Đức Thánh Cha Phanxicô phát biểu trước chính quyền dân sự và các chức sắc khác tại một Tu viện Cát Minh trước đây ở Budapest, Hungary, vào ngày 28 tháng 4 năm 2023, vào ngày đầu tiên trong chuyến hành hương ba ngày của ngài đến đất nước này (Ảnh: Truyền thông Vatican)
Hôm thứ Sáu, phát biểu trước chính quyền dân sự Hungary ở Budapest, “một thành phố của những cây cầu”, Đức Thánh Cha Phanxicô đã thúc giục các quốc gia châu Âu lấy lại tinh thần đoàn kết huynh đệ và theo đuổi “những nỗ lực sáng tạo vì hòa bình”.
“Trong thời kỳ hậu chiến, Châu Âu, cùng với Liên Hợp Quốc, thể hiện niềm hy vọng cao quý rằng, bằng cách cùng nhau hợp tác vì một mối liên kết chặt chẽ hơn giữa các quốc gia, có thể tránh được những xung đột hơn nữa”, Đức Thánh Cha phát biểu hôm 28 tháng 4 khi bắt đầu chuyến Tông du kéo dài 3 ngày của mình tới thủ đô Hungary.
“Tuy nhiên, trong thế giới mà chúng ta đang sống hiện nay, việc tha thiết theo đuổi một nền chính trị cộng đồng và củng cố các mối quan hệ đa phương dường như là một ký ức nuối tiếc từ một quá khứ xa xôi”, Đức Thánh Cha than phiền.
“Dường như chúng ta đang chứng kiến buổi hoàng hôn tiếc nuối của giấc mơ hòa bình hợp xướng đó, khi những kẻ diễn đơn trong chiến tranh giờ đây tiếp quản”, Đức Thánh Cha nói. “Càng ngày, tinh thần nhiệt huyết xây dựng một cộng đồng hòa bình và ổn định của các quốc gia dường như ngày càng nguội lạnh, khi các vùng ảnh hưởng được vạch rõ, sự khác biệt ngày càng gia tăng, chủ nghĩa dân tộc gia tăng, và những lời phán xét và những ngôn từ khắc nghiệt hơn được sử dụng để đối đầu với những người khác”.
Trước bài phát biểu tại một Tu viện Cát Minh trước đây ở quận Castle của Budapest, Đức Thánh Cha Phanxicô đã gặp gỡ Tổng thống Hungary Katalin Novák và Thủ tướng Viktor Orbán, những người có các chính sách bảo thủ, nhiều chính sách trong số đó nhằm bảo tồn và củng cố bản sắc Kitô giáo của quốc gia, đã đặt chính phủ Hungary đối đầu với các thành viên tự do hơn của Liên minh châu Âu.
Trong bài phát biểu của mình, Đức Thánh Cha Phanxicô đã không đề cập trực tiếp đến cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine, quốc gia láng giềng phía đông bắc của Hungary. Thay vào đó, Đức Thánh Cha đã đề cập đến nhu cầu cấp thiết trong việc “tạo ra các hình thức ngoại giao có khả năng theo đuổi sự thống nhất, không làm trầm trọng thêm sự khác biệt”.
Đức Thánh Cha Phanxicô đã đặt Hungary, một quốc gia Kitô giáo có lịch sử với truyền thống phong phú về tinh thần chính trị, và chính Budapest, được hình thành cách đây 150 năm từ ba thành phố riêng biệt, ở tâm điểm của thách thức lãnh đạo này.
“Tôi nghĩ về một châu Âu không tự trở thành con tin của các bộ phận của mình, không trở thành con mồi của các hình thức của chủ nghĩa dân túy mang tính tự quy chiếu cũng như không viện đến một ‘chủ nghĩa siêu quốc gia’ dễ thay đổi, nếu không muốn nói là nhạt nhẽo, đánh mất tầm nhìn về cuộc sống của các dân tộc mình”, Đức Thánh Cha nói. “Đây là đường lối tai hại mà những hình thức ‘thực dân hóa ý thức hệ’ đã thực hiện, điều sẽ hủy bỏ sự khác biệt, như trong trường hợp của cái gọi là lý thuyết về giới, hoặc điều sẽ đặt ra trước thực tế cuộc sống những khái niệm tự do giản lược, chẳng hạn bằng cách ca tụng ‘quyền phá thai’ vô nghĩa như một sự tiến bộ, vốn luôn là một thất bại bi thảm”.
