Ngày 17/11/2026, chính quyền thành phố Huế đã huy động lực lượng công an và phương tiện cơ giới, phong tỏa các tuyến đường dẫn đến Tu viện Dòng Chúa Cứu Thế Huế và khu đất L’Accueil tại số 87 Nguyễn Huệ, đồng thời tiến hành phá dỡ các công trình tại đây, bất chấp những kiến nghị của Dòng Chúa Cứu Thế về việc giải quyết quyền đối với khu đất.
Một trong những căn cứ được chính quyền viện dẫn để xác định khu đất L’Accueil đã được hiến cho Nhà nước là Bản kê khai ngày 25/8/1978 của linh mục Nguyễn Đình Lành, khi ấy là Tu viện trưởng Dòng Chúa Cứu Thế Huế.
Trong Văn thư số 16227/UBND-ĐC ngày 27/10/2026, UBND thành phố Huế đã viện dẫn chứng từ này khi trình bày nguồn gốc và quá trình tiếp nhận, quản lý khu đất.
Đúng là Bản kê khai ngày 25/8/1978 có ghi “khu nhà và đất L’Accueil” trong danh sách những cơ sở đã hiến cho Nhà nước. Tuy nhiên, việc một bản kê khai ghi nhận như vậy có đủ để chứng minh Dòng Chúa Cứu Thế Huế đã thực sự tự nguyện hiến tặng quyền đối với khu đất Xưởng cưa L’Accueil hay không?
Muốn trả lời, cần xem xét nội dung bản kê khai, đối chiếu với văn thư mà chính bản kê khai dẫn chiếu và những chứng từ chuyển giao được lập trong cùng thời kỳ.
1. Bản kê khai ngày 25/8/1978 thực sự ghi những gì?
Bản kê khai ngày 25/8/1978 của linh mục Nguyễn Đình Lành mang đề mục: “Những cơ sở của Dòng Chúa Cứu Thế Huế đã hiến dâng cho Nhà nước: Văn bản 17-11-75”.
Bản kê khai liệt kê các cơ sở tại số 29, 31, 33/9 Nguyễn Huệ và “khu nhà và đất L’Accueil” tại số 33 và 35 Nguyễn Huệ.
Riêng mục thứ tư ghi: “Khu nhà và đất L’Accueil gồm có: số nhà và đất 33 Nguyễn Huệ; số nhà và đất 35 Nguyễn Huệ; diện tích đất 6000 m²; diện tích xây cất 800 m²”.
Như vậy, không thể phủ nhận rằng bản kê khai có sử dụng cách diễn đạt bao gồm cả nhà và đất, với diện tích được ghi là 6.000 m².
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc ghi nhận một cơ sở trong danh sách những tài sản đã hiến với việc chứng minh sự kiện pháp lý làm phát sinh việc chuyển giao quyền đối với khu đất ấy.
Bản kê khai không xác định riêng thời điểm chuyển giao quyền đối với đất Xưởng cưa L’Accueil, không nêu chứng từ trực tiếp thực hiện việc chuyển giao ấy và cũng không làm rõ phạm vi quyền đối với đất đã được chuyển giao.
Đặc biệt, chính đề mục của bản kê khai lại dẫn chiếu đến một văn thư được lập gần ba năm trước. Đây là chi tiết quan trọng để xác định bản kê khai thực sự xác nhận điều gì.
2. Bản kê khai dẫn chiếu Văn thư năm 1975, nhưng nội dung hai văn bản không trùng nhau
Ngay trong đề mục, Bản kê khai ngày 25/8/1978 ghi rõ: “Văn bản 17-11-75”.
Đó là Văn thư số 50/TTGMH ngày 17/11/1975 của Đức Tổng Giám mục Nguyễn Kim Điền.
Trong văn thư này, Đức Tổng Giám mục viết: “Giáo phận Thừa thiên-Huế chúng tôi xin trao nhượng cho quý Ủy ban sử dụng một số cơ sở, tại thành phố Huế và vùng phụ cận, theo như bản liệt kê đính kèm”.
Tại mục số 8 của danh sách đính kèm, văn thư ghi rõ: “Thư viện L’Accueil: 33 Nguyễn Huệ, Vĩnh Lợi”.
Đây là điểm khác biệt căn bản.
Văn thư ngày 17/11/1975 chỉ đề cập đến Thư viện L’Accueil tại số 33 Nguyễn Huệ. Văn thư không ghi Xưởng cưa L’Accueil tại số 35 Nguyễn Huệ, không xác định khu đất rộng 6.000 m² và cũng không nói đến việc trao nhượng toàn bộ khu nhà đất L’Accueil.
Trong khi đó, Bản kê khai ngày 25/8/1978 lại ghi “khu nhà và đất L’Accueil”, bao gồm cả hai địa chỉ 33 và 35 Nguyễn Huệ.
