Một phụ nữ cho dê ăn bên ngoài ngôi nhà của mình trong bối cảnh thiếu đất chăn thả ở thị trấn bị hạn hán Wajir, Kenya, ngày 2 tháng 12 năm 2021. Các Giám mục châu Phi cho biết khi các cuộc thảo luận về cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng được tăng cường, công lý đất đai và công lý khí hậu phải đi đôi với nhau (Ảnh: Ảnh CNS / WFP via Reuters)
NAIROBI, Kenya – Khi hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc diễn ra tại thành phố Sharm el-Sheikh của Ai Cập, các Giám mục Công giáo ở châu Phi cảnh báo rằng không thể có Công lý khí hậu nếu không có Công lý đất đai.
Hôm 8 tháng 11, các Hội nghị chuyên đề của Hội đồng Giám mục Châu Phi và Madagascar cho biết rằng đất đai, tài nguyên thiên nhiên và hệ sinh thái là những nguồn cung cấp sinh kế chính cho người dân ở châu Phi, nhưng nhiều người không có quyền tiếp cận đất đai do các mối quan hệ thương mại và quyền sở hữu sai lầm bất công.
Đồng thời, khi người dân đấu tranh chống lại cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu hiện nay, họ là nạn nhân của hoạt động chiếm đoạt đất đai và nguồn nước, phải chịu đựng tình trạng ô nhiễm nước và đất đai do thuốc trừ sâu, đồng thời bị đánh mất tính đa dạng sinh học và các loại hạt giống truyền thống, theo các Giám mục.
“Các cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm rằng, khi họ đòi quyền sở hữu đất đai, họ đang bị đàn áp, dẫn đến các cuộc xung đột bạo lực, sự tuyệt vọng và bất ổn hơn”, Đức Hồng y Fridolin Ambongo Besungu người Congo, Chủ tịch Ủy ban Công lý, Hòa bình và Phát triển của SECAM, cho biết trong một tuyên bố có tiêu đề: “Không có Công lý khí hậu nếu không có Công lý đất đai”.
Đức Hồng y Fridolin Ambongo Besungu người Congo, Chủ tịch Ủy ban Công lý, Hòa bình và Phát triển của SECAM
Đức Hồng y Besungu nhấn mạnh rằng các cộng đồng sẽ tốt hơn nếu các nguồn lực của họ không bị chiếm đoạt bởi những người nắm giữ quyền lực và các tập đoàn và tước đoạt bởi các tổ chức công yếu kém.
“Chúng tôi đang tố cáo những giải pháp sai lầm đã tước đoạt sinh kế và quyền sử dụng đất của các cộng đồng địa phương. Chúng tôi tham gia cùng với các cộng đồng trong việc vận động chống lại các khoản đầu tư thu hồi đất quy mô lớn thất sách và cuộc đấu tranh chống lại việc chiếm dụng đất đai của họ”, Đức Hồng y Ambongo Besungu, Tổng Giám mục Địa phận Kinshasa, cho biết.
Tuyên bố liệt kê các công ty đa quốc gia mà họ cho biết có liên quan đến việc chiếm dụng đất đai ở Congo, Sierra Leone, Bờ Biển Ngà, Mozambique, Uganda và Tanzania.
“Chúng tôi muốn kêu gọi tất cả những người đang tập trung ở Sharm El-Sheikh nhớ đến lời kêu gọi gần đây của các cộng đồng địa phương trong cuộc đấu tranh chống lại việc thu hồi đất đai quy mô lớn. Khi các cuộc thảo luận về cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng được tăng cường, công lý đất đai và công lý khí hậu phải đi đôi với nhau”, Đức Hồng y Besungu cho biết trong tuyên bố.
Trong khi bày tỏ tinh thần liên đới với các cộng đồng và các vùng lãnh thổ bị ảnh hưởng bởi các cuộc “chiếm đoạt đất đai”, các cuộc xung đột vũ trang và chiến tranh tài nguyên, các Giám mục khuyến nghị các hành động khí hậu ưu tiên những thay đổi công bằng và chính đáng trong lĩnh vực nông nghiệp và khai khoáng.
Các Giám mục kêu gọi phải kể đến các cộng đồng Bản địa và các nhà lãnh đạo của họ như là các đối tác đối thoại chủ chốt khi các dự án thu hồi đất quy mô lớn liên quan đến vùng đất của họ.
Các nhà lãnh đạo Giáo hội ở Amazon cũng đã đưa ra những tuyên bố tương tự, bao gồm cả tại Thượng Hội đồng Giám mục năm 2019 về Khu vực Amazon.
Tuyên bố của SECAM cho biết việc sửa đổi Điều 6 của Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu sẽ giúp giải quyết vấn đề phổ thông hóa đất đai và tài nguyên thiên nhiên, đồng thời đề phòng việc làm tổn thương sinh kế của các cộng đồng. Điều 6 cho phép các quốc gia tự nguyện hợp tác với nhau để đạt được các mục tiêu giảm phát thải được đề ra trong các khoản đóng góp do quốc gia quyết định đối với tín chỉ các-bon (carbon credits).
Các Giám mục cũng thúc giục các quốc gia Bắc bán cầu phải trả món nợ sinh thái của mình và tận dụng kiến thức bản địa để thiết kế các biện pháp can thiệp chống lại vấn đề biến đổi khí hậu.
“Văn hóa của hệ sinh thái toàn diện có thể chống lại văn hóa của sự phi lý khi đối mặt với tình trạng khẩn cấp về khí hậu”, Đức Hồng y Besungu cho biết trong tuyên bố.
Minh Tuệ (theo Crux)
