Các chuyên gia cảnh báo rằng ở Mozambique, phụ nữ buộc phải hoán đổi tình dục để lấy thức ăn

Các nhà quan sát Công giáo đang cảnh báo rằng tại khu vực Cabo Delgado bị chiến tranh tàn phá của Mozambique, phụ nữ trong các trại tập trung và các khu định cư dành cho những người di tản trong nước (IDP) đang dần chuyển sang làm gái mại dâm chỉ để có thể kiếm ăn.

“Ở những nơi khác của Mozambique, mại dâm được tiến hành trên đường phố và tại các địa điểm giải trí, giống như những nơi khác trên thế giới”, Johan Viljoen, Giám đốc tổ chức từ thiện Công giáo, Viện Hòa bình Denis Hurley của Hội đồng Giám mục Nam Phi, cho biết.

 Mại dâm là điều hợp pháp ở Mozambique, quốc gia đông nam châu Phi có 33 triệu dân và là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, bất chấp sự bùng nổ về khí đốt và khoáng sản.

“Trong trường hợp cụ thể này, nó được tiến hành trong các trại và khu định cư của những người nội di tản (IDP), để đổi lấy thực phẩm hoặc các hình thức hỗ trợ nhân đạo khác, nói cách khác là không công khai trước công chúng”, ông Viljoen phát biểu với Crux.

Trong 5 năm nay, khu vực Cabo Delgado ở phía đông bắc của Mozambique đã phải đối mặt với một cuộc nổi dậy vũ trang, với các vụ tấn công thường do tổ chức Nhà nước Hồi giáo cực đoan nhận trách nhiệm. Tình trạng bạo lực đã dẫn đến cái chết của ít nhất 4000 người và hơn một triệu người phải di tản, theo Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR.)

Với kinh phí hạn chế, Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) đã đình chỉ viện trợ lương thực cho những người phải di tản do các cuộc tấn công khủng bố và các cộng đồng đón tiếp họ ở phía bắc Mozambique. Các nhà quan sát cho rằng tình trạng thiếu hụt đã gây ra hậu quả khủng khiếp đối với phụ nữ và trẻ em gái, những người bị nghèo đói hành hạ, giờ đây bị ép làm nghề mại dâm.

Theo Trung tâm Liêm chính Công (CIP), một tổ chức báo chí, trong số những phụ nữ bị ảnh hưởng có các bé gái từ 12 đến 17 tuổi

“Một số lượng đáng kể phụ nữ và trẻ em gái di tản ở tỉnh Cabo Delgado sử dụng việc bán dâm như một chiến lược sinh tồn”, nhà nghiên cứu Aldemiro Bande của CIP cho biết.

Tình trạng nghèo đói tràn lan là một phần nguyên nhân đẩy phụ nữ vào con đường mại dâm ở khu vực đó của đất nước.

Viện Hòa bình của ông Viljoen gần đây đã đưa ra một báo cáo kết luận “43% dân số Mozambique sống trong cảnh nghèo đói tuyệt đối và đất nước này là quốc gia nghèo thứ 7 trên thế giới”.

Ông Johan Viljoen giải thích với Crux rằng “thậm chí ngay cả trước chiến tranh, tình hình đã rất tuyệt vọng. Giá trị HDI (Chỉ số phát triển con người) của Mozambique cho năm 2019… xếp thứ 181 trên 189 quốc gia và vùng lãnh thổ. HDI ở Cabo Delgado là 0,391 – thấp nhất ở Mozambique và là một trong những mức thấp nhất trên thế giới”.

“Chiến tranh đã làm trầm trọng thêm tình hình, với những người tản cư trong nước thậm chí còn mất đi những gì họ có. Tại một nơi mà chúng tôi đã đến thăm vào tháng 12 năm 2019, chúng tôi được biết rằng có từ 7 đến 10 người chết vì đói được chôn cất mỗi tuần. Ở một nơi khác, chúng tôi thấy những người phụ nữ cắt cỏ bên vệ đường, mang về nhà luộc để nuôi sống gia đình họ”.

Với tình trạng nghèo đói khủng khiếp đó, kết hợp với việc phân phối thực phẩm khan hiếm tại các khu định cư cho các IDP, các quan sát cho biết rằng phụ nữ không chỉ trở thành gái mại dâm, mà những phụ nữ miễn cưỡng bị những người có nhiệm vụ bảo vệ họ ép buộc phải hành nghề.

Trung tâm Liêm chính Công CIP của ông Bande đã cáo buộc người đứng đầu các trung tâm tiếp nhận những người IDP lợi dụng tình trạng thiếu lương thực để ép buộc các bé gái và phụ nữ dễ bị tổn thương phải quan hệ tình dục. Ông lưu ý “đây là một hiện tượng mà chính Văn phòng Tổng chưởng lý đã lên tiếng. Trên thực tế, những gì chúng tôi nhận thấy là điều này vẫn thịnh hành”.

“Có rất nhiều nỗi sợ hãi khi chúng tôi tiếp cận họ, khi chúng tôi phỏng vấn họ”, ông Bande nói. “Những người phụ nữ cho thấy họ rất ngại báo cáo những trường hợp này vì sợ bị trả thù và không được hỗ trợ lương thực”.

Tình trạng thiếu thốn cũng được coi là một cách gây áp lực buộc những người phải di tản quay trở lại Cabo Delgado, khi chính phủ tìm cách thuyết phục các công ty dầu mỏ và khoáng sản vốn đã thoát khỏi tình trạng nguy hiểm quay trở lại khu vực.

Tổng thống Mozambique Philipe Nyusi đã ngụ ý rằng khu vực này đã đủ ổn định để tái khởi động các khoản đầu tư, đồng thời lưu ý rằng “môi trường làm việc và an ninh ở miền bắc Mozambique” giúp TotalEnergies, gã khổng lồ dầu mỏ toàn cầu, “có thể tiếp tục các hoạt động của mình bất cứ lúc nào”.

Ông Viljoen phát biểu với Crux rằng đánh giá như vậy là sai lầm, đồng thời nhấn mạnh rằng tình hình vẫn còn bấp bênh.

“Dấu hiệu rõ ràng nhất là khi những người di tản trong nước [tự nguyện] trở về nơi xuất phát của họ”, ông Viljoen nói.

“Nhà nước Mozambique đã gây áp lực lớn để yêu cầu các IDP quay trở lại, họ đang lo lắng về việc TotalEnergies sẽ tiếp tục hoạt động”, ông Viljoen cho biết. “Trước tiên công chức buộc phải quay về. Sau đó, những người IDP được đảm bảo rằng tất cả đều an toàn và họ nên quay lại”.

“Vào tháng 12, Liên Hợp Quốc và WFP đã ngừng mọi hỗ trợ nhân đạo tại các trại dành cho những người IDP, với lý do thiếu kinh phí. IDP coi đây là một biện pháp gây áp lực buộc họ phải quay trở lại. Một số lượng lớn đã quay trở về, sợ chết đói nếu họ ở lại các khu định cư mà không có thức ăn. Nhiều người đã quay trở lại các khu định cư, họ cho biết rằng điều kiện ở Cabo Delgado rất tồi tệ”.

Đã có những vụ tấn công đang diễn ra ở Cabo Delgado, cho thấy cuộc nổi dậy còn lâu mới kết thúc. Các Giám mục địa phương đã liên tục cho biết rằng hiện vẫn chưa an toàn để quay trở lại, mâu thuẫn với những gì người phát ngôn của chính phủ và quân đội đã tuyên bố.

“Các giám mục đã được xác thực”, ông Vijoen phát biểu với Crux.

Minh Tuệ (theo Crux)