ĐHY Ayuso: Chuyến viếng thăm Iraq là một 'cột mốc quan trọng' trong cuộc đối thoại liên tôn

ROME – Cuộc gặp gỡ gần đây của Đức Thánh Cha Phanxicô với Đại Giáo sĩ Sayyid Ali al-Husaymi al-Sistani khi tại Iraq vào đầu tháng này đã được một vị trợ tá hàng đầu của Đức Giáo hoàng ca ngợi là một bước tiến xa hơn của mối quan hệ Công giáo-Hồi giáo, và là một bước tiến quan trọng cho cuộc đối thoại giữa Giáo hội Công giáo và Hồi giáo dòng Shia.

Phát biểu với Crux, Đức Hồng y Miguel Angel Ayuso cho biết cuộc gặp gỡ “thực sự quan trọng” giữa Đức Thánh Cha Phanxicô với Đại Giáo sĩ Sayyid Ali al-Husaymi al-Sistani “đã góp phần vào việc xây dựng tinh thần huynh đệ giữa các Kitô hữu và các tín đồ Hồi giáo”.

“Đối với những điều liên quan đến mối quan hệ giữa Kitô giáo và Hồi giáo Shia, cuộc gặp gỡ tại Najaf là một bước tiến xa hơn hướng tới cuộc đối thoại tôn trọng và hữu nghị với cộng đồng Hôi giáo Shia cả ở Iran và ở Iraq”, nơi mà cả Giáo hội địa phương và Vatican đã từ lâu đã hoạt động tích cực, Đức Hồng y Ayuso nói.

Đứng đầu Hội đồng về Đối thoại Liên tôn của Vatican, Đức Hồng y Ayuso là thành viên của phái đoàn của Đức Thánh Cha Phanxicô trong chuyến viếng thăm lịch sử từ ngày 5-8 tháng 3 tới Iraq, đánh dấu lần đầu tiên một vị Giáo hoàng đặt chân đến đất nước này.

Trong chuyến viếng thăm của mình, Đức Phanxicô đã dừng chân ở Baghdad, Erbil, Qaraqosh, Mosul, Đồng bằng Ur, nơi được truyền thống công nhận là nơi sinh của nhân vật Abraham trong Kinh Thánh, và Najaf, nơi Ngài có cuộc gặp gỡ riêng tư kéo dài với Đại giáo sĩ al-Sistani, người được công nhận rộng rãi với tư cách là nhà lãnh đạo có ảnh hưởng nhất của Hồi giáo dòng Shia.

Trong cuộc phỏng vấn với Crux, Đức Hồng y Ayuso đã phản ánh về tầm quan trọng của chuyến viếng thăm Iraq của Đức Thánh Cha Phanxicô, cả từ quan điểm cá nhân và ngoại giao.

Đức Hồng y Ayuso ca ngợi sự pha trộn độc đáo giữa các tôn giáo, các nền văn hóa và các nhóm sắc tộc của Iraq, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường các mối quan hệ liên tôn nếu Iraq, và Trung Đông nói chung, mong muốn đạt được hòa bình.

“Chúng tôi nhận thức được sự cần thiết phải chuyển từ thái độ khoan dung đơn thuần sang việc chung sống huynh đệ”, Đức Hồng y Ayuso nói, và đồng thời nhấn mạnh rằng quá trình này đòi hỏi cần phải “công nhận đầy đủ về quyền công dân” đối với các nhóm thiểu số thường bị coi là những công dân hạng hai.

 “Tôi hy vọng rằng tất cả những người dân Iraq đã cùng nhau quy tụ xung quanh Đức Thánh Cha sẽ làm chứng cho tình huynh đệ nhân loại cũng như tầm quan trọng của cuộc đối thoại liên tôn”, Đức Hồng y Ayuso nói.

Dưới đây là trích đoạn cuộc phỏng vấn của Crux với Đức Hồng y Miguel Angel Ayuso:

Crux: Chuyến viếng thăm này có ý nghĩa hết sức quan trọng ở nhiều cấp độ khác nhau. Theo quan điểm của Đức Hồng y với tư cách là một thành viên của phái đoàn Giáo hoàng, khía cạnh quan trọng nhất của chuyến viếng thăm này là gì?

