Đức Tổng Giám mục John Wester đã phản bác lập trường của Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia Hoa Kỳ khi cơ quan này cho rằng việc gia tăng sản xuất lõi plutonium phù hợp với Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân năm 1970.
(Ảnh: SerhiiT/ Shutterstock)
Đức Tổng Giám mục John C. Wester của Tổng Giáo phận Santa Fe, bang New Mexico, đã mạnh mẽ kêu gọi Cơ quan An ninh Hạt nhân Quốc gia Hoa Kỳ (NNSA) ngừng mở rộng việc sản xuất lõi plutonium, bộ phận kích hoạt được sử dụng trong vũ khí hạt nhân.
Trong một tuyên bố bằng văn bản được một Linh mục đọc thay tại phiên điều trần công khai vào ngày 14 tháng 5, Đức Tổng Giám mục Wester đã mô tả vũ khí hạt nhân là “phi đạo đức” và “mang tính diệt chủng”. Vị Linh mục đọc bản tuyên bố đến từ Hiroshima, Nhật Bản, nơi Hoa Kỳ đã thả quả bom nguyên tử đầu tiên vào năm 1945.
Phiên điều trần này là cuộc họp thứ tư trong tổng số năm cuộc họp được lên kế hoạch trong tháng này. Hơn 130 người đã tham dự trực tiếp và khoảng 100 người tham gia trực tuyến; phần lớn đều bày tỏ sự phản đối đối với dự thảo báo cáo đánh giá tác động môi trường của cơ quan này, trong đó nêu rõ kế hoạch tăng cường sản xuất lõi plutonium.
Đức Tổng Giám mục Wester đã trực tiếp phản bác quan điểm của NNSA cho rằng việc gia tăng sản xuất lõi plutonium phù hợp với Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) năm 1970. Ngài lập luận rằng cam kết cốt lõi của hiệp ước đòi hỏi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân phải hướng tới giải trừ quân bị, một cam kết mà theo ngài vẫn chưa được thực hiện.
“Điều khoản quan trọng nhất của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) là các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân phải nỗ lực đàm phán về giải trừ vũ khí hạt nhân”, tuyên bố của Đức Tổng Giám mục Wester cho biết. “Các cường quốc sở hữu vũ khí hạt nhân chưa bao giờ tuân thủ phần thỏa thuận đó”.
Đề xuất của NNSA yêu cầu sản xuất ít nhất 80 lõi plutonium mỗi năm vào năm 2030, theo quy định của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng năm 2015. Việc sản xuất có thể được phân bổ giữa Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos tại bang New Mexico và Khu vực Savannah River tại bang South Carolina.
Giữa hai địa điểm này, số lượng sản xuất có thể đạt khoảng 200 lõi plutonium mỗi năm.
Theo bà Toni Chiri, phát ngôn viên văn phòng khu vực Los Alamos của NNSA, số lượng lõi plutonium hiện đang được sản xuất hằng năm là “thông tin mật”.
Bà Chiri cho biết cơ quan này coi trọng ý kiến đóng góp của công chúng và sẽ xem xét các ý kiến nhận xét đó trong quá trình hoàn thiện báo cáo đánh giá tác động môi trường sau cùng.
‘Hòa bình thông qua sức mạnh nguyên tử’
Tuy nhiên, bà Chiri cũng nhấn mạnh sứ mạng của NNSA: “Chúng tôi chế tạo vũ khí để răn đe các đối thủ. Sức mạnh nguyên tử là yếu tố thiết yếu cho khả năng răn đe hạt nhân và an ninh quốc gia của Hoa Kỳ”.
Trong phiên điều trần, trên màn hình xuất hiện khẩu hiệu của NNSA: “Hòa bình thông qua sức mạnh nguyên tử”. NNSA là cơ quan trực thuộc Bộ Năng lượng Hoa Kỳ.
Phát biểu của Đức Tổng Giám mục Wester đặc biệt gây chú ý vì xuất phát từ Tổng Giáo phận Santa Fe, nơi đã sống với di sản của việc phát triển vũ khí hạt nhân tại Los Alamos, miền bắc bang New Mexico, trong nhiều thập niên.
Thông điệp của Đức Tổng Giám mục Wester phù hợp với Giáo huấn nhất quán của Giáo hội rằng việc sử dụng vũ khí hạt nhân không tương thích với hòa bình và phẩm giá con người.
Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo minh nhiên lên án “việc phá hủy bừa bãi toàn bộ thành phố hoặc các khu vực rộng lớn cùng với cư dân ở đó”, và đồng thời gọi đó là “một tội ác chống lại Thiên Chúa và nhân loại”.
Tuy nhiên, Sách Giáo lý không trực tiếp tuyên bố rằng việc sở hữu vũ khí hạt nhân là phi đạo đức. Ngôn từ mạnh mẽ hơn về vấn đề này đã được Đức cố Giáo hoàng Phanxicô nhấn mạnh trong thời gian gần đây.
Năm 2022, Đức Phanxicô viết: “Tôi muốn tái khẳng định rằng việc sử dụng vũ khí hạt nhân, cũng như việc chỉ đơn thuần sở hữu chúng, là phi đạo đức” trong thư gửi Đại sứ Alexander Kmentt, Chủ tịch Hội nghị lần thứ nhất của các quốc gia thành viên, liên quan đến Hiệp ước Liên Hiệp Quốc về Cấm Vũ khí Hạt nhân.
Trong năm đầu tiên của Triều đại Giáo hoàng của mình, Đức Thánh Cha Lêô XIV cũng đã nhiều lần kêu gọi hòa bình. Ngài đồng thời cảnh báo về những nguy cơ của chiến tranh hiện đại, trong đó có nguy cơ leo thang hạt nhân trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu vẫn ở mức cao, và đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục thúc đẩy các nỗ lực giải trừ quân bị và giảm leo thang xung đột.
Các ý kiến đóng góp đối với dự thảo báo cáo đánh giá tác động môi trường sẽ được tiếp nhận đến ngày 16 tháng 7. NNSA dự kiến sẽ đưa ra quyết định cuối cùng vào đầu năm tới, dù một số người tham gia nhận định rằng các phiên điều trần công khai là vô nghĩa vì cơ quan này vốn đã được luật pháp yêu cầu sản xuất các lõi plutonium.
Tuy nhiên, bà Chiri khẳng định: “NNSA thực sự lắng nghe; chúng tôi tiếp nhận các ý kiến — đặc biệt là những ý kiến trực tiếp liên quan đến tài liệu — và xem xét chúng trong quá trình hoàn thiện văn bản chung kết”.
“Dựa trên số lượng người tham dự tối nay, rõ ràng công chúng đang quan tâm và mong muốn đóng góp ý kiến”, bà nói thêm.
Nhiều người tham dự phiên điều trần cũng bày tỏ quan ngại về các tác động môi trường, việc sử dụng nguồn nước, xử lý chất thải cũng như sức khỏe của người lao động và các cộng đồng xung quanh. Một số diễn giả cũng đặt câu hỏi vì sao phương án “không hành động” thực sự — nghĩa là không sản xuất thêm lõi plutonium — lại không được xem xét một cách nghiêm túc.
Minh Tuệ (theo EWTN)
