Các Giám mục và Hồng y tham gia một phiên làm việc trong cuộc họp của Thượng Hội đồng Giám mục (Ảnh: Paul Haring/CNS)
Ban tổ chức Thượng Hội đồng Giám mục về Hiệp hành sắp tới của Đức Thánh Cha Phanxicô đã phản bác lại những lời bóng gió nói rằng Tài liệu làm việc cho cuộc họp nghiêng về phía những người Công giáo có tư tưởng tự do, lập luận rằng không có sự thông đồng hay chương trình nghị sự nào được sắp đặt trước cho cuộc thảo luận.
Hôm 20 tháng 6, phát biểu với các nhà báo tại buổi trình bày Tài liệu làm việc của Thượng Hội đồng, được gọi là Instrumentum Laboris, Đức Hồng y Jean-Claude Hollerich SJ Địa phận Luxemburg cho biết: “Chúng tôi không có chương trình nghị sự nào cả”.
“Không có một cuộc họp bí mật nào với một số người để nghĩ ra cách chúng tôi có thể bổ sung một số vấn đề mang tính cấp tiến của Giáo hội. Đó là một sự tưởng tượng rất tồi tệ của một số người”, Đức Hồng y Hollerich nói, đồng thời cho biết Thượng Hội đồng bao gồm “trải nghiệm của sự lắng nghe” ở cấp Giáo phận, quốc gia và lục địa.
Nội dung của văn bản chuẩn bị cho Thượng hội đồng, Đức Hồng y Hollerich nhấn mạnh, không phải là sự tổng hợp những gì “chúng tôi tin rằng phải đưa vào tài liệu này”, nhưng nó phản ánh “những gì đã được mọi người đề cập và chúng tôi phải trung thành với sứ mệnh mà chúng tôi đã nhận lãnh, và chúng tôi cố gắng trung thành với điều đó”.
Đức Hồng y Hollerich, người phục vụ với tư cách là Tổng tường trình viên của Thượng Hội đồng về Hiệp hành, đã phát biểu cùng với một số quan chức khác của Thượng hội đồng, bao gồm Đức Hồng y Mario Grech người Malta, Tổng thư ký của Thượng Hội đồng Giám mục; Cha Giacomo Costa SJ, Cố vấn Tổng thư ký Thượng Hội Đồng Giám Mục; và Nữ tu Nadia Coppa, Chủ tịch Liên hiệp Quốc tế các Bề trên Tổng quyền dòng nữ (UISG), trong số những người khác.
Với chủ đề “Hướng đến một Hội Thánh hiệp hành: Hiệp thông – Tham gia – Sứ vụ”, Thượng hội đồng được Đức Thánh Cha Phanxicô chính thức khai mạc vào tháng 10 năm 2021 và là một tiến trình gồm nhiều giai đoạn sẽ kết thúc bằng hai cuộc họp tại Rôma, một vào tháng 10 năm nay và một cuộc họp khác vào tháng 10 năm nay. vào tháng 10 năm 2024.
“Hiệp hành”, mặc dù vẫn còn khó hiểu đối với nhiều người Công giáo, nhưng thường được hiểu là đề cập đến một phong cách quản lý mang tinh thần hợp tác và tham vấn, trong đó tất cả các thành viên, giáo sĩ và giáo dân, tham gia vào việc đưa ra quyết định về đời sống và sứ mệnh của Giáo hội.
Cuộc họp đầu tiên trong số hai cuộc họp tại Rôma sẽ được tổ chức từ ngày 4 đến ngày 29 tháng 10, khi các Giám mục và các đại biểu được chọn, bao gồm cả giáo dân, sẽ cugnf nhau quy tụ để thảo luận về kết quả của quá trình tham vấn toàn cầu cho đến nay, đã được tóm tắt trong Tài liệu làm việc được trình bày hôm thứ Ba vừa qua.
Là một văn bản dài hơn 27.000 từ, Tài liệu Làm việc nhấn mạnh sự hiệp nhất trong sự đa dạng và sự cần thiết phải dẫn dắt Giáo hội Công giáo “vượt qua sự chia rẽ và phân cực”, ưu tiên đối thoại thực sự khi có sự khác biệt về quan điểm, thay vì xa lánh những người không đồng thuận.
Tuy nhiên, danh sách các vấn đề đưa ra thảo luận thường phản ánh các ưu tiên và mối bận tâm của những người Công giáo có tư tưởng tiến bộ hơn, trong khi những lo ngại liên quan nhiều hơn đến những người Công giáo có tư tưởng bảo thủ thì không có.
Nhiều chỗ trong tài liệu được dành cho việc lắng nghe những tiếng nói cảm thấy bị gạt ra bên lề và bị loại trừ, bao gồm những người Công giáo đã ly dị và tái hôn, các thành viên của cộng đồng LGBTQ+, cũng như những người đang hướng đến việc truyền chức Phó tế cho phụ nữ, và vấn đề các Linh mục đã kết hôn.
Các vấn đề mà những người bảo thủ quan tâm hơn, chẳng hạn như phá thai, trợ tử và Thánh lễ Latinh, không được đề cập và chủ đề hôn nhân và gia đình nói chung không được đề cập.