ĐHY Ayuso: Toàn bộ chuyến viếng thăm Iraq vô cùng quan trọng. Mỗi khoảnh khắc đều được đánh dấu bằng những cử chỉ và lời nói để lại nhiều dấu ấn sâu đậm. ĐTC Phanxicô đã đến Iraq với tư cách là một vị Mục tử để nói với người dân Iraq rằng: “Tất cả các bạn đều là anh em với nhau”. Hoàn cảnh khó khăn mà đất nước này tự nhận thấy đã khiến cho sáng kiến của ĐTC Phanxicô trở nên vô cùng đặc biệt. Tất cả chúng ta đều biết rằng đó là một đất nước mà ngày nay vẫn còn đầy bất ổn, và vẫn đang trong quá trình phục hồi sau nhiều thập kỷ chiến tranh, bạo lực và tàn phá.

Không còn nghi ngờ gì nữa, tôi đã vô cùng vinh dự được đích thân tham gia chuyến Tông du Iraq của ĐTC Phanxicô, một sự kiện mà nhiều người đã định nghĩa là mang tính chất ‘lịch sử’. Tôi nghĩ rằng, không có bất kỳ lời hoa mỹ nào, có thể nói rằng chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô là một cột mốc quan trọng khác trong cuộc hành trình đối thoại liên tôn.

Là một Kitô hữu, tôi vô cùng đau khổ khi tận mắt chứng kiến sự tàn phá của đất nước này. Mọi thứ vẫn nói về chiến tranh và bạo lực mà không chỉ anh chị em Kitô hữu phải gánh chịu. Tham gia vào các buổi cử hành Thánh Thể và trong những giây phút cầu nguyện khác nhau, tôi đã chạm tay vào nguồn sức mạnh và lòng can đảm vốn đã nâng đỡ cộng đồng Công giáo và niềm vui và lòng biết ơn đối với Đức Thánh Cha Phanxicô.

Cuộc đối thoại với Hồi giáo rõ ràng là một khía cạnh tiêu biểu của chuyến viếng thăm này. Theo quan điểm của Đức Hồng y, cuộc gặp gỡ của Đức Thánh Cha Phanxicô với Đại giáo sĩ al-Sistani có ý nghĩa như thế nào, và nó có thể có tác động thế nào đến mối quan hệ giữa Kitô giáo và Hồi giáo dòng Shia? Liệu nó có thể giúp giảm bớt căng thẳng liên tôn tại Iraq?

Chuyến viếng thăm Đại giáo sĩ Sayyid Ali al-Husaymi al-Sistani, một trong những nhân vật mang tính biểu tượng và quan trọng nhất trong thế giới Hồi giáo Shiite, thực sự quan trọng và góp phần xây dựng tình huynh đệ giữa những các Kitô hữu và các tín đồ Hồi giáo. Đại giáo sĩ Al-Sistani, người luôn lên tiếng ủng hộ sự chung sống hòa bình tại Iraq, cho biết rằng tất cả các sắc tộc, các nhóm tôn giáo, đều là một phần của đất nước và Đức Thánh Cha đã cảm ơn ngài về điều này. Đức Thánh Cha Phanxicô nói (trong cuộc họp báo trên chuyến bay từ Iraq trở về Rome): ‘Tôi cảm thấy bổn phận phải thực hiện chuyến hành hương đức tin và sám hối này, và để tìm kiếm một con người vĩ đại, đầy khôn ngoan, một con người của Thiên Chúa”.

Đối với những điều liên quan đến mối quan hệ giữa Kitô giáo và Hồi giáo dòng Shia, cuộc gặp gỡ tại Najaf là một bước tiến xa hơn hướng tới cuộc đối thoại tôn trọng và hữu nghị với cộng đồng Hồi giáo dòng Shia cả ở Iran và Iraq, mà trong đó cả Giáo hội địa phương và Hội đồng Giáo hoàng về Đối thoại Liên tônmà tôi chủ trì, đã dành hết tâm trí trong suốt nhiều năm.

