Cuộc gặp gỡ tại Moscow giữa Đức Hồng Y Zuppi và Đức Thượng Phụ Kirill (Ảnh: ANSA)
Tiếp tục sứ mệnh hòa bình của mình thay mặt Đức Thánh Cha Phanxicô giữa bối cảnh cuộc chiến ở Ukraine, Đức Hồng y Matteo Zuppi người Ý đã gặp gỡ Đức Thượng phụ Kirill của Moscow và các nhà lãnh đạo khác của Giáo hội Chính thống Nga hôm thứ Năm, chỉ vài ngày sau khi các vị giám chức Chính thống thống nhất đứng sau Tổng thống Nga Vladimir Putin trong một cuộc nổi dậy ngắn ngủi của lính đánh thuê Tập đoàn Wagner.
“Ngay cả trong những điều kiện hiện tại, vốn cũng được đánh dấu bởi nhiều rủi ro và nguy cơ, các Giáo hội có thể, bằng những nỗ lực chung, ngăn chặn sự phát triển tiêu cực của hoàn cảnh chính trị và phục vụ chính nghĩa hòa bình và công lý”, Đức Thượng phụ Kirill nói với Đức Hồng y Zuppi, theo một tài khoản được cung cấp bởi trang web của Tòa Thượng phụ Moscow.
Ngay cả khi các nhà lãnh đạo tôn giáo gặp gỡ nhau, vẫn có những lời nhắc nhở mới về việc làm trung gian cho một thỏa thuận hòa bình có thể khó khăn như thế nào. Các lực lượng Ukraine tiếp tục phản công hôm thứ Năm xung quanh thành phố Bakhmut, nơi bị tàn phá bởi trận chiến, trong khi số người thiệt mạng do cuộc tấn công bằng tên lửa của Nga vào một nhà hàng pizza ở thành phố Kramatorsk phía đông đã tăng lên 12 người, trong đó có 4 trẻ em.
Trong khi đó, phát biểu trên truyền hình Nga, Ngoại trưởng Sergey Lavrov nhấn mạnh rằng cuộc chiến ở Ukraine sẽ tiếp tục bất chấp cuộc nổi dậy của Tập đoàn Wagner, đồng thời khẳng định “các mục tiêu đã được ấn định” và sẽ không có sự chậm lại.
Trong bối cảnh đó, Đức Thượng phụ Kirill nói với Đức Hồng y Zuppi rằng nỗ lực hòa giải chính là chìa khóa.
“Điều rất quan trọng là trong thời điểm khó khăn này, các cộng đồng Kitô giáo Đông phương và Tây phương tham gia vào tiến trình hòa giải”, Đức Thượng phụ Kirill được trích dẫn là đã nói với Đức Hồng y Zuppi.
Đức Thượng phụ Kirill đã được tháp tùng trong cuộc họp bởi Đức Tổng Giám mục Anthony Sevryuk của Volokolamsk, người đứng đầu Phân bộ Quan hệ Đối ngoại thuộc Tòa Thượng phụ Moscow của Chính thống Nga và trên thực tế là quan chức số hai trong Giáo hội Chính thống Nga, cùng với hai giáo sĩ cấp cao khác.
Đức Hồng y Zuppi đã được tháp tùng bởi Đức Tổng Giám mục Giovanni d’Agnello người Ý, Đại sứ của Đức Thánh Cha tại Nga; Đức Ông Peter Tarnavsky từ tòa Đại sứ Vatican; Đức Ông Paul Butnaru, một quan chức của Phủ Quốc Vụ Khanh Vatican; và giáo dân người Ý Adriano Roccucci, Phó Chủ tịch Cộng đồng Saint Egidio mà chính Đức Hồng y Zuppi là thành viên.
Với tư cách là một Linh mục trẻ tuổi thuộc Cộng đồng Saint Egidio cách đây 30 năm trước, Đức Hồng y Zuppi, Tổng giám mục Địa phận Bologna và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, đã giúp Vatican đàm phán hiệp định hòa bình Mozambique vào năm 1992.
Chuyến công du của Đức Hồng y Zuppi tới Moscow từ ngày 28-29 tháng 6 diễn ra sau chuyến đi từ ngày 5 đến ngày 6 tháng 6 tới Kyiv, nơi ngài đã gặp gỡ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy và các quan chức tôn giáo và nhà nước hàng đầu khác, bao gồm cả Đức Tổng Giám mục Sviatoslav Shevchuk của Giáo hội Công giáo Hy Lạp Ukraine.