Khi được hỏi họ sẽ phản ứng thế nào với những người Công giáo cảm thấy Tài liệu làm việc của Thượng hội đồng không cân bằng và do đó, có thể có nguy cơ làm trầm trọng thêm sự chia rẽ hiện có, Đức Hồng y Grech khuyến cáo: “Đừng nhìn vào cái cây, hãy nhìn cả khu rừng”.
“Nếu chúng ta định giải quyết các vấn đề cụ thể, thì đó là một nhiệm vụ bất khả thi. Mục đích của tiến trình Hiệp hành này là giúp Giáo hội hiểu rõ hơn về chính mình”, Đức Hồng y Grech nói, đồng thời nhấn mạnh rằng “không có ‘đảng A’ và ‘đảng B’, những người cấp tiến và những người bảo thủ. Chúng ta có thể làm điều đó nếu không có sự phân biệt này”.
Đúng hơn, “Chúng ta là dân thánh của Thiên Chúa, xin Ngài giúp chúng ta đến với nhau và đừng chia rẽ”, Đức Hồng y Grech nói, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải cởi mở đón nhận sự soi dẫn của Chúa Thánh Thần, “Đấng có thể giúp chúng ta tìm ra câu trả lời cho những khó khăn tưởng chừng như không thể vượt qua”.
“Nếu chúng ta đến với nhau và lắng nghe nhau, chúng ta có thể giải quyết được nhiều vấn đề. Nếu chúng ta đến với nhau, và đây là lời mời gọi, chúng ta hãy đến với nhau như một dân của Thiên Chúa bất kể ‘sự khác biệt’”, Đức Hồng y Grech nói. Nếu điều này có thể được thực hiện, Đức Hồng y Grech nói, “chúng ta sẽ có thứ gì đó để mang lại cho thế giới”.
Đức Hồng y Hollerich cho biết rằng không có chương trình nghị sự nào cho Thượng hội đồng, và đồng thời nhấn mạnh rằng “Tôi hoàn toàn phản đối vấn đề phá thai”. Tuy nhiên, ngài cho biết Thượng hội đồng không bàn về các vấn đề cụ thể như phá thai, đồng tính luyến ái, hôn nhân hay ly dị, nhưng “Thượng Hội đồng về Hiệp hành”.
Đức Hồng y Hollerich lưu ý rằng có nhiều vấn đề khác được đề cập trong tài liệu, bao gồm phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa bộ lạc, phân biệt đối xử giai cấp, định kiến văn hóa, phân biệt đối xử với người khuyết tật, nghèo đói, người di cư và tị nạn, trẻ em đường phố và nạn buôn người.
“Bởi vì nó nằm trong văn bản nên nó không có nghĩa rằng đó là một Thượng hội đồng về những người sống trên đường phố, một Thượng hội đồng về nạn buôn người… điều này được nêu trong văn bản bởi vì nó đề cập đến tính hiệp hành và mọi người đã đề cập đến nó. Việc các Giám mục làm gì với điều đó tùy thuộc vào sự phân định của họ”, Đức Hồng y Hollerich nói, đồng thời cho biết nhiệm vụ của Thượng hội đồng là “trung thành với tiến trình, và chúng tôi làm điều này một cách minh bạch”.
Cha Costa đã đưa ra một sự phác thảo về cách thức tiến trình của Thượng hội đồng sẽ diễn ra, đồng thời cho biết rằng các phiên làm việc sẽ diễn ra tại Đại thính đường Phaolô VI của Vatican, thay vì Hội trường Thượng hội đồng mới, nơi đã diễn ra các cuộc họp Thượng hội đồng trước đây, để đáp ứng số lượng người tham dự ngày càng tăng và để tạo điều kiện chuyển tiếp dễ dàng hơn giữa các phiên họp toàn thể và các nhóm làm việc.
Khoảng 370 thành viên sẽ tham gia dự Thượng hội đồng, không kể các chuyên gia và kiểm toán viên khác nhau sẽ có mặt. Đối với Thượng Hội đồng về Giới trẻ năm 2018, chỉ có khoảng 267 thành viên tham dự, với khoảng 50 kiểm toán viên.
Đức Hồng y Grech cho biết danh sách đầy đủ các thành viên và tham dự viên tham gia Thượng hội đồng hiện vẫn đang được hoàn thiện, nhưng dự kiến sẽ được công bố vào cuối tháng.
Việc thảo luận sẽ tuân theo cấu trúc của Tài liệu làm việc và sẽ được phân chia theo các phần và trang khác nhau của tài liệu.
Các nhóm làm việc sẽ bao gồm các thành viên thuộc nhiều cấp bậc khác nhau trong Giáo hội, bao gồm giáo dân, Linh mục, Tu sĩ, Giám mục và Hồng y, điều mà Cha Costa cho biết đã được sắp xếp có chủ ý để đảm bảo nhiều quan điểm khác nhau.
