Nhà thờ không còn là là nơi gặp gỡ trung tâm của cộng đồng. Nó thậm chí thường đóng cửa, do số lượng các tín hữu sụt giảm. Những người thường xuyên tham dự Thánh lễ thường lớn tuổi; thế hệ trẻ không còn cảm thấy cần phải đi lễ Chúa nhật nữa.
Nếu như cách đây khoảng 50 năm trước bạn tình cờ tự nhận thấy mình ở một trong những ngôi làng nhỏ bé ở vùng nông thôn Hà Lan, bạn khó có thể bị lạc. Điều duy nhất bạn cần làm đó chính là nhìn lên, tìm ngọn tháp nhà thờ và bạn sẽ luôn tìm được đường về. Bởi vì nhà thờ – theo nghĩa đen – chính là trung tâm của ngôi làng.
Trong các cộng đồng nông thôn, nhà thờ cũng chính là điểm trung tâm của đời sống cộng động. các Thánh lễ Chúa nhật, những ngày lễ Công giáo, những đám cưới và đám tang: Nhà thờ chính là nơi mọi người gặp gỡ nhau và chia sẻ những tin tức trong ngày. Linh mục Giáo xứ, cũng như các tình nguyện viên khác từ nhà thờ, thường xuyên đến thăm những người lớn tuổi, và các buổi hòa nhạc mà ca đoàn nhà thờ đưa ra đều có sự tham dự của nhiều người dân trong làng.
Mọi thứ đã thay đổi
Ở nhiều ngôi làng Hà Lan, nhà thờ vẫn có thể được tìm thấy ở trung tâm của ngôi làng, các quán rượu địa phương vẫn có nhiều du khách, và trong và xung quanh các ngôi trường tiểu học Công giáo vẫn có thể nghe thấy tiếng trẻ em chơi đùa. Nhưng nếu bạn nói chuyện với dân làng, bạn sẽ nhanh chóng nhận thấy rằng nhiều cộng đồng của họ đã thay đổi một cách nhanh chóng trong thập kỷ qua.
Nhà thờ không còn là là nơi gặp gỡ trung tâm của cộng đồng. Nó thậm chí thường đóng cửa, do số lượng các tín hữu sụt giảm. Những người thường xuyên tham dự Thánh lễ thường lớn tuổi; thế hệ trẻ không còn cảm thấy cần phải đi lễ Chúa nhật nữa.
Trong thời kỳ hoàng kim của Công giáo Hà Lan, tình hình hoàn toàn khác. Trong những năm 1960, 55% trong tổng số 2,7 triệu người Công giáo Hà Lan vẫn thường xuyên đi lễ, theo trung tâm nghiên cứu KASKI của Hà Lan.
Số lượng các tín hữu đã giảm dần kể từ đó. Vào năm 2000, trung bình 439.000 tín hữu Công giáo đến nhà thờ vào cuối tuần. Năm 2017, con số đó đã giảm xuống còn 157.900 người: Chỉ có 6% tổng số tín hữu Công giáo Hà Lan.
Việc đóng cửa các nhà thờ
Trong vài thập kỷ qua, nhiều nhà thờ ở Hà Lan đã bị đóng cửa, do số lượng người tham dự giảm, chi phí bảo trì cao và thiếu linh mục. Tuy nhiên, đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Trong một cuộc phỏng vấn với một tờ báo địa phương vào năm ngoái, Đức Hồng Y Wim Eijk người Hà Lan đã dự đoán rằng trong Tổng Giáo Phận Utrecht, 285 nhà thờ cần phải đóng cửa, điều đó có nghĩa là trong năm 2030, chỉ có 15 nhà thờ vẫn được tiếp tục mở cửa trong Tổng Giáo phận.
Joris Kregting, một nhà nghiên cứu của KASKI, cũng dự đoán rằng các Giáo phận sẽ tiến hành việc đóng cửa các nhà thờ nhanh hơn nhiều. Tuy nhiên, ông không đồng ý với dự đoán của ĐHY Eijk, nghĩ rằng quá trình này sẽ chậm hơn một chút.
“Chúng tôi không thể nói chính xác việc nhà thờ nào sẽ bị đóng cửa, chúng tôi không có được cái nhìn sâu sắc về số lượng hàng năm của các Giáo xứ khác nhau, nhưng nếu bạn nhìn vào số lượng nhà thờ đóng cửa và số lượng các tín hữu, chúng tôi nghĩ bạn có thể mong đợi một cách hợp lý rằng vào năm 2030, chỉ có 45 nhà thờ sẽ vẫn tiếp tục được mở cửa trong Tổng Giáo phận Utrecht”, ông Kregting nói.
