Koch, Chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng về Cổ võ sự Hiệp nhất Kitô giáo, cho biết những nỗ lực đại kết hướng tới giải trừ quân bị có thể giúp đoàn kết các Kitô hữu trong việc theo đuổi một mục tiêu chung.
“Công việc của chúng ta vì sự hiệp nhất của các Kitô hữu”, Đức Hồng Y Koch nói, “không chỉ để chữa lành Giáo hội mà còn thúc đẩy việc chữa lành thế giới”.
Và khi các Kitô hữu cùng nhau làm việc vì mục tiêu thúc đẩy hòa bình, Đức Hồng Y Koch kết luận, “Sự hợp nhất của các Kitô hữu cũng được nâng cao”.
Lắng nghe tiếng kêu khóc của những người đau khổ
Đức Hồng y Miguel Ayuso Guixot, Chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng về Đối thoại Liên tôn, lưu ý rằng cuộc đối thoại giữa các tôn giáo là điều cần thiết đối với các nỗ lực giải trừ quân bị, bởi vì “tôn giáo chạm đến trái tim của nhân loại”. Ngài cũng cho biết thêm rằng các cấu trúc chỉ có thể được tạo ra khi chúng ta tham gia vào việc đối thoại và “hạ vũ khí” trong các mối quan hệ của chúng ta với những người khác.
“Khi chúng ta tiếp tục công việc quan trọng này trong việc đề xuất các chiến lược thúc đẩy giải trừ quân bị”, Đức Hồng Y Ayuso kết luận, “chúng ta có thể ghi nhớ tiếng kêu khóc của những trẻ em, phụ nữ và nam giới bị ảnh hưởng bởi các cuộc chiến tranh thuộc mọi hình thức”.
Hòa bình giữa các dân tộc
Đức Hồng Y Silvano Tomasi, Đặc ủy của Hội Hiệp Sĩ Malta, đã mô tả công việc của Hội trong việc thúc đẩy hòa bình.
Bằng cách cung cấp các dịch vụ của mình cho tất cả mọi người mà không có sự phân biệt đối xử, Hội Hiệp Sĩ Malta giúp các dân tộc thuộc mọi tôn giáo khác nhau được sống trong hòa bình.
Vì vậy, Đức Hồng Y Tomasi nói, các giải pháp cho các vấn đề toàn cầu như chiến tranh và xung đột cần phải được tìm kiếm cụ thể trên cơ sở đối thoại giữa các dân tộc và cộng đồng.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
