Đức Tổng Giám mục Anthony Sevryuk của Volokolamsk, người đứng đầu Phân bộ Quan hệ Đối ngoại thuộc Tòa Thượng phụ Moscow của Chính thống Nga, gặp Quốc Vụ Khanh Tòa thánh, Đức Hồng y Pietro Parolin tại Vatican vào ngày 16 tháng 6 năm 2023. (Hình ảnh: Tòa Thượng phụ Moscow / Bộ Quan hệ Giáo hội Đối ngoại.)
Khi đặc phái viên hòa bình cá nhân của ĐTC Phanxicô về Ukraine đang làm việc hướng tới một chuyến đi đến Moscow, một quan chức cấp cao trong Giáo hội Chính thống Nga đã đến thăm Roma trong tuần này và gặp gỡ cả Đức Thánh Cha Phanxicô lẫn các nhà ngoại giao hàng đầu của Vatican.
Hôm thứ Năm, Phân bộ Ngoại giao của Tòa Thượng phụ Moscow thuộc Giáo hội Chính thống Nga thông báo rằng Đức Tổng Giám mục Anthony Sevryuk của Volokolamsk đang thực hiện chuyến thăm chính thức đến Roma “với sự ban phước của Đức Thượng phụ Kirill của Moscow và Toàn Nga”.
Là người đứng đầu bộ phận đối ngoại của Tòa Thượng phụ Moscow, TGM Sevryuk là quan chức cấp cao thứ hai trong Giáo hội Chính thống Nga và được cho là phản ánh thái độ và cách tiếp cận của Thượng phụ Kirill, bao gồm cả sự ủng hộ của ông đối với cuộc chiến ở Ukraine.
Chuyến viếng thăm Roma của TGM Sevryuk diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán đang diễn ra để tổ chức một cuộc gặp gỡ thứ hai giữa Đức Thánh Cha Phanxicô và Thượng phụ Kirill, và trong khi các cuộc thảo luận cũng đang được tiến hành để sắp xếp chuyến thăm của đặc phái viên hòa bình cá nhân của Đức Giáo hoàng về cuộc chiến Ukraine, Đức Hồng y Matteo Zuppi – Địa phận Bologna, đến Moscow.
Đức Thánh Cha Phanxicô và Thượng phụ Kirill đã tổ chức một cuộc họp lịch sử đầu tiên tại Havana vào năm 2016 và dự kiến sẽ gặp lại nhau vào mùa hè năm ngoái tại Giêrusalem. Chuyến thăm đó đã bị Vatican hủy bỏ trong bối cảnh căng thẳng về việc Thượng Phụ Kirill ủng hộ cuộc xâm lược Ukraine ngày 24/2/2022 của Nga và việc ông bảo vệ cuộc chiến vì lý do tôn giáo.
Một cuộc trò chuyện ngắn đã được tổ chức giữa ĐTC Phanxicô và TGM Sevryuk vào tháng Chín năm ngoái trong khi hai vị đang ở Kazakhstan tham dự một hội nghị thượng đỉnh liên tôn cấp cao, trong đó TGM Sevryuk cho biết một cuộc gặp gỡ thứ hai giữa ĐTC Phanxicô và Thượng Phụ Kirill vẫn còn trên bàn, nhưng họ phải tìm đúng thời điểm và hoàn cảnh.
Sau khi đến Roma ngày 15 tháng Sáu, TGM Sevryuk đã tổ chức một cuộc họp với Bộ trưởng Quan hệ với các Quốc gia của Vatican, Đức Tổng Giám mục người Anh Paul Gallagher.
Vatican không đưa ra tuyên bố nào về cuộc họp. Tòa Thượng phụ Moscow cho biết hai vị đã thảo luận về “một số vấn đề trong chương trình nghị sự hiện tại về mối quan hệ giữa Giáo hội Chính thống Nga và Giáo hội Công giáo Roma”, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Cùng ngày, TGM Sevryuk cũng đã gặp gỡ các đại diện của Cộng đồng Sant’Egidio, một trong những thực thể được gọi là “phong trào mới” trong Giáo hội Công giáo, dấn thân cho công bằng xã hội và các cuộc đàm phán xung đột toàn cầu. Đức Hồng y Zuppi, chủ tịch Hội đồng Giám mục Ý (CEI), là thành viên của Sant’Egidio.
Được nhiều người coi là một ứng cử viên hàng đầu để được bầu làm giáo hoàng trong mật nghị tiếp theo, ĐHY Zuppi khi là một linh mục trẻ đã đóng một vai trò quan trọng trong việc đàm phán hiệp định hòa bình Mozambique năm 1992 thông qua Sant’Egidio, chấm dứt cuộc nội chiến đẫm máu kéo dài 17 năm ở Mozambique.