Đức Hồng Y Zuppi gặp gỡ Đức Thượng Phụ Chính Thống Nga Kirill (Ảnh: Vatican News)
Chuyến viếng thăm cũng diễn ra sau chuyến đi vào giữa tháng 5 tới Rôma của Tổng thống Zelenskyy, trong đó nhà lãnh đạo Ukraine đã gặp gỡ Đức Thánh Cha Phanxicô, nói với ngài rằng: “Chúng tôi không cần trung gian hòa giải”, và yêu cầu Vatican ủng hộ kế hoạch hòa bình của ông. Chuyến viếng thăm của Đức Hồng y Zuppi tới Moscow đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một quan chức cấp cao của Vatican kể từ khi chiến tranh nổ ra sau khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng 2 năm 2022.
Cuộc gặp gỡ của Đức Hồng y Zuppi với Đức Thượng phụ Kirill là lần đầu tiên một vị Thượng phụ Chính thống giáo Nga gặp gỡ một nhà lãnh đạo Công giáo cấp cao kể từ cuộc gặp lịch sử của ông với Đức Thánh Cha Phanxicô vào năm 2016, đánh dấu cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa một vị Giáo hoàng và một vị Thượng phụ Nga.
Các cuộc đàm phán cho cuộc gặp thứ hai giữa hai bên đang được tiến hành khi chiến tranh nổ ra vào năm ngoái, với việc Vatican cuối cùng đã rút lại kế hoạch gặp gỡ ở Giêrusalem vào tháng 6 năm ngoái, với lý do hậu quả ngoại giao mà cuộc gặp sẽ tạo ra do Đức Thượng phụ Kirill lên tiếng bày tỏ quan điểm ủng hộ cuộc chiến.
Đức Hồng y Zuppi đã bắt đầu chuyến viếng thăm Moscow hôm thứ Tư bằng cuộc gặp gỡ với Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại lâu năm của Putin và là cựu Đại sứ Nga tại Hoa Kỳ từ năm 1998 đến năm 2008.
Sau đó, phát ngôn viên của Tổng thống Nga Dmitry Peskov phát biểu với các nhà báo rằng “không có thỏa thuận cụ thể” nào đạt được trong cuộc trao đổi giữa Đức Hồng y Zuppi và ông Ushakov, nhưng “cuộc đối thoại sẽ tiếp tục nếu cần thiết”.
“Đó là một cuộc trao đổi quan điểm và thông tin về các vấn đề nhân đạo trong bối cảnh tình hình Ukraine”, ông Peskov nói.
Theo Đức Tổng Giám mục d’Anello, người đã từng là Đặc phái viên Giáo hoàng tại Nga từ năm 2020, sứ mệnh của Đức Hồng y Zuppi chủ yếu là “xác định và khuyến khích các sáng kiến nhân đạo cho phép bắt đầu một con đường mà chúng tôi hy vọng có thể dẫn đến một nền hòa bình rất được mong muốn”.
Sáng thứ Năm, Đức Hồng y Zuppi đã gặp bà Marija Alekseevna L’vova-Belova, Ủy viên về Quyền Trẻ em của Nga, có khả năng sẽ thảo luận về vấn đề trẻ em Ukraine bị trục xuất sang Nga. Cùng với chính ông Putin, bà Belova cũng là đối tượng của lệnh bắt giữ do Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) ban hành vì tội trục xuất và chuyển giao trái phép trẻ em Ukraine sang Nga.
Sau cuộc gặp gỡ của họ, bà Belova đã đưa ra một tuyên bố trên kênh Telegram của bà cho biết rằng bà và Đức Hồng y Zuppi “đã thảo luận về các vấn đề nhân đạo liên quan đến hoạt động quân sự và bảo vệ quyền trẻ em”.
“Tôi chắc chắn rằng tình yêu và lòng trắc ẩn Kitô giáo sẽ giúp đối thoại và hiểu biết lẫn nhau”, bà Belova nói.
Đức Hồng y Matteo Zuppi phát biểu trong cuộc gặp gỡ Đức Thượng Phụ Chính Thống Nga Kirill (Ảnh: OLEG VAROV/ AFP)
Đức Hồng y Zuppi đã kết thúc sứ mệnh của mình bằng việc cử hành Thánh lễ vào tối thứ Năm tại Nhà thờ Chính tòa Công giáo Mẹ Thiên Chúa, nơi ngài gặp gỡ cộng đồng Công giáo, “để chuyển tải lời chào, sự gần gũi và những lời cầu nguyện của Đức Thánh Cha”.
