ĐTC Phanxicô được Thủ tướng Iraq Mustafa al-Kadhimi tháp tùng khi hạ cánh xuống sân bay quốc tế Baghdad, Iraq, thứ Sáu, ngày 5 tháng 3 năm 2021 (Ảnh: AP / Andrew Medichini)
Đức Thánh Cha Phanxicô đã đến Iraq hôm thứ Sáu để thúc giục anh chị em Kitô hữu với số lượng đang ngày càng suy giảm của đất nước tiếp tục ở lại và giúp tái thiết đất nước sau nhiều năm chiến tranh và đàn áp, gạt sang một bên đại dịch coronavirus và những lo ngại về vấn đề an ninh để trở thành vị Giáo hoàng đầu tiên thực hiện chuyến viếng thăm chưa từng có tiền lệ đến nước này.
Đức Thánh Cha Phanxicô, người luôn đeo khẩu trang trong suốt chuyến bay, vẫn tiếp tục đeo khẩu trang khi xuống cầu thang dẫn xuống đường băng và được hai em thiếu nhi đeo khẩu trang trong trang phục truyền thống chào đón. Tuy nhiên, các biện pháp y tế có vẻ lỏng lẻo bên trong sân bay bất chấp sự bùng phát vi rút coronavirus ngày càng trầm trọng của đất nước.
Bộ trưởng Ngoại giao Iraq Fuad Hussein cho biết người dân Iraq vô cùng háo hức chào đón “thông điệp về hòa bình và tinh thần khoan dung” của Đức Phanxicô và đồng thời mô tả chuyến viếng thăm này như một cuộc gặp gỡ lịch sử giữa “cây tháp và những quả chuông”. Trong số những điểm nổi bật của chuyến viếng thăm kéo dài ba ngày này là cuộc gặp gỡ riêng của Đức Phanxicô vào thứ Bảy với vị giáo sĩ Hooif giáo dòng Shiite hàng đầu trong nước, Đại giáo sĩ Ayatollah Ali al-Sistani, một nhân vật được tôn kính ở Iraq và nhiều nơi khác.
Chuyến bay của Đức Thánh Cha Phanxicô đã hạ cánh tại sân bay Baghdad trước 2 giờ chiều theo giờ địa phương. Thủ tướng Mustafa al-Kadhimi đã có mặt sẵn sàng để chào đón Đức Thánh Cha.
Chuyến bay của Đức Thánh Cha Phanxicô đã hạ cánh tại sân bay Baghdad trước 2 giờ chiều theo giờ địa phương (1100 GMT). Một tấm thảm đỏ đã được trải trên đường băng ở sân bay quốc tế của Baghdad, và Thủ tướng Mustafa al-Kadhimi đã có mặt sẵn sàng để chào đón Đức Thánh Cha. Đức Thánh Cha Phanxicô rõ ràng là đi khập khiễng với dấu hiệu của cơn đau thần kinh tọa, vốn đã bùng phát và buộc Ngài phải hủy một số sự kiện gần đây, có thể đã khiến Ngài hơi khó chịu.
Một dàn hợp xướng hầu hết không đeo khẩu trang hát một số bài hát khi Đức Thánh Cha Phanxicô và Thủ tướng tiến đến khu vực chào đón trong sân bay. Một số người đi xung quanh trong khi không đeo khẩu trang, sau đó, Đức Thánh Cha Phanxicô và Thủ tướng đã rời mọi người và ngồi xuống và bắt đầu cuộc gặp gỡ đầu tiên – ngồi cách nhau chưa đầy hai mét – và sau đó đứng cạnh nhau bắt tay và trò chuyện.
Hàng trăm người đã tụ tập dọc theo con đường sân bay với hy vọng có thể nhìn thấy chiếc máy bay chở Đức Thánh Cha Phanxicô đang hạ cánh.
Người dân Iraq hết sức mong mỏi được chào đón Đức Thánh Cha Phanxicô và sự chú ý toàn cầu mà chuyến viếng thăm của Ngài sẽ mang lại, với vô số những biểu ngữ và áp phích treo cao ở trung tâm Baghdad, và các biển quảng cáo mô tả Đức Phanxicô với khẩu hiệu “Tất cả chúng ta đều là Huynh đệ” trang trí trên các trục đường chính. Tại quảng trường trung tâm Tahrir, một cây giả đã được dựng lên với quốc huy Vatican, trong khi quốc kỳ của Iraq và Vatican được treo dọc theo các con đường vắng.
