Đức Hồng Y Matteo Zuppi
Khi Đặc phái viên của Đức Thánh Cha Phanxicô đến Ukraine kết thúc chuyến đi hai ngày tới Kiev để đàm phán về khả năng ngừng bắn với Nga, chính quyền Ukraine đã bày tỏ lòng biết ơn về chuyến viếng thăm nhưng nhất quyết tuân theo kế hoạch hòa bình của riêng họ.
Từ ngày 5-6 tháng 6, Đức Hồng Y Matteo Zuppi người Ý thuộc Địa phận Bologna, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý, đã đến thăm thủ đô Kyiv của Ukraine với mục đích, theo một tuyên bố của Vatican, là tổ chức các phiên lắng nghe “chuyên sâu” với chính quyền Ukraine về “những cách thức khả thi để đạt được một nền hòa bình công bằng” và ủng hộ “những cử chỉ nhân văn” giúp xoa dịu căng thẳng trên thực tế.
Trong một dòng tweet vào ngày 5 tháng 6 về chuyến viếng thăm của Đức Hồng Y Zuppi, Đại sứ Ukraine tại Tòa Thánh, ông Andrii Yurash, cho biết Ukraine hoan nghênh sự quan tâm của Vatican đối với “cuộc chiến đẫm máu do Nga bắt đầu”, cũng như ý định của Tòa Thánh nhằm “tìm hiểu sâu sắc thực tế” của cuộc chiến.
Một cái nhìn cận cảnh về chiến tranh và hậu quả của nó, ông Yurash nói, “chắc chắn sẽ giúp tìm ra câu trả lời thích hợp nhân danh nhân danh hòa bình”.
Đức Hồng Y Zuppi, người có kinh nghiệm với tư cách là nhà đàm phán xung đột, đã giúp Vatican đàm phán hiệp định hòa bình Mozambique vào năm 1992 thông qua Cộng đồng Sant’Egidio mà ngài là thành viên, đã kết thúc chuyến viếng thăm tới Kyiv hôm thứ Ba vừa qua.
Một tuyên bố của Vatican ngày 6 tháng 6 mô tả chuyến viếng thăm của Đức Hồng Y Zuppi là chuyến viếng thăm “ngắn nhưng căng thẳng”, đồng thời cũng cho biết rằng ngài được hộ tống bởi một đại diện của Quốc Vụ Khanh Vatican và ngoài các cuộc gặp với các nhà lãnh đạo quốc gia, và Đức Hồng Y Zuppi đã có thể đến thăm Nhà thờ Chính Tòa cổ kính Santa Sophia của Ukraine để cầu nguyện trong giây lát.
Vatican cho biết rằng Đức Hồng Y Zuppi sẽ thông báo cho Đức Thánh Cha Phanxicô về kết quả các cuộc gặp gỡ của ngài với các nhà lãnh đạo chính phủ và tôn giáo, cũng như “trải nghiệm trực tiếp của ngài về sự đau khổ tàn khốc của người dân Ukraine do cuộc chiến đang diễn ra”.
Những cuộc đối thoại này, Vatican cho biết, “chắc chắn sẽ hữu ích cho việc đánh giá các bước để tiếp tục thực hiện cả ở cấp độ nhân đạo lẫn trong việc tìm kiếm những đường hướng cho một nền hòa bình công bằng và lâu dài”.
Ban đầu, Đức Thánh Cha Phanxicô ám chỉ rằng ngài đang lên kế hoạch cho một phái đoàn hòa bình tới Ukraine trên chuyến bay trở về từ Hungary vào đầu năm nay, và tháng trước, Vatican đã đưa ra thông báo rằng Đức Hồng Y Zuppi sẽ phục vụ với tư cách là Đặc phái viên chính thức của Đức Thánh Cha.
Chuyến viếng thăm Ukraine của Đức Hồng Y Zuppi diễn ra gần một tháng sau khi đích thân Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy hội kiến Đức Thánh Cha Phanxicô tại Vatican trong chuyến đi chớp nhoáng tới Ý nhằm thúc đẩy việc hỗ trợ cho việc phòng thủ quân sự của Ukraine.
Vào thời điểm đó, Tổng thống Zelenskyy đã cảm ơn sự quan tâm của Đức Thánh Cha Phanxicô nhưng dường như từ chối lời đề nghị đàm phán hòa giải của Vatican, phát biểu trên một chương trình tin tức nổi tiếng của Ý rằng: “Chúng tôi không cần trung gian hòa giải, chúng tôi cần một nền hòa bình công bằng… Putin chỉ giết người. Chúng tôi không cần hòa giải với ông ta”.
Tổng thống Zelenskyy và các nhà chức trách hàng đầu khác của Ukraine dường như vẫn duy trì quan điểm đó trong tuần này.