Cuộc gặp gỡ tại Ur, thành phố mà Tổ phụ Abraham đã rời đi, là cơ hội để cùng cầu nhau cầu nguyện cùng với các tín đồ thuộc các truyền thống tôn giáo khác, đặc biệt là các tín đồ Hồi giáo, nhằm tái khám phá lý do cho sự chung sống giữa những người anh em với nhau, hầu tái xây dựng một kết cấu xã hội vượt ra khỏi các phe phái và sắc tộc, và để gửi một thông điệp đến Trung Đông và toàn thế giới.

Ngoài ra, tại Đồng bằng Ur, Đức Thánh Cha Phanxicô không nói về tình huynh đệ trên lý thuyết nhưng mời gọi tất cả mọi người cùng nhau cam kết ‘để điều mơ ước của Thiên Chúa có thể trở thành hiện thực: gia đình nhân loại có thể trở nên hiếu khách và chào đón đối với tất cả mọi con cái của mình, những người đang hướng nhìn lên cùng một bầu trời, bước đi trong hòa bình trên cùng một trái đất’.

Con đường để cùng nhau đước đi là con đường của tình huynh đệ nhân loại. Theo tôi, mối quan hệ giữa cuộc đối thoại liên tôn, tình huynh đệ nhân loại, và triển vọng hòa bình trên thực tế là không thể tránh khỏi và đã trở nên gần gũi đến mức chúng ta thậm chí không thể tưởng tượng được những thực tại này tách rời nhau; các tôn giáo gặp gỡ, trò chuyện với nhau, nhận biết nhau, thừa nhận lẫn nhau trong cuộc hành trình của tình huynh đệ chung. Điều này đặt mỗi người trong số họ trở thành những người xây dựng hòa bình ở bất cứ nơi nào họ nhận thấy mình đang làm việc; hòa bình mà giờ đây rất cần hơn trước đây mà Giáo hội Công giáo và các tôn giáo khác cùng nhau chung tay hành động để ngăn chặn và loại bỏ bất cứ điều gì có thể dẫn đến sự chia rẽ và xung đột.

Trong chuyến viếng thăm Mosul, Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết cuộc di cư của các Kitô hữu từ Trung Đông gây ra ‘những thiệt hại khôn lường’. Đâu là những hậu quả của cuộc di cư Kitô giáo này? Điều đó sẽ có ý nghĩa thế nào không chỉ đối với Iraq mà còn đối với toàn bộ Trung Đông, nếu cuộc di cư này tiếp tục diễn ra?

Đức Thánh Cha Phanxicô đã đến Iraq với lời kêu cầu của một vị Mục tử, người mong muốn gặp gỡ con chiên của mình, không phải để bênh vực cộng đồng Kitô giáo mà là để khuyến khích họ. Chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha quả thực là một cơ hội hết sức thuận tiện để dù là một nhóm thiểu số ở vùng đất này, các Kitô hữu không cảm thấy bị gạt ra bên lề xã hội, nhưng thực sự là một phần của đời sống của toàn thể Giáo hội hoàn vũ và họ không còn cảm thấy mình là một nhóm thiểu số khép kín đấu tranh để tồn tại hoặc chạy trốn, nhưng là những công dân tích cực, những người có quyền và nghĩa vụ đóng góp cho sự phát triển của xã hội.

Sự hiện diện của Đức Thánh Cha trên mảnh đất Iraq không chỉ khuyến khích cộng đồng Công giáo mà nó còn cho thấy sự hiện diện thực sự của anh chị em Kitô hữu và khả năng sống song hành cùng với các tín đồ của các tôn giáo khác. Đức Thánh Cha Phanxicô tái khẳng định các nguyên tắc về sự bình đẳng giữa tất cả các thành phần xã hội, tôn giáo và sắc tộc của đất nước dựa trên quyền công dân (trong bài phát biểu của Ngài trước ngoại giao đoàn). Trong cùng dịp này, Tổng thống Cộng hòa Iraq, ông Barham Ahmed Salih Qassim, đã bày tỏ cam kết đảm bảo rằng Iraq sẽ trở thành một nơi của sự hòa hợp, chứ không phải là nơi của những cuộc xung đột và đối đầu với nhau.