Tài liệu chung kết sẽ được soạn thảo và bỏ phiếu vào cuối cuộc họp, tài liệu này sẽ đóng vai trò là nguồn suy tư cho đến cuộc họp Thượng hội đồng vào tháng 10 năm 2024.
Đức Hồng y Hollerich cho biết Đức Thánh Cha Phanxicô đã xem xét Tài liệu Làm việc và đã chấp thuận văn bản, điều mà ngài cho biết là “nói về việc chào đón và đồng hành cùng với nhau”, chứ không phải về việc thay đổi Giáo huấn của Giáo hội.
“Một số người chọn đồng hành với chúng ta với tư cách là một Giáo hội, những người khác chọn không chào đón” quá trình mà ngài cho biết khi được hỏi về những người sợ Giáo huấn của Giáo hội đang bị đe dọa. Đức Hồng y Hollerich đã viện dẫn câu chuyện Tin Mừng nói về việc Chúa Giêsu chào đón một người thu thuế tên là Gia-kêu, người đã trèo lên cây để có thể nhìn thấy Chúa Giêsu. Kết quả là, Chúa Giêsu đã tiến đến Gia-kêu và điều đó đã dẫn đến sự hoán cải của ông ta, Đức Hồng y Hollerich nói.
“Điều đó không có nghĩa là Chúa Giêsu đã thay đổi cách nhìn của Ngài về những tội nhân công khai”, Đức Hồng y Hollerich nói. “Vì vậy, chúng ta không nói về Giáo huấn của Giáo hội, đó không phải là nhiệm vụ của chúng ta và không phải sứ mạng của chúng ta, chúng ta chỉ nói để chào đón tất cả những ai muốn đồng hành cùng với chúng ta. Đó là một điều gì đó khác nhau”.
Với tư cách là một Giáo hội, “chúng ta muốn tạo ra những không gian để chào đón tất cả mọi người”, Đức Hông y Grech nói, đồng thời lưu ý rằng mọi người thường “thực sự phán xét” và vội vàng đưa ra các giả định.
“Chúng ta hãy để sự phán xét cho Thiên Chúa. Nhiệm vụ của chúng ta là giúp từng cá nhân nhìn thấy Chúa Giêsu và chúng ta có thể thấy những điều kỳ diệu, những phép lạ”, Đức Hồng y Hollerich nói.
Các nhà tổ chức Thượng hội đồng cũng đã được hỏi về “Con đường Công nghị” gây tranh cãi vừa mới kết thúc ở Đức và đã bị chỉ trích nặng nề, kể cả bởi các quan chức Vatican, về các đề xuất thành lập các cơ quan quản lý mới của Giáo hội cũng như các đề xuất cho phép truyền chức Linh mục cho phụ nữ, chấp thuận hôn nhân đồng giới, và chức Tư tế cho những người đã kết hôn, trong số những vấn đề khác.
Khi được hỏi họ sẽ làm gì khác với người Đức, Đức Hồng y Hollerich cho biết Thượng hội đồng không “hoạt động như một quốc hội”, mà là một không gian lắng nghe lẫn nhau, thậm chí ngay cả với những ý kiến khác nhau.
“Con đường Công nghị Đức không được coi là hình mẫu cho tiến trình Thượng hội đồng, tôi thiết nghĩ nó khá khác biệt”, Đức Hồng y Hollerich nói, đồng thời bày tỏ sự xác quyết của mình rằng “cả hai, không cần đánh giá những gì đã xảy ra ở Đức, hai tình huống hoàn toàn khác nhau”.
Chị Helena Jeppesen-Spuhler, một giáo dân người Thụy Sĩ, thành viên của phái đoàn Thụy Sĩ được bổ nhiệm vào hội nghị Thượng hội đồng lục địa châu Âu, cho biết cần phải “hết sức tôn trọng” Con đường Công nghị của Đức, đồng thời lưu ý rằng những căng thẳng trong nội bộ Giáo hội không phải là điều mới mẻ hay độc nhất đối với Đức.
“Chúng ta phải đánh giá cao những gì họ đã thực hiện. Nếu quý vị xem các tài liệu thần học của họ, rất nhiều điều đã được thực hiện” nên được chấp nhận như một đóng góp có giá trị, chị Helena nói: “xin đừng phán xét”, và lưu ý rằng các Tiến trình Thượng hội đồng quốc gia khác đang diễn ra ở nhiều quốc gia khác xung quanh thế giới, trong đó có Ý.
Đức Hồng y Hollerich cho biết Con đường Công nghị của Đức phản ánh não trạng văn hóa rộng lớn hơn đã phát triển sau Chiến tranh thế giới thứ hai, “vốn mang tính cực kỳ đối đầu, họ luôn học ở trường rằng bạn phải đối đầu với nhau, bởi vì im lặng không có tác dụng gì cả”.
“Đó là cách thức tiến hành Con đường Công nghị của Đức, đó không phải là cách của Thượng hội đồng hay Thượng hội đồng Giám mục về Hiệp hành, chúng tôi ủng hộ sự hài hòa hơn”, Đức Hồng y Hollerich nói.
Minh Tuệ (theo Crux)