Đức Thánh Cha đưa ra một tầm nhìn khác cho tương lai của Châu Âu. “Sẽ tốt hơn biết bao nếu xây dựng một châu Âu tập trung vào con người và các dân tộc của nó, với các chính sách hiệu quả đối với sinh suất và gia đình – các chính sách được theo đuổi một cách chăm chú ở đất nước này – một châu Âu mà các quốc gia khác nhau của nó sẽ tạo thành một gia đình duy nhất bảo vệ sự phát triển và tính độc đáo của mỗi thành viên”, Đức Thánh Cha nói.
Theo một nghĩa nào đó, Đức Thánh Cha nói, thành phố Budapest tượng trưng cho tầm nhìn đó.
“Cây cầu nổi tiếng nhất ở Budapest, cây cầu dây xích”, Đức Thánh Cha lưu ý, “giúp chúng ta hình dung ra hình thức đó của châu Âu, vì nó bao gồm nhiều mối liên kết lớn và đa dạng tạo nên sự vững chắc và sức mạnh của chúng khi được đan kết với nhau. Về vấn đề này, đức tin Kitô giáo có thể là một nguồn lực, và Hungary có thể đóng vai trò là “người xây dựng cầu nối” bằng cách dựa trên đặc tính đại kết cụ thể của mình. Ở đây, các tôn giáo khác nhau chung sống với nhau mà không có xích mích, hợp tác một cách tôn trọng và mang tính xây dựng”.
Đức Thánh Cha Phanxicô xuất hiện tại nghi lễ chào đón với Tổng thống Hungary Katalin Novák (đứng ngay bên phải) và Thủ tướng Viktor Orbán (đứng ngoài cùng bên phải) sau khi đến Budapest vào ngày 28 tháng 4 năm 2023 (Ảnh: Daniel Ibañez/CNA)
Tuy nhiên, Hungary cũng phải đối mặt với những thách thức nội bộ đối với đặc tính lịch sử của mình với tư cách là một quốc gia chào đón, Đức Thánh Cha nhấn mạnh, ám chỉ những nỗ lực của Thủ tướng Orbán và đảng của ông nhằm hạn chế dòng người tị nạn từ Trung Đông và Châu Phi.
Hungary đã chào đón khoảng 1,5 triệu người tị nạn chiến tranh đến từ Ukraine kể từ khi Nga xâm chiếm đất nước này hơn một năm trước và quốc gia này đã dẫn đầu toàn cầu trong việc hỗ trợ các cộng đồng Kitô giáo bị đàn áp ở Syria, Lebanon và các nơi khác trên thế giới. Trong khi ca ngợi những nỗ lực đó, Đức Thánh Cha Phanxicô cũng gợi lên tinh thần huynh đệ của vị vua đầu tiên của đất nước, Thánh Stephen, đồng thời lưu ý rằng vị vua ở thế kỷ 11 đã khuyên con trai mình, Thánh Emeric, rằng những người mang những ngôn ngữ và phong tục khác đến Hungary “hãy tô điểm cho quốc gia”.
“Vấn đề tiếp nhận và chào đón là một vấn đề nóng bỏng trong thời đại của chúng ta, và chắc chắn là rất phức tạp”, Đức Thánh Cha thừa nhận.
“Tuy nhiên, đối với những người Kitô hữu, thái độ cơ bản của chúng ta không thể khác với thái độ mà Thánh Stêphanô đã khuyên con trai của mình, sau khi học được điều đó từ Chúa Giêsu, Đấng đã tự nhận mình là người xa lạ cần được chào đón”, Đức Thánh Cha tiếp tục.
“Khi chúng ta nghĩ về Chúa Kitô hiện diện nơi rất nhiều anh chị em của chúng ta, những người chạy trốn trong tuyệt vọng khỏi các cuộc xung đột, nghèo đói và biến đổi khí hậu, chúng ta cảm thấy buộc phải đối mặt với vấn đề mà không được bào chữa và trì hoãn. Những vấn đề đó cần phải được cùng nhau đối phó, với tư cách là một cộng đồng, nhất là bởi vì, trong tình hình hiện tại, tác động của nó sớm hay muộn sẽ được cảm nhận bởi tất cả chúng ta”, Đức Thánh Cha nói.
Cuối ngày thứ Sáu, Đức Thánh Cha đã gặp gỡ các giáo sĩ và nhân viên mục vụ tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Stephen ở Budapest. Lịch trình cuối tuần của Đức Thánh Cha bao gồm các cuộc gặp gỡ riêng với các tu sĩ Dòng Tên và trẻ em từ Viện Chân phước László Batthyány-Strattmann dành cho người Khiếm thị. Đức Thánh Cha Phanxicô cũng đã gặp gỡ những người nghèo và người tị nạn tại Nhà thờ Thánh Elizabeth Hungary và những người trẻ tuổi tại Nhà thi đấu thể thao Budapest.
Minh Tuệ (theo CNA)