Một tuyên bố vào ngày 6 tháng 6 từ văn phòng của Tổng thống Zelenkyy sau chuyến viếng thăm của Đức Hồng y Zuppi cho biết hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về cả chiến tranh lẫn tình hình nhân đạo ở Ukraine, cũng như nhiều cách thức khác nhau mà Ukraine và Tòa Thánh có thể hợp tác “trong khuôn khổ thực hiện Công thức Hòa bình Ukraine”.
Tổng thống Zelenskyy đã dành phần lớn thời gian của năm nay để tìm kiếm sự hỗ trợ quốc tế cho kế hoạch hòa bình gồm 10 điểm này, bao gồm việc khôi phục sự toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, trả tự do cho các tù nhân Ukraine, một tòa án xét xử các tội ác chiến tranh của Nga và các biện pháp an ninh châu Âu-Đại Tây Dương lớn hơn, trong số những vấn đề khác.
Ông cũng đã và đang thúc đẩy các nhà lãnh đạo G7 ủng hộ một hội nghị thượng đỉnh hòa bình toàn cầu tập trung vào kế hoạch hòa bình Ukraine, một phần hoặc toàn bộ.
Trong tuyên bố hôm thứ Ba, văn phòng của Tổng thống Zelenskyy đã đề cập đến việc quân đội Nga phá hủy đập thủy điện Kakhovka gần đây, đồng thời gọi đó là một tội ác “gây ra những mối đe dọa to lớn và sẽ gây ra những hậu quả khủng khiếp đối với cuộc sống của người dân và môi trường”.
Tổng thống Zelenskyy, theo tuyên bố, trong cuộc gặp với Đức Hồng y Zuppi đã nhấn mạnh rằng chỉ một lệnh ngừng bắn hoặc đóng băng xung đột thôi sẽ không dẫn đến hòa bình.
“Kẻ thù sẽ lợi dụng thời gian tạm dừng để củng cố khả năng của mình và tiếp tục tấn công, tiến hành một làn sóng tội phạm và khủng bố mới. Nga phải rút toàn bộ quân đội khỏi lãnh thổ Ukraine trong phạm vi biên giới được quốc tế công nhận”, Tổng thống Zelenskyy nói.
Ông nhấn mạnh rằng các nỗ lực quốc tế đoàn kết, bao gồm cả việc gia tăng cô lập ngoại giao và gây áp lực lên Nga, là chiến lược duy nhất để đạt được “một nền hòa bình công bằng” ở Ukraine.
Đức Hồng y Zuppi và Tổng thống Zelenskyy đã thảo luận về việc thực hiện Công thức Hòa bình Ukraine và “sự cần thiết cần phải có sự tham gia của nhiều quốc gia nhất có thể” trong Hội nghị Thượng đỉnh Hòa bình Toàn cầu do Zelenskyy đề xuất, với trọng tâm là Nam bán cầu.
Tổng thống Zelenskyy kêu gọi Tòa Thánh ủng hộ kế hoạch hòa bình của Ukraine, đồng thời cho biết rằng Ukraine hoan nghênh “sự sẵn sàng của các quốc gia và đối tác khác nhằm tìm kiếm những cách thức để đạt được hòa bình, nhưng khi chiến tranh tiếp diễn trên lãnh thổ Ukraine, thuật toán để đạt được hòa bình chỉ có thể là Ukraine”.
Tổng thống Zelenskyy đã nhấn mạnh vai trò mà Tòa Thánh có thể đảm nhận, như đã từng làm trong quá khứ, trong việc đảm bảo trả tự do cho các tù nhân Ukraine và hỗ trợ việc trao trả trẻ em Ukraine bị trục xuất sang Nga, cũng như khôi phục “một nền hòa bình công bằng”.
Theo tuyên bố, Đức Hồng y Zuppi đã truyền đạt sự liên đới của Đức Thánh Cha Phanxicô và đảm bảo với họ về sự sẵn sàng hỗ trợ các sáng kiến nhân đạo của Vatican. Đức Hồng y Zuppi cũng đã chuyển một bức thư của Đức Thánh Cha tới Tổng thống Zelenskyy.
Trong một dòng tweet vào ngày 6 tháng 6, Đại sứ Ukraine Yurash đã gọi cuộc gặp giữa Tổng thống Zelenskyy và Đức Hồng y Zuppi là một “điểm quan trọng trong quan hệ” giữa Ukraine và Vatican, đồng thời nhấn mạnh rằng, “Công thức hòa bình của Ukraine và việc đạt được nền hòa bình công bằng là trọng tâm của các cuộc giao tiếp”.
Có những lời đồn đoán nói rằng Đức Hồng y Zuppi cũng sẽ thực hiện chuyến viếng thăm tới Moscow để kêu gọi chính quyền Nga theo đuổi hòa bình. Tuy nhiên, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov được hãng thông tấn Nga TASS hôm thứ Hai dẫn lời nói rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin hiện không có kế hoạch gặp gỡ Đức Hồng y Zuppi.
Minh Tuệ (theo Crux)