Đức Hồng y Zuppi đã trở về Rôma hôm thứ Sáu vào đầu giờ chiều.
Đức Tổng Giám mục Paolo Pezzi, người lãnh đạo Tổng Giáo phận Mẹ Thiên Chúa ở Moscow và là Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Nga, đã chia sẻ về chuyến thăm của Đức Hồng y Zuppi với Vatican News, nền tảng tin tức chính thức của Vatican.
Đức Tổng Giám mục Pezzi cho biết mục đích của chuyến viếng thăm không phải là một “giải pháp nhân bản” cho chiến tranh, mà là một niềm hy vọng rằng “có thể tìm ra một cách để có thể trải nghiệm nền hòa bình mà Thiên Chúa ban cho chúng ta”.
“Thiên Chúa muốn chuyến đi này diễn ra vào thời điểm khó khăn cho sự chung sống dân sự ở Nga”, Đức Tổng Giám mục Pezzi nói.
Chuyến viếng thăm của Đức Hồng y Zuppi diễn ra chỉ vài ngày sau một thách thức chưa từng có đối với chính quyền của Toognr thống Vladimir Putin ở Nga khi các thành viên của Tập đoàn Wagner – một lực lượng lính đánh thuê được Moscow ký hợp đồng để chiến đấu chống lại Ukraine – hành quân đến Moscow.
Đức Thượng phụ Kirill và các Giám mục Chính thống Nga khác đã ủng hộ Putin một cách mạnh mẽ trong cuộc đảo chính đã bị chết yểu.
Khi cuộc đảo chính diễn ra hôm thứ Bảy tuần trước, Đức Thượng phụ Kirill đã đưa ra một thông điệp nói rằng bất kỳ mối đe dọa nào đối với sự thống nhất quốc gia đều là “tội ác lớn nhất không có lời biện minh” và đồng thời cũng cho biết rằng “Tôi ủng hộ những nỗ lực của Người đứng đầu Nhà nước Nga nhằm ngăn chặn tình trạng bất ổn ở đất nước chúng ta”.
Trong những bình luận của mình với Truyền thông Vatican, Đức Tổng Giám mục Pezzi nhấn mạnh rằng hòa bình không phải là thành quả của những nỗ lực của con người, mà là “một món quà mà chúng ta không may liên tục phá hủy một cách khó xử”.
“Điều quan trọng là để đạt được điều này, cần có sự sẵn sàng của những trái tim và khối óc để kiến tạo hòa bình”, Đức Tổng Giám mục Pezzi nói, đồng thời cho biết Giáo hội Công giáo ở Nga không ngừng cầu nguyện cho hòa bình và khẩn nguyện cùng Thiên Chúa “để những trái tim bằng sắt đá có thể được biến đổi trở thành những trái tim bằng thịt”.
Mặc dù thường được Đức Thượng phụ Kirill ca ngợi là điều cần thiết để bảo vệ các giá trị Kitô giáo chống lại chủ nghĩa thế tục phương Tây, chiến tranh, Đức Tổng Giám mục Pezzi nhấn mạnh, “không có cơ sở tôn giáo”.
“Chúng ta phải tạ ơn Chúa vì, ít nhất là cho đến ngày nay, không có mong muốn liên quan đến các tôn giáo như không may đã xảy ra trong các cuộc xung đột khác”, Đức Tổng Giám mục nói, đồng thời cho biết các tôn giáo và đặc biệt là các Kitô hữu, “có thể đóng một vai trò quan trọng” trong các nỗ lực hòa bình.
“Chính vì lý do này, cần có sự tham gia của các nhà lãnh đạo tôn giáo trong cuộc đối thoại này”, Đức Tổng Giám mục Pezzi nói, đồng thời gọi cuộc gặp của Đức Hồng y Zuppi với Đức Thượng phụ Kirill là “một cơ hội thực sự quan trọng”.
Theo lời tường thuật của Tòa Thượng phụ Moscow, Đức Thượng phụ Kirill cũng đã thảo luận với Đức Hồng y Zuppi về điều mà ông gọi là “cuộc đàn áp” mà Giáo hội Chính thống Nga ở Ukraine phải gánh chịu, vốn đã bị chính phủ Ukraine điều tra từ tháng 11 vì bị cáo buộc hoạt động như một bình phong tuyên truyền thân Nga. Giáo hội này đã bị trục xuất khỏi trụ sở chính, và một số linh mục đã bị cáo buộc tội phản quốc.
Minh Tuệ (theo Crux)
