Trong hình ảnh này từ một video do đài truyền hình Hồng Kông TVB quay, Đức Giám mục Stephen Chow Địa phận Hồng Kông trò chuyện với giới truyền thông trong chuyến thăm Bắc Kinh, với những người đàn ông không rõ danh tính đứng đằng sau ngài, vào thứ Năm, ngày 20 tháng 4 năm 2023. Đức Cha Chow cho biết trong chuyến viếng thăm mang tính lịch sử đến Bắc Kinh rằng ngài hy vọng các Giáo phận của hai thành phố sẽ có nhiều trao đổi và hợp tác hơn, truyền thông địa phương đưa tin hôm thứ Năm giữa những dấu hiệu căng thẳng giữa Trung Quốc và Vatican (Ảnh: TVB qua AP)
RÔMA – Đức Giám mục Stêphanô Chu Thủ Nhân SJ (Stephen Chow Sau-yan SJ) Địa phận Hồng Kông đã kết thúc chuyến viếng thăm 5 ngày tới Bắc Kinh trong tuần này để kêu gọi lòng yêu mến dành cho cả Giáo hội lẫn nhà nước, đồng thời gửi lời mời đến vị Giám chức đồng cấp tại đại lục của mình, vào thời điểm mà quan hệ Vatican-Trung Quốc đang phải đối mặt với những căng thẳng gia tăng.
Đức Giám mục Chow, 63 tuổi, đã được Đức Giám mục Giuse Lý Sơn (Joseph Li Shan) Địa phận Bắc Kinh mời đến thăm vào năm ngoái.
Đức Giám mục Chow đã thực hiện chuyến viếng thăm 5 ngày tới Bắc Kinh từ ngày 17 đến 21 tháng 4 cùng với Đức Giám mục Joseph Ha phụ tá Địa phận Hồng Kông và Linh mục Tổng Đại diện Giáo phận, Cha Peter Choy, cũng như phụ tá riêng của Đức Cha Chow.
Trong một tuyên bố thông báo về chuyến viếng thăm của mình, Đức Giám mục Chow cho biết chuyến đi “nhấn mạnh sứ mạng của Giáo phận Hồng Kông là trở thành cầu nối… và thúc đẩy sự trao đổi và tương tác giữa hai bên”.
Chuyến viếng thăm của ngài đánh dấu một cột mốc quan trọng, vì đây là lần đầu tiên một Giám mục Hồng Kông đến Bắc Kinh kể từ năm 1985, khi Hồng Kông vẫn còn là thuộc địa của Anh.
Trong nhiều thập kỷ, Hồng Kông là một thành trì của Công giáo ở rìa Trung Quốc đại lục, nơi người Công giáo và tín đồ của các tôn giáo khác đôi khi phải đối mặt với sự đàn áp dưới sự cai trị chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc vô thần.
Theo AsiaNews, Đức Giám mục Chow vào ngày đầu tiên ở Bắc Kinh đã tham dự giờ Kinh chiều tại Nhà thờ Chúa Cứu Thế cùng với Đức Giám mục Li Shan, người được gọi là Giám mục “chính thức” của Bắc Kinh, người đã chủ trì Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc do nhà nước bảo trợ kể từ mùa hè năm ngoái, cùng với vài chục tín hữu.
Một bức ảnh của nhà truyền giáo Dòng Tên nổi tiếng ở Trung Quốc, Cha Matteo Ricci, được Đức Thánh Cha Phanxicô tuyên bố là Đấng Đáng Kính vào tháng 12, đã được đặt trên bàn thờ.
Theo hãng tin Fides, trong giờ Kinh chiều, một lời cầu nguyện do Giáo phận Hồng Kông soạn thảo cầu nguyện cho việc tuyên phong Chân Phước cho Cha Ricci đã được xướng lên: “Qua mẫu gương nổi bật của Đấng Đáng Kính Matteo Ricci, xin hãy thắp lại lòng nhiệt thành truyền giáo của chúng con để chúng con có thể học cách thực hành chân lý trong tình yêu trong cuộc sống hàng ngày của mình và dẫn đưa những người khác, đặc biệt là các anh chị em Trung Quốc của chúng con, nhận biết và yêu mến Ngài”.
Đức Giám mục Chow và phái đoàn đã đến thăm phần mộ của Cha Ricci như một phần trong chuyến viếng thăm của họ tới Bắc Kinh. Chuyến thăm này cũng bao gồm các điểm dừng tại các sáng kiến khác nhau do các tổ chức Giáo hội được nhà nước bảo trợ điều hành.
Theo trang tin tức Hồng Kông RTHK, Đức Giám mục Chow trong một Thánh lễ tại Nhà thờ Chính Tòa Bắc Kinh hôm thứ Năm đã kêu gọi sự hợp tác nhiều hơn giữa Giáo hội Hồng Kông và các đối tác đại lục, ngài nói: “Chúa Thánh Thần là Thiên Chúa của sự hiệp nhất chứ không phải của sự chia rẽ”.
“Vì vậy, chúng tôi hy vọng hai Giáo phận của chúng ta có thể hợp tác, trao đổi và hiểu biết nhau nhiều hơn, ngõ hầu làm chứng cho sự hiệp thông của Thiên Chúa”, Đức Giám mục Chow ngài nói, và đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải lắng nghe lẫn nhau theo tinh thần Thượng Hội đồng Giám mục về Hiệp hành của Đức Thánh Cha Phanxicô.