Chính phủ đang mong muốn thể hiện sự an ninh tương đối mà họ đã đạt được sau nhiều năm chiến tranh và các vụ tấn công của các phần tử quá khích vẫn tiếp diễn cho đến tận ngày nay. Đức Phanxicô và phái đoàn của Vatican đang dựa vào các lực lượng an ninh Iraq để bảo vệ họ, bao gồm cả việc dự kiến sử dụng một chiếc xe thiết giáp để bảo vệ Đức Thánh Cha.
Tahsin al-Khafaji, phát ngôn viên của các hoạt động phối hợp của Iraq, cho biết lực lượng an ninh đã được tăng cường.
“Chuyến viếng thăm này thực sự quan trọng đối với chúng tôi và đồng thời mang lại một góc nhìn tốt đẹp về Iraq vì cả thế giới sẽ theo dõi sự kiện này”, ông Tahsin al-Khafaji nói. Những phần thưởng đáng giá sẽ mang lại cho các lực lượng của Iraq “động lực để làm cho chuyến viếng thăm này được an toàn và hòa bình”.
Đức Phanxicô đang phá bỏ những hạn chế do COVID-19 kéo dài một năm của mình để tái tập trung sự chú ý của thế giới vào dân tộc đã bị lãng quên phần lớn có các cộng đồng Kitô giáo phía bắc, vốn có từ thời Chúa Giêsu, phần lớn đã bị xóa sổ trong triều đại của tổ chức Nhà nước Hồi giáo bạo lực từ năm 2014-2017.
Đối với Đức Thánh Cha Phanxicô, người thường xuyên đi đến những nơi mà các tín hữu Kitô giáo là những nhóm thiểu số bị đàn áp, các Kitô hữu bị vây hãm ở Iraq là hình ảnh thu nhỏ của “Giáo hội tử đạo” mà Ngài đã ngưỡng mộ kể từ khi còn là một Tu sĩ trẻ Dòng Tên đang tìm cách trở thành một nhà truyền giáo tại châu Á.
Tại Iraq, Đức Phanxicô đang tìm cách không chỉ tôn vinh các vị tử đạo tại đây mà còn đưa ra thông điệp về tinh thần hòa giải và tình huynh đệ. Một số ít Kitô tiếp tục ở lại Iraq nuôi dưỡng sự ngờ vực kéo dài đối với những anh chị em láng giềng Hồi giáo của họ và phải đối mặt với sự phân biệt đối xử về cơ cấu từ lâu trước cả IS và cuộc xâm lược do Hoa Kỳ lãnh đạo vào năm 2003 khiến đất nước rơi vào tình trạng hỗn loạn.
“Chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô nhằm mục đích khuyến khích anh chị em Kitô hữu Iraq tiếp tục ở lại, và để nói rằng họ không bị lãng quên”, Đức Thượng Phụ Chaldean, Đức Hồng y Luis Sako, phát biểu với các phóng viên tại Baghdad trong tuần này. Mục đích của chuyến viếng thăm của Đức Phanxicô, Đức Hồng y Sako nói, là khuyến khích họ “giữ lấy hy vọng”.
Chuyến viếng thăm diễn ra trong bối cảnh Iraq đang chứng kiến sự gia tăng đột biến mới về các trường hợp nhiễm coronavirus, với hầu hết các trường hợp mới đều bắt nguồn từ biến thể rất dễ lây lan lần đầu tiên được xác định ở Anh. Vị Giáo hoàng 84 tuổi, phái đoàn Vatican và các phương tiện truyền thông lưu động đều đã được tiêm chủng; hầu hết người dân Iraq thì vẫn chưa được tiêm chủng.
Trước ngày Đức Thánh Cha Phanxicô đến nước này vào thứ Sáu, hàng chục người đàn ông, phụ nữ và trẻ em đã tụ tập tại một nhà thờ ở Baghdad, nhiều người không đeo khẩu trang hoặc giữ khoảng cách xã hội, trước khi lên xe buýt đến sân bay để chào đón Đức Thánh Cha Phanxicô.
Chính quyền Vatican và Iraq đã xem nhẹ mối đe dọa của vi rút và đồng thời khẳng định rằng việc giữ khoảng cách xã hội, kiểm soát đám đông và các biện pháp chăm sóc y tế khác sẽ được thực thi. Phát ngôn Vatican, ông Matteo Bruni, cho biết trong tuần này rằng điều quan trọng là người dân Iraq biết rằng Đức Thánh Cha Phanxicô đến Iraq như một “cử chỉ của tình yêu thương”.