ĐHY Zuppi gần đây đã kết thúc chuyến thăm thủ đô Kyiv của Ukraine từ ngày 5-6/6, nơi ngài gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy và các quan chức nhà nước và tôn giáo hàng đầu khác để lắng nghe các đề xuất hòa bình của họ.
Trong chuyến thăm của TGM Sevryuk đến trụ sở của Sant’Egidio, nằm trong khu phố Trastevere của Roma, ông đã gặp người sáng lập cộng đồng, chính trị gia người Ý và cựu bộ trưởng Andrea Riccardi, cũng như phó chủ tịch của cộng đồng, Adriano Roccucci, để thảo luận về “một số vấn đề cùng quan tâm”.
Vào ngày 16 tháng Sáu, TGM Sevryuk đã đến Vatican để gặp Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, Đức Hồng Y Pietro Parolin người Ý.
Theo Tòa Thượng phụ Moscow, TGM Sevryuk đã thay mặt Thượng phụ Kirill chào Đức Hồng Y Parolin và đến lượt mình, ĐHY Parolin “đã chia sẻ những kỷ niệm của ngài về cuộc gặp gỡ với Đức Tổng Giám Mục của Giáo Hội Chính Thống Nga trong chuyến viếng thăm Nga”.
Năm 2017, ĐHY Parolin trở thành Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh đầu tiên sau 19 năm đến thăm Moscow.
Trong những gì Tòa Thượng phụ Moscow mô tả là “một cuộc trò chuyện dài” giữa hai quan chức diễn ra “trong bầu không khí ấm áp”, hai vị đã thảo luận về “một loạt các vấn đề thời sự của quan hệ song phương”, mặc dù không có chi tiết nào khác được cung cấp.
Vào chiều thứ Sáu, TGM Sevryuk đã yết kiến Đức Thánh Cha Phanxicô, mới được xuất viện từ Bệnh viện Gemelli của Roma sáng sớm hôm đó sau khi trải qua cuộc phẫu thuật thoát vị bụng vào tuần trước.
Theo Tòa Thượng phụ Moscow, TGM Sevryuk đã thay mặt Thượng Phụ Kirill gửi “lời chào và lời chúc hồi phục nhanh chóng đến Đức Phanxicô” và hai vị đã trao đổi “những món quà đáng nhớ”.
Hai vị đã từng trao đổi một lời chào ngắn gọn trong chuyến viếng thăm của TGM Sevryuk đến Roma vào tháng Năm, trong đó ông đã tham dự buổi tiếp kiến chung vào thứ Tư hàng tuần của Đức Giáo Hoàng.
Vatican vẫn chưa đưa ra tuyên bố về bất kỳ cuộc họp nào trong tuần này giữa TGM Sevryuk, Đức Giáo Hoàng và các nhà ngoại giao hàng đầu của Tòa Thánh. Tuy nhiên, một mục có khả năng trong chương trình nghị sự là chuyến thăm của ĐHY Zuppi tới Moscow như một phần của sứ mệnh hòa bình được Đức Giáo Hoàng tán thành.
Sau khi trở về từ Kyiv hồi đầu tháng này, Đức Hồng Y Zuppi mô tả mục tiêu của Vatican đối với sứ mạng này “không phải là một sự hòa giải”, mà là “bày tỏ sự quan tâm, gần gũi, lắng nghe để cuộc xung đột có thể tìm thấy con đường dẫn đến hòa bình”.
“Phần còn lại là những kỳ vọng hoặc suy đoán mà một số người có”, ngài nói với các nhà báo tham dự buổi giới thiệu sách ngày 7/6.
Nỗ lực của ĐHY Zuppi nhằm tách Vatican khỏi vai trò “trung gian hòa giải” có thể là một nỗ lực để xoa dịu sự nhạy cảm của Ukraine. Trong chuyến thăm Roma hồi tháng Năm, bao gồm cuộc gặp gỡ với Đức Giáo hoàng Phanxicô, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã thẳng thừng loại trừ vai trò trung gian hòa giải cho Vatican trong các bình luận trên truyền hình Ý.
Không có chi tiết nào về thời điểm, thời gian hoặc chương trình nghị sự cho chuyến thăm dự kiến của ĐHY Zuppi tới Moscow đã được công bố, và bản thân ĐHY Zuppi đã cẩn thận không đưa ra bất kỳ thông tin cụ thể nào, tuy nhiên, ngài đã xác nhận rằng kế hoạch đến Nga đang được thực hiện.
Phát biểu với các nhà báo bên lề buổi giới thiệu sách ngày 13/6 tại Roma, ĐHY Zuppi nói: “Nhiệm vụ sẽ tiếp tục như dự kiến. Chúng tôi phải làm rõ một số chi tiết, nhưng giai đoạn tiếp theo của chuyến thăm là Moscow”.
Theo Crux
