Cuộc gặp gỡ tiềm năng giữa Đức Thánh Cha Phanxicô và Đức Thượng phụ Kirill làm nổi bật sự căng thẳng liên quan đến Ukraine

Đức Thánh Cha Phanxicô và Đức Thượng phụ Chính thống giáo Nga Kirill đứng cùng nhau sau cuộc họp ở Havana, ngày 12 tháng 2 năm 2016 (Ảnh: REUTERS / Alejandro Ernesto)

Đức Thánh Cha Phanxicô và Đức Thượng phụ Chính thống giáo Nga Kirill đứng bên cạnh nhau sau cuộc họp ở Havana, ngày 12 tháng 2 năm 2016 (Ảnh: REUTERS / Alejandro Ernesto)

Khi Đức Thánh Cha Phanxicô đến thăm Kazakhstan để tham dự hội nghị thượng đỉnh liên tôn cấp cao vào tháng tới, ngài có thể gặp gỡ Đức Thượng phụ Chính thống giáo Nga Kirill trong một động thái được coi là gây tranh cãi vì sự ủng hộ công khai của Đức Thượng phụ Kirill đối với cuộc chiến ở Ukraine.

Chuyến viếng thăm Kazakhstan, vốn đã được đồn đoán trong nhiều tháng, đã được Vatican xác nhận hôm thứ Hai trong một tuyên bố cho biết Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ đến thủ đô Nur-Sultan của Kazakhstan từ ngày 13-15 tháng 9 để dự Đại hội các nhà Lãnh đạo thế giới và các Tôn giáo truyền thống.

Theo lịch trình của Vatican được công bố hôm thứ Ba, Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ gặp gỡ Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev và các chính quyền dân sự vào đêm đầu tiên tại Kazakhstan, và Đức Thánh Cha sẽ dành ngày hôm sau để tham dự đại hội.

Sau khi tham dự buổi cầu nguyện thinh lặng vào sáng hôm đó, Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ đưa ra bài phát biểu quan trọng trong phiên khai mạc. Các cuộc họp riêng sau đó sẽ được tổ chức giữa các nhà lãnh đạo tôn giáo khác nhau có mặt.

Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ cử hành Thánh lễ công khai vào cuối buổi chiều hôm đó, và trước khi tạm biệt vào ngày cuối cùng của mình ở Kazakhstan, Đức Thánh Cha sẽ gặp gỡ riêng các thành viên của Dòng Tên và sau đó sẽ tổ chức một cuộc họp công khai với các Giám mục, linh mục và tu sĩ trong nước.

Sau đó, Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ có bài phát biểu trong buổi đọc tuyên bố chung kết và bế mạc đại hội trước khi khởi hành trở về Rôma.

Đức Thượng phụ Kirill cũng đã được mời tham dự sự kiện này, và Tòa Thượng phụ Moscow cho biết ngài cũng có kế hoạch tham dự.

Vatican không đưa ra bất kỳ chi tiết nào về cuộc gặp gỡ tiềm năng giữa Đức Thánh Cha Phanxicô và Đức Thượng phụ Kirill; tuy nhiên, thời gian dành cho các cuộc gặp gỡ riêng giữa các nhà lãnh đạo tôn giáo có thể tạo cơ hội cho cuộc trò chuyện giữa hai nhà lãnh đạo.

Đức Thánh Cha Phanxicô đã trì hoãn cuộc gặp gỡ đã được lên kế hoạch với Đức Thượng phụ Kirill vào tháng 6 tại Giêrusalem do những tác động không mong muốn về mặt ngoại giao mà một cuộc gặp gỡ như vậy sẽ tạo ra do sự ủng hộ của Đức Thượng phụ Kirill đối với cuộc chiến ở Ukraine trên cả cơ sở tinh thần lẫn ý thức hệ. Trong những phát biểu trước đây, Đức Thượng phụ Kirill cho biết Nga đang tự bảo vệ mình chống lại chủ nghĩa thế tục phương Tây, mà ngài cho rằng đã vi phạm “Lề luật của Thiên Chúa” cũng như “chủ nghĩa bài Nga” ngày càng gia tăng ở các quốc gia phương Tây.

Đức Thánh Cha Phanxicô và Đức Thượng phụ Kirill đã có cuộc gặp gỡ lịch sử đầu tiên tại Havana, Cuba vào năm 2016, đánh dấu lần đầu tiên một vị Giáo hoàng và một vị Thượng phụ Chính thống giáo Nga gặp gỡ nhau, và cuộc gặp gỡ tại Giêrusalem là cuộc gặp gỡ trực tiếp thứ hai. Vì cuộc gặp gỡ đó đã bị hoãn lại nên một cuộc gặp gỡ tiềm năng ở Kazakhstan sẽ rất quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh địa chính trị hiện tại.

Hai nhà lãnh đạo đã trò chuyện qua cuộc gọi video vào tháng 3, trong đó, theo một tuyên bố của Vatican, Đức Thánh Cha Phanxicô nói rằng không còn cái gọi là “cuộc chiến chính nghĩa”, và với tư cách là những người Mục tử, họ không được sử dụng “thứ ngôn ngữ của chính trị, mà phải sử dụng ngôn ngữ của Chúa Giêsu”.