“Tôi đến giữa anh chị em như một lữ khách hòa bình, để nhắc lại rằng ‘tất cả đều là huynh đệ với nhau’”, Đức Phanxicô nói trong một thông điệp video gửi người dân Iraq trước chuyến viếng thăm của mình. “Tôi đến với tư cách là lữ khách hòa bình để tìm kiếm tình huynh đệ, được thúc bách bởi mong muốn cùng nhau cầu nguyện và cùng nhau bước đi, cũng với những anh chị em thuộc các truyền thống tôn giáo khác”.
Các Kitô hữu đã từng chiếm một nhóm thiểu số đáng kể ở Iraq nhưng số lượng Kitô hữu bắt đầu suy giảm dần sau cuộc xâm lược vào năm 2003 do Hoa Kỳ lãnh đạo. Số lượng Kitô hữu trong nước đã sụt giảm mạnh mẽ hơn khi các chiến binh IS vào năm 2014 tràn qua các thị trấn theo truyền thống Kitô giáo trên khắp vùng đồng bằng Nineveh. Chi nhánh Hồi giáo cực đoan của họ đã buộc cư dân nơi đây phải chạy trốn sang khu vực người Kurd lân cận hoặc xa hơn.
Một số ít Kitô hữu đã quay trở lại, và họ tìm thấy nhà cửa và những ngôi Thánh đường của họ đã bị phá hủy.
Những người trở về đã phải đối mặt với nhiều cuộc tranh đấu hơn. Nhiều người không thể tìm được công ăn việc làm và đổ lỗi cho các hành vi phân biệt đối xử trong khu vực công, nhà tuyển dụng lớn nhất của Iraq. Kể từ năm 2003, các công việc công hầu hết do giới tinh hoa chính trị người Shiite kiểm soát, khiến các Kitô hữu cảm thấy bị gạt ra bên ngoài lề xã hội.
Mặc dù khó con số khó xác định, nhưng ước tính có khoảng 1,4 triệu Kitô hữu tại Iraq vào năm 2003. Ngày nay, con số này được cho là vào khoảng 250.000 người.
Trong chuyến viếng thăm của mình, Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ cầu nguyện tại nhà thờ Baghdad, nơi xảy ra một trong những vụ thảm sát tồi tệ nhất đối với anh chị em Kitô hữu, vụ tấn công xảy ra vào năm 2010 bởi các tay súng Hồi giáo khiến 58 người thiệt mạng. Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ tôn vinh những người đã thiệt mạng tại quảng trường Mosul được bao quanh bởi những bức tường đổ sụp của những ngôi Thánh đường đã bị phá hủy và gặp gỡ cộng đồng Kitô giáo nhỏ bé đã trở về Qaraqosh. Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ làm phép ngôi Thánh đường của họ, nơi từng bị IS sử dụng làm trường bắn.
Vatican và Đức Thánh Cha Phanxicô thường xuyên nhấn mạnh về sự cần thiết phải bảo tồn các cộng đồng Kitô giáo lâu đời tại Iraq và đồng thời tạo điều kiện về vấn đề an ninh, kinh tế và xã hội cho những người đã ra đi trở về khu vực. Nhưng điều đó không nhất thiết phải trở thành hiện thực.
“Tôi là Linh mục duy nhất ở Mosul. Mỗi Chúa nhật, tôi cử hành Thánh lễ vào lúc 9 giờ sáng, và chỉ có khoảng 70 người tham dự”, Linh mục Raed Adil Kelo, Linh mục quản xứ Nhà thờ Truyền tin ở thủ phủ một thời của IS, cho biết.
Trước năm 2003, dân số Kitô giáo trong khu vực là 50.000 người, Linh mục Raed Adil Kelo nói. Con số này đã giảm xuống còn 2.000 người trước khi IS chiếm lĩnh miền bắc Iraq.
Linh mục Raed Adil Kelo không mong đợi có thêm nhiều Kitô hữu quay trở lại khu vực, nhưng ngài cho biết chuyến viếng thăm của Đức Phanxicô sẽ có tầm quan trọng to lớn đối với những người ở lại.
“Chuyến thăm này sẽ mang lại hòa bình cho Iraq”, Linh mục Raed Adil Kelo nói.
Minh Tuệ (theo America)