Chúng ta biết rằng Trung Đông không thể được hiểu rõ nếu không có các Kitô hữu, nhưng cũng không thể hiểu được nếu không có đối thoại liên tôn. Tôi hy vọng rằng tất cả những người dân Iraq đã cùng quy tụ với nhau xung quanh Đức Thánh Cha sẽ làm chứng cho tình huynh đệ nhân loại cũng như tầm quan trọng của cuộc đối thoại liên tôn.

Iraq là một nơi vô cùng đa dạng với một lịch sử phức tạp, nơi mà cuộc xung đột giữa các nhóm tôn giáo và các nhóm sắc tộc khác nhau là điều bình thường. Tuy nhiên, xung quanh chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô, chúng ta đã thấy chính phủ Iraq đang thực hiện các bước khác nhau nhằm thúc đẩy mối quan hệ giữa các tôn giáo. (Tôi đang nghĩ cụ thể về việc tuyên bố Lễ Giáng sinh là một ngày nghỉ lễ hàng năm của quốc gia và việc phê chuẩn luật nạn nhân Yazidi). Theo quan điểm của Đức Hồng y, Iraq có sẵn sàng trở thành một nơi khoan dung giữa các tôn giáo không? Nếu vậy, điều này có thể có tác động thế nào đối với khu vực?

Iraq, không nghi ngờ gì là quốc gia Ả Rập phong phú nhất theo quan điểm về sắc tộc, tôn giáo, văn hóa và ngôn ngữ, tạo thành một bức tranh khảm tuyệt đẹp được lắp ráp lại một cách cẩn thận. Sự đa dạng hợp pháp, cũng theo quan điểm tôn giáo, là một sự phong phú và không nên bị coi như là một mối đe dọa.

Chúng tôi nhận thức được sự cần thiết cần phải chuyển từ sự khoan dung đơn thuần sang sự chung sống huynh đệ, vốn đòi hỏi phải được công nhận đầy đủ quyền công dân. Quyền công dân đầy đủ là một yếu tố cơ bản trong việc giữ gìn bản sắc. Đức Thánh Cha Phanxicô nói: ‘Theo nghĩa này, điều cần thiết là phải đảm bảo sự tham gia của tất cả các nhóm chính trị, xã hội, tôn giáo và đảm bảo các quyền cơ bản với tư cách là công dân. Không ai bị coi như là những công dân hạng hai”.

Tôi nhớ lại rằng tại cuộc gặp giữa Đức Thánh Cha Phanxicô và Đại giáo sĩ Ali al-Sistani, Thủ tướng Iraq Mustafa al-Kadhimi đã tuyên bố trong một dòng tweet rằng ngày 6 tháng 3 sẽ trở thành ‘Ngày Quốc gia về Sự khoan dung và Cùng tồn tại’.

Ở Iraq, và ở Trung Đông nói chung, điều quan trọng là phải giành lại sự nhận thức về thực tế rằng chúng ta là những công dân và những tín đồ, và như vậy, chúng ta cần phải xây dựng xã hội bằng cách làm phong phú nó bằng các giá trị của các truyền thống tôn giáo tương ứng của chúng ta, chuyển từ sự tôn trọng sự đa dạng đến sự hiệp thông của các giá trị được chia sẻ. Khởi đi từ những điều này, chúng ta có thể tái tạo sự chung sống vốn không phải là sự khoan dung mà là khả năng sống trong sự đa dạng.

Thiên Chúa là Đấng sáng tạo ra mọi thứ và mọi người, vì vậy chúng ta là thành viên trong cùng một gia đình, và chúng ta phải tự nhìn nhận như vậy. Đây chính là tiêu chuẩn nền tảng mà đức tin mang lại cho chúng ta để chuyển từ sự khoan dung đơn thuần sang sự chung sống huynh đệ, để giải thích những khác biệt tồn tại giữa chúng ta, để xoa dịu bạo lực và sống với nhau như huynh đệ.

Minh Tuệ (theo Crux)