Trong lá thư mục vụ về điều kiện nhà tù được công bố vào cuối tháng 6, Đức Tổng Giám mục Samuel Kleda Địa phận Douala, Cameroon, đã lên tiếng cảnh báo về các vụ mất tích cưỡng bức, việc giam giữ tùy tiện và điều kiện giam giữ vô nhân đạo tại nước này, theo hãng tin Fides của Vatican.
Ảnh tư liệu về chuyến thăm Cameroon năm 2026 của Đức Thánh Cha Lêô XIV (Ảnh: Vatican News)
“Cách chúng ta đối xử với các tù nhân là thước đo mối tương quan của chúng ta với Thiên Chúa. Làm ngơ trước nỗi đau khổ của họ cũng chính là có nghĩa là phớt lờ Chúa Kitô. Dấn thân xoa dịu sự đau của họ và khôi phục công lý chính là phụng sự Chúa Kitô”.
Đức Tổng Giám mục Samuel Kleda Địa phận Douala, Cameroon, đã đưa ra lời nhắc nhở này trong lá thư mục vụ về điều kiện nhà tù được công bố vào cuối tháng 6, theo hãng tin Fides của Vatican.
Trong lá thư, nhắc lại Giáo huấn của Chúa Giêsu trong Tin Mừng theo Thánh Matthêu: “Ta tù đày, các ngươi đã đén hỏi han”, Đức Tổng Giám mục Kleda giải thích rằng bức thư “được viết như một hành động của sự thật và lòng bác ái mục tử, không xuất phát từ tinh thần tranh cãi, nhưng từ ý thức trách nhiệm và lòng trắc ẩn khẩn thiết”.
Sự bất công mang tính hệ thống
Đức Tổng Giám mục Kleda cho biết mục đích của lá thư là “tố giác tình trạng bất công mang tính hệ thống bao quanh việc bắt giữ, tạm giam và cầm tù nhiều công dân Cameroon”.
Vị Giám chức nhấn mạnh rằng bức thư “nhằm phơi bày thực trạng không thể chấp nhận được của các vụ bắt cóc và biệt giam, điều kiện tồi tệ và lạm dụng tại các đồn cảnh sát và hiến binh, thực trạng của hệ thống nhà tù, tình trạng tham nhũng đang hoành hành trong toàn bộ hệ thống tư pháp cũng như những vi phạm thường xuyên đối với thủ tục tố tụng hình sự”.
Trước hết, Đức Tổng Giám mục Kleda đề cập đến tình cảnh của những người mất tích: “Người ta bị bắt giữ và bị bắt cóc, thường không có lệnh bắt, bởi các sĩ quan mặc đồng phục hoặc thường phục. Họ đơn thuần mất tích và bị giam giữ tại các địa điểm bí mật. Điện thoại của họ bị tắt và mọi dấu vết về nơi họ bị giam cầm đều bị xóa sạch”.
Ngài cho biết rằng “các gia đình trong hoảng loạn đi từ đồn cảnh sát này đến tòa án khác, rồi tới doanh trại quân đội, nhưng chỉ gặp sự phủ nhận, thờ ơ hoặc thậm chí là những lời đe dọa”.
“Sự vi phạm trắng trợn pháp luật”
“Việc giam giữ bí mật tại những địa điểm không xác định – và đôi khi không chính thức – này”, vị Giám chức nhấn mạnh, “là một sự vi phạm trắng trợn pháp luật”.
Tiếp đó, Đức Tổng Giám mục Kleda lên án điều kiện bên trong các nhà tù chính thức của đất nước. Ngài nhận định rằng việc tiếp cận dịch vụ y tế “chỉ là một ảo tưởng”, đồng thời cho biết thêm rằng các phòng khám trong trại giam thiếu thốn trang thiết bị và đội ngũ y tế đang quá tải.
“Các bệnh truyền nhiễm như lao, ghẻ lở và thương hàn lây lan không kiểm soát”, Nnài than phiền, đồng thời cũng cho biết thêm rằng: “Những tù nhân mắc HIV hoặc tiểu đường chứng kiến sức khỏe của mình suy giảm nhanh chóng do thiếu điều trị”.
Ngài cũng cho biết khẩu phần ăn nghèo nàn cả về vitamin lẫn calo, không đủ để duy trì sức khỏe của các tù nhân vốn đã suy kiệt.
Do đó, theo Đức Tổng Giám mục Kleda, sự sống còn của họ “thường phụ thuộc vào sự hỗ trợ của người thân hoặc chợ đen trong nhà tù”.
Sự quan ngại đối với phụ nữ và trẻ vị thành niên
Đức Tổng Giám mục Kleda cũng bày tỏ mối quan ngại sâu sắc đối với phụ nữ và trẻ vị thành niên.
Ngài than phiền rằng những phụ nữ bị giam giữ “không được tiếp cận các sản phẩm vệ sinh phụ nữ thiết yếu”, và “một số người bị giam giữ cùng với con nhỏ của họ; tương lai của các em bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi phải lớn lên sau song sắt trong những điều kiện không thích hợp cho sự phát triển bình thường”.
“Trẻ vị thành niên, lẽ ra phải được tách biệt khỏi người lớn và được hưởng sự hỗ trợ giáo dục thích hợp”, vị Giám chức cũng lên án thực trạng, “thì thường bị bỏ mặc, phải đối mặt với luật của kẻ mạnh và nhiều hình thức lạm dụng, bóc lột”.
Theo Đức Tổng Giám mục Kleda, những lạm dụng này tồn tại là do “tình trạng tham nhũng và sự tha hóa của nền tư pháp”.
Lên án việc lạm dụng phổ biến biện pháp tạm giam trước khi xét xử, ngài nhận định: “Điều vốn chỉ nên là một biện pháp ngoại lệ nay đã trở thành thông lệ, thường kéo dài nhiều năm, trên thực tế biến những người vẫn được suy đoán vô tội thành những tù nhân đã bị kết án”.
Sự phủ nhận công lý này, Đức Tổng Giám mục Kleda giải thích, “đồng nghĩa với một hình phạt kép: vừa bị tước quyền tự do, vừa bị tước quyền được xét xử công bằng trong một thời hạn hợp lý”.
Lời kêu gọi tôn trọng phẩm giá con người
Sau cùng, Đức Tổng Giám mục Kleda nhắc lại rằng việc giam giữ phải nhằm “bảo vệ xã hội đồng thời tạo điều kiện để những người bị kết án, với sự tôn trọng trọn vẹn phẩm giá của họ, có thể suy ngẫm, hoán cải và tiếp thu những kỹ năng cần thiết để tái hòa nhập thành công vào xã hội sau khi được trả tự do”. Ngài đồng thời kêu gọi lương tâm của mọi người hãy đối xử với các tù nhân bằng sự tôn trọng và phẩm giá.
Đức Thánh Cha Lêô XIV đã thực hiện chuyến Tông du đến Cameroon trong khuôn khổ chuyến Tông du tới bốn quốc gia châu Phi từ ngày 13 đến 23 tháng 4.
Thiên Ân (theo Vatican News)