Như vậy, phạm vi tài sản được ghi trong Bản kê khai năm 1978 rộng hơn phạm vi được xác định trong Văn thư năm 1975 mà chính bản kê khai dẫn chiếu.
Sự khác biệt này không thể bị bỏ qua.
Nếu Bản kê khai ngày 25/8/1978 chỉ nhằm ghi nhận những cơ sở đã được trao theo Văn thư ngày 17/11/1975, thì việc đưa cả khu nhà đất L’Accueil rộng 6.000 m² vào danh sách cần được giải thích, bởi văn thư gốc không xác định việc trao nhượng toàn bộ khu đất ấy.
Ngược lại, nếu bản kê khai còn nhằm xác nhận những việc hiến tặng khác ngoài phạm vi Văn thư năm 1975, thì phải xác định những việc hiến tặng ấy đã diễn ra khi nào, theo chứng từ nào và bao gồm những tài sản, quyền gì.
Không thể lấy một bản kê khai dẫn chiếu Văn thư năm 1975 để mở rộng đối tượng trao nhượng vượt quá nội dung của chính văn thư được dẫn chiếu, nếu không có chứng cứ bổ sung.
3. Hồ sơ hiến tài sản Xưởng cưa L’Accueil năm 1978 không xác nhận việc hiến đất
Để xác định Bản kê khai ngày 25/8/1978 thực sự phản ánh việc chuyển giao nào, cần đối chiếu với hồ sơ hiến và tiếp nhận tài sản Xưởng cưa L’Accueil được lập trong cùng năm.
Ngày 27/6/1978, linh mục Nguyễn Đình Lành gửi UBND tỉnh Bình Trị Thiên văn bản mang nhan đề “Đơn xin được hiến dâng Xưởng Cưa”.
Ngày 11/8/1978, UBND tỉnh Bình Trị Thiên ban hành Quyết định số 2262/QĐ-CT chấp nhận đơn này.
Ngày 02/10/1978, hai bên lập Biên bản giao nhận.
Đặc biệt, trong phần mở đầu Biên bản giao nhận ngày 02/10/1978, Quyết định số 2262/QĐ-CT được xác định là quyết định “về việc chấp nhận đơn hiến tài sản xưởng cưa Laccơi của Dòng Chúa Cứu Thế”.
Cụm từ được sử dụng là “hiến tài sản xưởng cưa”.
Biên bản giao nhận tập trung ghi nhận máy móc, thiết bị, dụng cụ, nhân công và những vấn đề liên quan đến hoạt động sản xuất. Văn bản cũng đề cập đến nhà cửa, nhưng không có điều khoản riêng xác định diện tích, ranh giới hoặc việc chuyển giao quyền đối với khu đất xưởng cưa.
Như vậy, hồ sơ chuyển giao năm 1978 xác nhận việc Dòng Chúa Cứu Thế Huế đã hiến và bàn giao tài sản Xưởng cưa L’Accueil cho Nhà nước. Tuy nhiên, hồ sơ ấy không trực tiếp xác nhận rằng Nhà Dòng đã đồng thời tự nguyện hiến tặng quyền đối với khu đất nơi xưởng cưa tọa lạc.
Điều này có ý nghĩa quan trọng khi đánh giá Bản kê khai ngày 25/8/1978.
Nếu cho rằng cách ghi “khu nhà và đất L’Accueil” trong bản kê khai chứng minh việc hiến đất, cần xác định việc hiến đất ấy có quan hệ thế nào với hồ sơ hiến tài sản xưởng cưa. Đặc biệt, cần chỉ ra chứng từ xác định rõ việc chuyển giao quyền đối với đất, thay vì mặc nhiên đồng nhất hai đối tượng pháp lý khác nhau.
Việc hiến tài sản xưởng cưa là một sự kiện đã được chứng minh. Nhưng việc hiến quyền đối với khu đất xưởng cưa là một sự kiện khác, cần có chứng cứ tương ứng.
4. Vì sao sau đó chính người lập bản kê khai vẫn tiếp tục kê khai đất L’Accueil thuộc quyền quản lý của Tu viện?
Một chứng từ khác không thể bỏ qua là Bản kê khai đất ngày 01/11/1978, cũng do linh mục Nguyễn Đình Lành lập.
Theo hồ sơ Dòng Chúa Cứu Thế Huế lưu giữ, trong bản kê khai này, cha Nguyễn Đình Lành tiếp tục ghi nhận đất L’Accueil trong số đất đai thuộc quyền quản lý của Tu viện.
Cần chú ý đến trình tự thời gian.
Ngày 25/8/1978, cha Nguyễn Đình Lành lập bản kê khai những cơ sở đã hiến cho Nhà nước, trong đó có “khu nhà và đất L’Accueil”.
Ngày 02/10/1978, việc bàn giao tài sản Xưởng cưa L’Accueil được thực hiện.
