Ảnh: FreshStock / Shutterstock
Theo các quy định mới được cho là sẽ có hiệu lực vào ngày 1 tháng 5, Hội đồng giám mục và Giáo hội Công giáo do nhà nước điều hành của Trung Quốc sẽ lựa chọn, phê chuẩn và tấn phong Giám mục cho các ứng viên được chọn— mà không đề cập đến sự tham gia của Vatican trong quá trình này.
“Các biện pháp hành chính dành cho các Giáo sĩ tôn giáo” mới của Trung Quốc sẽ có hiệu lực vào ngày 1 tháng 5. Các quy tắc này được dịch bởi tạp chí Bitter Winter, tờ báo báo cáo về các điều kiện tự do tôn giáo ở Trung Quốc.
Theo quy định mới, Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc (CCPA) do nhà nước điều hành sẽ chịu trách nhiệm lựa chọn các ứng viên giám mục. Sau đó, các ứng cử viên sẽ được “Hội đồng Giám mục Công giáo Trung Quốc chấp thuận và truyền chức”.
Các quy định mới không đề cập đến bất kỳ vai trò nào của Vatican trong việc phê chuẩn các Giám mục, bất chấp thỏa thuận giữa Vatican-Trung Quốc năm 2018 được cho là có sự tham gia của cả chính quyền Trung Quốc và Tòa Thánh trong quá trình bổ nhiệm các Giám mục.
Năm 2018, Vatican đã đạt được thỏa thuận với chính phủ Trung Quốc về việc bổ nhiệm các Giám mục; các điều khoản của thỏa thuận, vốn đã được gia hạn vào tháng 10 năm 2020 thêm 2 năm nữa, chưa bao giờ được tiết lộ đầy đủ.
Tuy nhiên, theo các báo cáo, thỏa thuận cho phép Giáo hội được nhà nước Trung Quốc phê chuẩn (CCPA) lựa chọn các ứng viên Giám mục, những người sau đó sẽ được Tòa Thánh chấp thuận hoặc phủ quyết. Vào thời điểm thỏa thuận Vatican-Trung Quốc được gia hạn vào tháng 10, một tờ báo của Vatican đã đưa tin rằng hai Giám mục Trung Quốc đã được bổ nhiệm theo “khuôn khổ pháp lý được thiết lập bởi thỏa thuận”. Vào tháng 11, Vatican xác nhận rằng vị Giám mục thứ ba đã được bổ nhiệm theo khuôn khổ quy định của thỏa thuận.
Đức Hồng y Joseph Zen, nguyên Giám mục Hồng Kông và là người lên tiếng chỉ trích thỏa thuận này, cho biết nó có thể đặt Vatican vào tình thế phải phủ quyết liên tục các ứng cử viên Giám mục do Trung Quốc đề cử.
Thỏa thuận được thực hiện nhằm giúp hợp nhất Giáo hội do nhà nước điều hành và Giáo hội Công giáo hầm trú. Ước tính có khoảng 6 triệu người Công giáo đã đăng ký với CCPA, trong khi ước tính có đến vài triệu người thuộc các cộng đồng Công giáo chưa đăng ký vẫn tiếp tục trung thành với Tòa Thánh.
Theo các quy định mới, một khi một vị tân Giám mục được tấn phong, CCPA và Hội đồng Giám mục được nhà nước công nhận sẽ gửi thông tin của ông đến Cơ quan Quản lý Nhà nước về Tôn giáo.
Việc đăng ký các giáo sĩ trong cơ sở dữ liệu là một phần quan trọng của các biện pháp hành chính mới, theo đó các giáo sĩ ở Trung Quốc cũng sẽ được yêu cầu phải thúc đẩy các giá trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Ví dụ, Điều III của các biện pháp hành chính quy định rằng các giáo sĩ “phải yêu Tổ quốc, ủng hộ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, ủng hộ hệ thống xã hội chủ nghĩa”, và “tuân thủ đường hướng Hán hóa tôn giáo ở Trung Quốc”.
Việc thực hiện Hán hóa tôn giáo đã được Chủ tịch Tập Cận Bình công bố và thực hiện trong những năm gần đây; những người chỉ trích đã gọi kế hoạch này là một nỗ lực buộc thực hành tôn giáo dưới sự kiểm soát của chính phủ Trung Quốc và đi theo đường hướng của các giá trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Ngoài ra, theo các quy định mới, các giáo sĩ phải “hoạt động để duy trì sự thống nhất quốc gia, sự hòa hợp tôn giáo và sự ổn định xã hội”.
Phần D của các biện pháp nói rằng các giáo sĩ phải “hướng dẫn” các công dân “yêu nước và tuân thủ luật pháp”. Họ bị cấm hoạt động với mục đích“phá hoại tinh thần đoàn kết dân tộc” hoặc hỗ trợ “các hoạt động khủng bố”.
Không rõ từ “khủng bố” được định nghĩa như thế nào theo các biện pháp hành chính mới này. Trong luật an ninh quốc gia của Hồng Kông đã được cơ quan lập pháp quốc gia ban hành vào năm 2020, “khủng bố” bao gồm các hành vi như đốt phá và phá hoại phương tiện giao thông công cộng.
Các thành viên giáo sĩ đã đăng ký ở Trung Quốc sẽ không được phép “tổ chức, đăng cai hoặc tham gia vào các hoạt động tôn giáo trái phép được tổ chức bên ngoài các địa điểm được phép đối với các hoạt động tôn giáo” và sẽ không được phép giảng trong các trường học không phải là trường học thuộc sở hữu tôn giáo.
Các giáo sĩ đã đăng ký phải thuộc một trong những tôn giáo do nhà nước Trung Quốc quản lý. Các Linh mục của các “nhà thờ tại gia” hoặc các nhà thờ “hầm trú” sẽ không được phép là các giáo sĩ đã được đăng ký.
Việc bước vào các cơ sở thờ tự “phải được điều chỉnh thông qua việc canh gác nghiêm ngặt, xác minh danh tính và đăng ký”, tài liệu cho biết.
Các quy định mới cũng kêu gọi một “chương trình đào tạo các giáo sĩ tôn giáo” nhằm “giáo dục chính trị cho các giáo sĩ tôn giáo” cũng như “giáo dục văn hóa” cho họ. Các giáo sĩ cũng cần được đánh giá về hành vi của họ với một hệ thống bao gồm các “phần thưởng và hình phạt” được áp dụng.
Minh Tuệ (theo CNA)