Sự khác biệt giữa các Giáo phận
Theo Kregting, không phải tất cả các Giáo phận Hà Lan sẽ đóng cửa các nhà thờ với cùng một tốc độ. Ông nghĩ rằng một lý do quan trọng đối với vấn đề này đó chính là các chính sách khác nhau trong mỗi Giáo phận. Tổng Giáo phận Utrecht và Giáo phận Den Bosch (ở miền nam; trên giấy tờ là Giáo phận lớn nhất ở Hà Lan theo dân số) là những Giáo phận đi đầu trong quá trình đóng cửa các nhà thờ.
“Hiện đã rõ việc nơi nào sẽ có các nhà thờ sẽ nhanh chóng bị đóng cửa. Một số Giáo phận đã quyết định quá trình hợp nhất các Giáo xứ, trong khi các Giáo phận khác đang hướng tới sự hợp tác của các Giáo xứ”, ông Kregting giải thích trong một cuộc phỏng vấn với Katholiek Nieuwsblad.
Một lý do quan trọng khác đối với những chính sách khác nhau này, ông Kregting cho biết, đó chính là tình hình tài chính của các Giáo xứ trong mỗi Giáo phận. Chẳng hạn, tại Giáo phận Roermond phía nam, các nhà thờ không bị đóng cửa nhanh như vậy, bởi vì Giáo hội vẫn còn quan trọng về mặt văn hóa đối với nhiều người.
“Người dân ở đó vẫn có xu hướng quyên góp nhiều tiền hơn cho Giáo hội so với những nơi khác ở Hà Lan. Đây có thể là một yếu tố quan trọng khi quyết định giữ cho một nhà thờ mở cửa trong một thời gian dài hơn”, ông Kregting nói.
Những vấn đề phức tạp và khó khăn nảy sinh trong một ngôi làng khi có cuộc đàm phán về việc đóng cửa nhà thờ địa phương. Vậy đâu là quyết định tốt nhất: Liệu Nhà thờ có nên được tu bổ, phá hủy, bán hoặc có thể được tu sửa và biến thành một trung tâm cộng đồng? Ai sẽ trả tiền? Và điều gì cuối cùng sẽ xảy ra với những ngôi Thánh đường này?
Theo nghiên cứu gần đây được thực hiện bởi tờ báo Trouw của Hà Lan, cứ năm nhà thờ Hà Lan thì có một nhà thờ – Tin lành cũng như Công giáo – không còn được sử dụng với chức năng như một nhà thờ. Nhiều nhà thờ trong số đó đã được tu sửa và biến thành một trung tâm văn hóa hoặc cộng đồng, hoặc tái cơ cấu để trở thành căn hộ.
Nghiên cứu của Katholiek Nieuwsblad
Việc đóng cửa nhà thờ có ảnh hưởng gì đến một ngôi làng? Có phải đời sống Công giáo ở những ngôi làng này đang biến mất cùng với các nhà thờ? Và hậu quả của việc đóng cửa một nhà thờ đối với truyền thống làng xã, sự tham gia của các tình nguyện viên và sự lien đới giữa dân làng là gì?
Vẫn còn nhiều điều chúng tôi không biết về điều này. Do đó, Katholiek Nieuwsblad hiện đang tiến hành nghiên cứu sâu rộng, với sự hỗ trợ tài chính của Quỹ Báo chí Hà Lan. Bằng cách thực hiện các cuộc phỏng vấn với các chuyên gia và các học giả, việc nghiên cứu dữ liệu và thực hiện các đoạn phim tài liệu ngắn tại các ngôi làng nơi mà các nhà thờ sẽ bị đóng cửa sớm, tuần báo Công giáo Hà Lan đang cố gắng đưa ra một bức tranh rõ ràng hơn về một vấn đề đang ngày càng gia tăng ở Hà Lan và trong cộng đồng Công giáo quốc tế. Vui lòng tiếp tục theo dõi Crux để có được cập nhật thường xuyên về nghiên cứu này.
Nhà báo nghiên cứu Michiel van de Kamp đã thực hiện bộ phim tài liệu sau đây về tình hình tại một ngôi làng ở phía đông Hà Lan:
Minh Tuệ (theo Crux)
