Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh tính thời sự trong lời kêu gọi của Giáo hội về việc “cam kết xóa bỏ sự phân biệt đối xử đối với những nhóm xã hội dễ bị tổn thương nhất và những người di cư”.
Đức Thánh Cha Lêô XIV chào các tín hành hương vào một buổi sáng mùa thu mát mẻ trong buổi tiếp kiến chung hằng tuần tại Quảng trường Thánh Phêrô, ngày 4 tháng 11 năm 2026 (Ảnh: Daniel Ibáñez/EWTN News)
Trong buổi tiếp kiến chung hôm thứ Tư, buổi tiếp kiến sau cùng trước chuyến Tông du Nam Mỹ từ ngày 6 đến ngày 17 tháng 11, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã chỉ ra “mối đe dọa đối với hòa bình thế giới” bắt nguồn từ những mất cân bằng trong một hệ thống kinh tế bất công.
“Trước hết, các Nghị phụ Công đồng nhấn mạnh mối đe dọa đối với hòa bình thế giới xuất phát từ những mất cân bằng gắn liền với một kiểu phát triển kinh tế vừa thiếu công bằng vừa không tôn trọng công trình sáng tạo. Đây là một tầm nhìn xa, điều đáng tiếc đã được thực tế chứng minh vào cuối thế kỷ trước và ngày nay chúng ta còn nhận thấy rõ ràng hơn nữa”, Đức Thánh Cha nói, tiếp tục loạt bài chia sẻ về Hiến chế Mục vụ “Gaudium et Spes” (Vui mừng và Hy vọng) của Công đồng Vatican II.
Đức Thánh Cha Lêô lưu ý rằng chỉ riêng các giải pháp kỹ thuật thì chưa đủ để giải quyết những vấn đề này. Trích dẫn văn kiện Công đồng, ngài nhắc lại rằng “cần có nhiều cải cách trong lĩnh vực kinh tế – xã hội, cũng như sự thay đổi trong não trạng và thái độ của mọi người”.
Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh tính thời sự trong lời kêu gọi của Giáo hội về việc “cam kết xóa bỏ sự phân biệt đối xử đối với các nhóm xã hội dễ bị tổn thương nhất và những người di cư”.
Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng chiều kích xã hội không chỉ là một phần thiết yếu “trong đức tin của chúng ta vào Chúa Kitô Giêsu”, mà còn là “di sản quý giá mà chúng ta lãnh nhận từ mầu nhiệm Nhập Thể của Con Thiên Chúa”.
“Trọng tâm của nền kinh tế là lao động”
Một trong những chủ đề trọng tâm của bài chia sẻ của Đức Thánh Cha là phẩm giá lao động của con người. Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh rằng “trọng tâm của nền kinh tế là lao động”, và lao động “không bao giờ được bóp méo theo cách gây phương hại đến con người, công ích hay công trình sáng tạo”.
Đức Thánh Cha cũng cảnh báo rằng lao động tuyệt đối không bao giờ được trở thành nguồn gốc của sự bóc lột hoặc gây tổn hại cho con người. “Tình trạng thất nghiệp, bóc lột và những điều kiện làm việc gây nguy hiểm cho sức khỏe, thậm chí đe dọa đến tính mạng con người, đều không thể chấp nhận được”, ngài nhấn mạnh.
Đức Thánh Cha cũng bảo vệ nguyên tắc rằng “người lao động có quyền và nghĩa vụ tham gia vào các quyết định liên quan đến công việc của họ”, đồng thời giải quyết những xung đột thông qua “đối thoại và hành động bất bạo động”.
Một nền kinh tế phục vụ tất cả mọi người
Trong bài chia sẻ, Đức Thánh Cha nhắc lại rằng Công đồng Vaticanô II xác định một trong những nguyên tắc nền tảng của Học thuyết xã hội của Giáo hội đó là “mục đích phổ quát của của cải”.
Theo Đức Thánh Cha, nguyên tắc này cũng áp dụng “trong lĩnh vực tài chính”. Ngài nói rằng những người chịu trách nhiệm về đầu tư và hoạch định kinh tế, “dù là cá nhân hay các nhóm thuộc giới hữu trách công quyền”, đều có nghĩa vụ nghiêm túc “nhận thức rằng, một mặt, cần phải bảo đảm những nhu cầu thiết yếu cho một cuộc sống xứng hợp với phẩm giá, cả đối với từng cá nhân lẫn toàn thể cộng đồng”.
Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng nền kinh tế phải luôn “phục vụ con người và nằm dưới sự kiểm soát của con người”, phù hợp với tầm nhìn về sự phát triển toàn diện mà sau này Thánh Phaolô VI đã khai triển trong Thông điệp Populorum Progressio.
Đức Thánh Cha Lêô XIV di chuyển trên chiếc Popemobile quanh Quảng trường Thánh Phêrô để chào đám đông trong buổi tiếp kiến chung hôm thứ Tư, ngày 4 tháng 11 năm 2026 (Ảnh: Daniel Ibáñez/EWTN News)
Chính trị đồng nghĩa với việc phục vụ công ích
Đề cập đến chiều kích chính trị, Đức Thánh Cha Lêô XIV nói rằng thẩm quyền chính trị phải luôn hướng đến công ích, đồng thời lưu tâm đến những hoàn cảnh địa phương và lịch sử, trong khi vẫn luôn “đặt lợi ích của toàn thể gia đình nhân loại lên hàng đầu”.
Đức Thánh Cha cũng nhắc lại giáo huấn của “Gaudium et Spes” về mối tương quan giữa Giáo hội và nhà nước, đồng thời lưu ý rằng cả hai thiết chế đều có quyền tự chủ trong phạm vi riêng của mình, nhưng có thể cộng tác để phục vụ con người cách hiệu quả hơn.
“Giáo hội và cộng đồng chính trị, mỗi bên trong lĩnh vực riêng của mình, đều độc lập và tự chủ với nhau. Tuy nhiên, cả hai, dù theo những danh nghĩa khác nhau, đều phục vụ ơn gọi cá nhân và xã hội của chính con người. Khi cả hai thúc đẩy sự hợp tác lành mạnh hơn giữa đôi bên, với sự quan tâm thấu đáo đối với hoàn cảnh thời gian và địa điểm, thì việc phục vụ của họ vì lợi ích của tất cả mọi người sẽ càng hiệu quả hơn”, Đức Thánh Cha trích dẫn“Gaudium et Spes”.
Hòa bình được xây dựng thông qua kinh tế và chính trị
Nhắc lại lời tuyên bố của người tiền nhiệm của mình, Đức cố Giáo hoàng Phanxicô, Đức Thánh Cha Lêô tái khẳng định rằng: “Chiến tranh là một sự thất bại của chính trị và của nhân loại, một sự đầu hàng đáng hổ thẹn, một sự thất bại cay đắng trước các thế lực sự dữ”.
Ngược lại, Đức Thánh Cha kêu gọi một nền chính trị biết “chữa lành những vết thương của các dân tộc và của những người đang phải chịu đựng sự bất công”, đồng thời mang lại “nền tảng cho niềm hy vọng vào tương lai của nhân loại”.
Sau cùng, Đức Thánh Cha khuyến khích giới trẻ “noi gương những người nam nữ đã làm chứng một cách trung thành” trong đời sống công cộng, đồng thời nhắc lại lời kêu gọi các cộng đoàn Kitô hữu hãy “khơi dậy việc đào tạo về Học thuyết xã hội của Giáo hội”.
Minh Tuệ (theo EWTN)
