Mối quan hệ giữa Giáo hội Công giáo và Giáo hội Chính thống giáo Nga đã trở nên căng thẳng kể từ cuộc xâm lược Ukraine, nhưng vẫn có những dấu hiệu hy vọng và đối thoại.
(Ảnh: Handout / Truyền thông vatican/ AFP)
Chiều ngày 11 tháng 7 năm 2024, Đức Thánh Cha Phanxicô đã tiếp đón Đức Tổng Giám mục Anthony của Volokolamsk, “Quốc Vụ Khanh” của Tòa Thượng phụ Moscow, Văn phòng Báo chí Tòa Thánh thông báo vào ngày 12 tháng 7. Trong khi Đức Thánh Cha tiếp tục kêu gọi cầu nguyện hàng tuần cho hòa bình ở Ukraine, đây là cuộc gặp gỡ chính thức đầu tiên giữa Đức Thánh Cha và đại diện của Tòa Thượng phụ Moscow trong hơn một năm.
Cuộc gặp gỡ gần đây nhất diễn ra vào ngày 16 tháng 6 năm 2023, ngày Đức Thánh Cha Phanxicô được xuất viện khỏi Phòng khám Đa khoa Gemelli sau 10 ngày nằm viện vì chứng thoát vị ruột có nguy cơ tắc nghẽn.
Đức Tổng Giám mục Anthony, Chủ tịch Ủy ban Quan hệ Đối ngoại Giáo hội của Tòa Thượng Phụ Moscow, cũng đã gặp gỡ Đức Hồng Y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, và các nhà lãnh đạo Cộng đồng Sant’Egidio, được biết đến với kinh nghiệm hòa giải các cuộc xung đột.
Mong muốn đối thoại
Việc tiếp tục các cuộc gặp gỡ thường niên này thể hiện mong muốn đối thoại giữa Rôma và Moscow, vào thời điểm khi mà cuộc chiến ở Ukraine đã làm căng thẳng mối quan hệ giữa hai Giáo hội. Một loạt những lời chỉ trích đã làm tổn hại đến mối quan hệ giữa 2 Giáo hội vào mùa xuân năm 2022, trong đó Đức Thánh Cha Phanxicô được cho là đã cảnh báo Đức Thượng phụ Kirill không nên trở thành “chú giúp lễ” của Tổng thống Vladimir Putin.
Sau đó, Đức Hồng Y Matteo Zuppi, Tổng Giám mục Địa phận Bologna, đã đến thăm Moscow vào ngày 28 và 29 tháng 6 với tư cách là Đặc phái viên Giáo hoàng, và đồng thời kêu gọi trả tự do cho các tù nhân cũng như trao trả những đứa trẻ Ukraine bị chế độ trục xuất.
Trong chuyến đi của mình, vị Hồng Y người Ý đã được Đức Thượng phụ Kirill tiếp đón, người đã ca ngợi “sự hòa giải” của Tòa Thánh và đồng thời đảm bảo với Rôma về sự hỗ trợ của ngài trong việc tìm kiếm “một nền hòa bình công bằng sớm nhất có thể”.
Kể từ chuyến đi này, Tòa Thánh đã làm trung gian cho việc trả tự do cho 2 Linh mục Công giáo Hy Lạp người Ukraine – nhờ vào việc trao đổi tù nhân – và cho phép một thiếu niên người Ukraine trở về nhà. Tại giờ Kinh Truyền Tin vào ngày 29 tháng 6, Đức Thánh Cha đã đưa ra lời kêu gọi để “tất cả các tù nhân của cuộc chiến này được sớm trở về nhà”.
Đức Thánh Cha Phanxicô với Đức Giám mục Hilarion, người tiền nhiệm của Đức Tổng Giám mục Anthony, vào năm 2013
Người tiền nhiệm của Đức Tổng Giám mục Anthony, Đức Tổng Giám mục Hilarion, đã bị cách chức vào năm 2022 và được tái bổ nhiệm làm Đức Tổng Giám mục Budapest và Hungary. Lý do rõ ràng là ngài không đồng tình với lập trường của Tòa Thượng Phụ Moscow đối với việc Nga xâm chiếm Ukraine. Đức Tổng Giám mục Hilarion, cũng là một nhạc sĩ, đã đóng một vai trò quan trọng trong việc nối lại quan hệ giữa Moscow và Rôma trước cuộc chiến ở Ukraine.
Đức Tổng Giám mục Hilarion có mối quan hệ tốt đẹp với các Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI và Đức Phanxicô, những người mà ngài đã gặp gỡ nhiều lần.
Minh Tuệ (theo Aleteia)
