Giám đốc Biên tập của Vatican News suy tư về chuyến Tông du kéo dài 12 ngày sắp tới của Đức Thánh Cha Lêô XIV tại châu Mỹ Latinh, nơi ngài đã từng phục vụ trong nhiều năm với tư cách là một nhà truyền giáo tại Peru.
Đức Thánh Cha Lêô đang trở về quê nhà của mình. Ngài trở lại châu lục nơi ngài đã trải qua hơn 20 năm cuộc đời, trước hết với tư cách là một nhà truyền giáo, sau đó là một Giám mục.
Peru, chặng cuối cùng và cũng là chặng dài nhất trong chuyến Tông du trước tiên đưa ngài đến Uruguay và Argentina, không phải là nơi sinh của Đức Robert Francis Prevost, vị Giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, Peru có thể được xem là quê hương thứ hai của Đức Thánh Cha Lêô, nơi đã in sâu trong tâm hồn của ngài. Điều này đã được thể hiện rõ ngay trong những lời đầu tiên Đức Thánh Cha Lêô XIV nói chỉ vài phút sau khi đắc cử Giáo hoàng.
Xuất hiện trên ban công chính của Đền thờ Thánh Phêrô, ngài chào thăm đám đông quy tụ tại Quảng trường Thánh Phêrô và các tín hữu đang theo dõi sự kiện trên khắp thế giới, trước tiên bằng tiếng Ý – như vị Giám mục Rôma vẫn thường làm – rồi bằng tiếng Tây Ban Nha, dành lời chào đặc biệt “đến Giáo phận Chiclayo thân yêu của tôi tại Peru, nơi một dân tộc trung thành đã đồng hành với vị Giám mục của mình, chia sẻ đức tin cùng với ngài và trao ban biết bao điều, thật nhiều điều, để tiếp tục là một Giáo hội trung thành của Chúa Giêsu Kitô”.
Theo nghĩa này, điểm dừng chân ở Peru tượng trưng cho một cuộc trở về quê hương, một cơ hội để nhớ lại mối dây liên kết chưa bao giờ bị phá vỡ giữa một vị Giám mục truyền giáo, người mang “mùi chiên”, và đoàn dân của ngài.
Mức độ Đức Thánh Cha mong muốn thực hiện chuyến viếng thăm này cũng đã được thể hiện rõ trong thời gian ngài gần đây phải nằm viện tại Bệnh viện Gemelli ở Rôma. Vì thế, đây sẽ là hành trình đắm mình trong những ký ức, một cuộc trở về mang lại nguồn sức mạnh mới, bất chấp những đòi hỏi của chuyến đi kéo dài 12 ngày, với 13 chuyến bay và 2 chặng di chuyển bằng trực thăng.
Tuy nhiên, nếu giải thích hoặc diễn giải cuộc hành trình này chỉ dựa trên những khía cạnh đó thì thật là phiến diện. Đây không phải là một cuộc hành hương mang tính “ái quốc”.
Trước hết, bởi vì Đức Thánh Cha Lêô sẽ đến thăm 2 quốc gia khác, mỗi nquốc gia đều đang đối diện với những vấn đề và hoàn cảnh vừa tương đồng vừa khác biệt. Thứ đến, vì ý nghĩa của một cuộc trở về quê nhà không được làm lu mờ những thông điệp mà Đức Thánh Cha mang đến cho các vùng đất này.
Trước hết, ngài đến để củng cố đức tin của Dân Chúa và đổi mới sứ vụ loan báo Tin Mừng của Giáo hội, một sứ vụ bắt nguồn từ sự gần gũi, dịu dàng, chia sẻ, nâng đỡ những người nghèo khổ nhất, và cam kết cùng nhau xây dựng một xã hội công bằng hơn.
Đây cũng chính là cách tiếp cận mà ngài đã thể hiện khi còn là Giám mục, kể cả trong đại dịch Covid. Khi đó, với tư cách là Giám quản Tông tòa Giáo phận Callao, ngài đã tổ chức một mạng lưới tương trợ nhằm phân phát thực phẩm, nước uống và thuốc men cho cư dân và những người lao động thuộc khu vực kinh tế phi chính thức. Do các biện pháp hạn chế, họ bị buộc phải ở trong nhà, không có tiền bạc hay lương thực. Cho đến nay, người dân vẫn nhớ đến sự trợ giúp ấy như một “lời đáp trả của Thiên Chúa” trước những lời cầu nguyện của họ.
Tại Uruguay, Đức Thánh Cha Lêô sẽ gặp gỡ một trong những quốc gia “mang đậm nét châu Âu” nhất ở Mỹ Latinh, với lịch sử lâu dài về sự ổn định và dân chủ, nhưng cũng có truyền thống thế tục hóa vốn không phải lúc nào cũng cởi mở với vai trò tích cực của các tôn giáo trong đời sống công cộng. Cách đây một năm trước, luật về an tử đã được ban hành tại quốc gia này.
Tại Argentina, quê hương của Đức Thánh Cha Phanxicô, người đã không trở lại đất nước này sau khi được tuyển chọn vào năm 2013, Đức Thánh Cha Lêô sẽ gặp một xã hội bị phân cực sâu sắc và đang phải đối diện với những thách đố xã hội lớn lao.
Đây là một trong những đặc điểm của một châu lục mà tình trạng nghèo đói vẫn tồn tại dai dẳng, và khoảng cách giữa một nhóm nhỏ những người giàu có với đông đảo người nghèo vẫn còn rất lớn.
Đức Thánh Cha Lêô XIV sẽ nói về công lý dưới ánh sáng Học thuyết xã hội của Giáo hội, không phải để đối đầu với chính phủ này hay chính phủ khác – bởi vì Đấng Kế vị Thánh Phêrô không hành động như một chính trị gia – nhưng để kêu gọi sự hiệp nhất trước tình trạng phân cực và khuyến khích xây dựng một xã hội công bằng và bao dung hơn.
Một xã hội như thế phải quan tâm đến những nhu cầu của những người dễ bị tổn thương nhất và những người đang sống tại các vùng ngoại vi xa xôi nhất, trong đó có các dân tộc vùng Amazon, những người cảm thấy mình bị bỏ rơi nhưng sẽ được Đức Thánh Cha đến thăm trong chặng dừng chân tại Pucallpa.
Thông điệp trọng tâm mà Đức Thánh Cha Lêô mang đến châu Mỹ Latinh được tóm lược rõ nét trong ba khẩu hiệu được chọn cho ba chặng dừng chân: “Tôi loan báo cho anh em một niềm vui lớn lao” dành cho Uruguay; “Tấ cả mọi người đều được chào đón. Hãy ra đi và loan báo” dành cho Argentina; và “Chúng ta hãy mở rộng tâm hồn” dành cho Peru.
Những lời này là lời kêu gọi hướng tới đức tin và sứ vụ loan báo Tin Mừng của Giáo hội, nhằm thúc đẩy sự hiệp nhất và tinh thần gặp gỡ.
Trong những ngày tới, trọng tâm đặc biệt sẽ được đặt vào việc làm nổi bật những kho tàng ẩn giấu của các quốc gia này: đó là đông đảo các vị Thánh và Chân Phước – những người đã hội nhập thông điệp của Chúa Kitô vào các bối cảnh khác nhau – cùng với lòng đạo đức bình dân, vốn đóng vai trò nền tảng trong trải nghiệm đức tin của các dân tộc Mỹ Latinh.
Thiên Ân (theo Vatican News)