Đức Giám mục Li Shan, theo RTHK, bày tỏ hy vọng rằng mối quan hệ giữa các Giáo phận Hồng Kông và Bắc Kinh có thể phát triển “theo thánh ý của Thiên Chúa”.
Phát biểu với các phóng viên sau Thánh lễ, Đức Giám mục Chow cho biết chuyến thăm Bắc Kinh đã cho phép ngài và Đức Giám mục Li Shan có một cuộc trao đổi ý nghĩa về cách thức thu hút các ơn gọi trẻ tuổi hơn.
Vị Giám chức cũng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc yêu mến cả nhà nước lẫn Giáo hội: “Tất cả chúng ta phải học cách yêu mến quê hương đất nước lẫn Giáo hội. Mọi người đều mong muốn đất nước của họ luôn tốt đẹp. Không ai muốn đất nước của họ trở nên tồi tệ. Yêu nước là nghĩa vụ. Nếu anh chị em là cư dân của Hồng Kông hoặc đại lục, anh chị em nên yêu mến quê hương đất nước của mình”, theo RTHK.
Đức Giám mục Chow rõ ràng đã bác bỏ những ý kiến cho rằng chuyến đi của ngài là một khoảnh khắc “phá băng” và đồng lưu ý rằng nguyên Giám mục Địa phận Hồng Kông, Đức Hồng y Gioan Baotixita Hồ Chấn Trung (John Baptist Wu Cheng-Chung) đã đến thăm ba thành phố ở Trung Quốc đại lục vào năm 1994, và chuyến viếng thăm của ngài tiếp tục truyền thống đó.
Khi được hỏi về vai trò của Hồng Kông trong mối quan hệ Trung Quốc-Vatican đang ngày càng căng thẳng, Đức Giám mục Chow cho biết Giáo phận Hồng Kông có thể đóng vai trò là cầu nối để thúc đẩy đối thoại ở cấp cơ sở và đồng thời cho biết ngài đã mời Đức Cha Li Shan đến thăm Hồng Kông.
Vatican và Trung Quốc đã ký một thỏa thuận tạm thời kéo dài hai năm gây tranh cãi về việc bổ nhiệm các Giám mục vào năm 2018 vốn đã được gia hạn hai lần. Thỏa thuận, vốn đã bị chỉ trích gay gắt bởi cả các nhà lãnh đạo dân sự lẫn các Giám mục Công giáo nổi tiếng, nhằm mục đích chấm dứt sự chia rẽ giữa cái gọi là đàn chiên hầm trú trung thành với Rôma và Giáo hội chính thức được nhà nước hậu thuẫn ít nhiều đã có từ những năm 1950.
Trong số những người Công giáo chỉ trích thỏa thuận nổi bật nhất có Đức nguyên Giám mục Địa phận Hồng Kông, Đức Hồng y Joseph Zen, 90 tuổi, người đã bị bắt giữ vào tháng 5 năm ngoái và bị buộc tội vào tháng 11 cùng với một số người khác vì đã không đăng ký hợp lệ một quỹ hỗ trợ những người biểu tình ủng hộ dân chủ hiện hiện không còn tồn tại. Do phán quyết buộc tội, Đức Hồng y Zen đã bị phạt 4.000 đô la Hồng Kông (512 USD), nhưng không phải ngồi tù.
Thỏa thuận giữa Vatican và Trung Quốc ngày càng bị nghi ngờ trong những tháng gần đây khi chính quyền Trung Quốc đã hai lần công khai vi phạm thỏa thuận bằng cách bổ nhiệm hoặc thuyên chuyển các Giám mục mà không có sự cho phép của Vatican.
Tháng 11 năm ngoái, Đức Giám mục Gioan Bành Vệ Chiếu (John Peng Weizhao) đã được bổ nhiệm làm Giám mục phụ tá Giáo phận Giang Tây, một lãnh thổ Giáo hội được chính quyền Trung Quốc công nhận, nhưng không được Vatican công nhận.
Đức Giám mục Peng Weizhao được Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm làm Giám mục Giáo phận Dư Giang được chính thức công nhận vào năm 2014, 4 năm trước thỏa thuận năm 2018, nhưng việc thuyên chuyển ngài đến Giáo phận Giang Tây đã được thực hiện mà không có sự tham khảo trước hoặc không có sự cho phép của Vatican.
Đầu tháng này, chính quyền Trung Quốc đã thực hiện một động thái tương tự khi Đức Giám mục Giuse Thẩm Bân (Joseph Shen Bin Bin), lãnh đạo Giáo phận Hải Môn (Giang Tô) gần đó và là người đứng đầu Hội đồng Giám mục Trung Quốc do nhà nước hậu thuẫn, được bổ nhiệm làm tân Giám mục Địa phận Thượng Hải mà Vatican không hề phê duyệt hoặc hay biết trước.
Mặc dù Vatican lên tiếng phản đối việc bổ nhiệm Đức Giám mục Weizhao, họ hầu như im lặng về việc thuyên chuyển Đức Giám mục Shen.
Còn một năm nữa trước khi thỏa thuận tạm thời hết hạn, và với những căng thẳng gần đây, không biết liệu Vatican có ý định tiếp tục gia hạn thỏa thuận này hay không, nhưng chuyến viếng thăm của Đức Cha Chow tới Bắc Kinh và lời mời Đức Cha Li Shan đến Hồng Kông của ngài dường như gợi ý rằng hiện tại, họ vẫn đang chọn để ngỏ cánh cửa đối thoại.
Minh Tuệ (theo Crux)