Đức Thánh Cha Phanxicô, mặc dù không xác định cụ thể Nga là kẻ xâm lược, đã nhiều lần lên án cuộc chiến và đưa ra rất nhiều lời kêu gọi hòa bình.

Nhiều phát biểu của Đức Thánh Cha về cuộc chiến đã bị người Ukraine coi là gây tranh cãi – bao gồm cả những bình luận cho rằng NATO có thể đã kích động chiến tranh vì nó đang “sủa trước cửa nước Nga”; rằng rõ ràng không có “người tốt và kẻ xấu” trong cuộc xung đột; và việc gửi vũ khí đến Ukraine là một sai lầm.

Tuy nhiên, Đức Thánh Cha Phanxicô đã đưa ra quan điểm mang tính chỉ trích hơn khi nói về cuộc xung đột trong những tuần lễ gần đây, mô tả nó là “một cuộc chiến tranh xâm lược” và rõ ràng là khiển trách việc Đức Thượng phụ Kirill biện minh cho cuộc chiến với lý do tôn giáo, cho biết trong một bài phát biểu vào ngày 1 tháng 7 với một phái đoàn của các nhà lãnh đạo Chính thống giáo rằng thái độ của “chủ nghĩa bành trướng và chủ nghĩa đế quốc” không liên quan gì đến “Chúa Kitô Phục sinh, Đấng trong Vườn Gethsemane đã bảo các môn đệ của mình từ chối bạo lực”.

Đức Thánh Cha Phanxicô cũng đã đưa ra những lời phát biểu mang tính chỉ trích về chính Đức Thượng phụ Kirill, phát biểu với một tờ báo tiếng Ý vào tháng 5 rằng ngài Thượng phụ không nên trở thành “cậu bé giúp lễ cho Putin”.

Tòa Thượng phụ Nga đã phản ứng lại trước phát biểu của Đức Thánh Cha Phanxicô rằng thật “đáng tiếc” khi Đức Phanxicô đã “chọn giọng điệu sai lầm” khi thảo luận về nội dung của cuộc gọi điện video vào tháng 3 của họ.

Nếu cả hai nhà lãnh đạo gặp nhau ở Kazakhstan, họ chắc chắn sẽ có nhiều điều để thảo luận vì tất cả những nhận xét công khai đã được cả hai đưa ra kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 24 tháng 2, với cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine.

Trong số những điểm đáng nói nhất có thể sẽ là tình hình nhân đạo và sự cần thiết phải mở ra các hành lang nhân đạo để cho phép viện trợ tiếp cận những người mắc kẹt trong các khu vực giao tranh kịch kiệt, hoặc tạo điều kiện cho việc sơ tán những người này.

Đây cũng có thể là một dịp để Đức Thánh Cha Phanxicô nhắc lại sự sẵn sàng của Tòa Thánh trong việc giúp đàm phán một giải pháp và chấm dứt chiến tranh, cũng như mong muốn của ngài đến thăm cả Moscow lẫn Kyiv.

Trong một cuộc phỏng vấn với Reuters vào tháng trước, Đức Thánh Cha Phanxicô cho biết ngài vẫn hy vọng sẽ đến thăm Kyiv tùy thuộc vào tình trạng của đầu gối của ngài, nhưng nếu được, ngài cũng muốn đến thăm Nga, với nỗ lực “phục vụ sự nghiệp hòa bình”.

Sau đó, một chuyến viếng thăm đến Nga, cũng có thể được thực hiện trong một cuộc gặp gỡ trực tiếp tiềm năng giữa hai nhà lãnh đạo.

Các vấn đề khác có thể được đưa ra bao gồm sự cần thiết phải duy trì và bảo vệ sự sống của con người; học thuyết chiến tranh chính nghĩa, vốn cũng đã được thảo luận trong cuộc gọi video vào tháng 3 của họ; chiều kích tôn giáo của chiến tranh; và vai trò của họ với tư cách là các nhà lãnh đạo Giáo hội Kitô giáo trong các nỗ lực hòa bình, dựa trên việc Đức Thượng phụ Kirill tận dụng Kitô giáo để bảo vệ chiến tranh.

Dù cho hai nhà lãnh đạo thảo luận về bất cứ điều gì, nếu họ gặp nhau trên thực tế, nó có thể sẽ vẫn bị coi là gây tranh cãi, và chắc chắn sẽ vẫn có một mức độ ảnh hưởng chính trị từ những người coi đó là một cơ hội cho những bức ảnh phiền phức được chụp với cái giá phải trả là sinh mạng của những người dân Ukraine. Tuy nhiên, chính sách ngoại giao lâu đời của Vatican là luôn giữ cho cánh cửa mở ra, vì thậm chí ngay cả một cuộc thảo luận có khả năng phải giả trá vẫn tốt hơn là không có cuộc thảo luận nào cả.

Minh Tuệ (theo Crux)

Bài liên quan

Tin tức mới

Facebook

Youtube