Nhưng đến ngày 01/11/1978, chính cha Nguyễn Đình Lành vẫn tiếp tục kê khai đất L’Accueil thuộc quyền quản lý của Tu viện.
Như vậy, hai bản kê khai được lập bởi cùng một người, cách nhau hơn hai tháng, trong khi việc bàn giao tài sản xưởng cưa diễn ra giữa hai thời điểm ấy.
Chi tiết này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Nếu Bản kê khai ngày 25/8/1978 thực sự xác nhận rằng Dòng Chúa Cứu Thế đã hiến tặng toàn bộ quyền đối với khu đất L’Accueil, tại sao sau khi việc bàn giao tài sản xưởng cưa hoàn tất, chính người lập bản kê khai ấy vẫn tiếp tục ghi nhận đất L’Accueil thuộc quyền quản lý của Tu viện?
Tất nhiên, việc kê khai đất thuộc quyền quản lý không tự nó chứng minh đầy đủ tình trạng pháp lý của quyền đối với đất. Tuy nhiên, đây là chứng từ được lập sau khi bàn giao tài sản, bởi chính người đã lập bản kê khai trước đó. Vì vậy, nội dung của nó phải được xem xét khi xác định phạm vi chuyển giao.
Không thể sử dụng Bản kê khai ngày 25/8/1978 để kết luận việc hiến đất mà không đối chiếu và giải thích Bản kê khai ngày 01/11/1978 của cùng một người.
5. Một bản kê khai không thể thay thế chứng cứ về việc chuyển giao quyền đối với đất
Từ việc đối chiếu các chứng từ trên, có thể xác định rằng Bản kê khai ngày 25/8/1978 cần được đánh giá trong mối liên hệ với toàn bộ hồ sơ lịch sử, chứ không thể tách riêng một cách diễn đạt để đưa ra kết luận về việc hiến đất.
Trước hết, bản kê khai dẫn chiếu Văn thư ngày 17/11/1975, nhưng phạm vi tài sản L’Accueil được ghi nhận trong hai văn bản không trùng nhau.
Tiếp đến, hồ sơ hiến và tiếp nhận Xưởng cưa L’Accueil năm 1978 xác nhận việc chuyển giao tài sản xưởng cưa, nhưng không trực tiếp xác định việc chuyển giao quyền đối với khu đất.
Sau cùng, Bản kê khai ngày 01/11/1978 của chính linh mục Nguyễn Đình Lành tiếp tục ghi nhận đất L’Accueil thuộc quyền quản lý của Tu viện sau khi việc bàn giao tài sản xưởng cưa đã hoàn tất.
Những chứng từ ấy đặt ra yêu cầu phải làm rõ một vấn đề căn bản: Dòng Chúa Cứu Thế Huế đã thực sự tự nguyện hiến tặng quyền đối với khu đất Xưởng cưa L’Accueil vào thời điểm nào, bằng hành vi pháp lý nào và theo chứng từ nào?
Đặc biệt, còn phải xác định chủ thể có thẩm quyền thực hiện việc hiến tặng. Linh mục Nguyễn Đình Lành là Tu viện trưởng Dòng Chúa Cứu Thế Huế, nhưng chức vụ ấy không đương nhiên đồng nghĩa với việc ngài có toàn quyền định đoạt bất động sản thuộc Hội Dòng. Việc chuyển nhượng hoặc định đoạt bất động sản của Dòng Chúa Cứu Thế phải tuân theo những quy định về thẩm quyền và sự chấp thuận của các vị hữu trách có thẩm quyền trong Hội Dòng.
Vì vậy, ngay cả khi một bản kê khai ghi nhận “khu nhà và đất L’Accueil” trong danh sách những cơ sở đã hiến, vẫn cần làm rõ ý chí chuyển giao, thẩm quyền của người thực hiện, đối tượng chuyển giao và những điều kiện pháp lý tương ứng.
Đó là những vấn đề không thể được giải quyết chỉ bằng cách viện dẫn riêng Bản kê khai ngày 25/8/1978.
***
Khu đất mà Dòng Chúa Cứu Thế Huế đang kiến nghị trao lại là phần đất Xưởng cưa L’Accueil còn lại 2.550,4 m² tại số 87 Nguyễn Huệ, thành phố Huế, chiếm khoảng 12,48% tổng số diện tích đất mà DCCT sở hữu tại khu vực này từ năm 1930.
Trong khi những vấn đề về nguồn gốc và quyền đối với khu đất vẫn chưa được làm sáng tỏ, việc chính quyền tiến hành phong tỏa, phá dỡ công trình và làm thay đổi hiện trạng khu đất ngày 17/11/2026 là sự việc nghiêm trọng, trực tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi ích mà Nhà Dòng đang yêu cầu được xem xét, bảo vệ.
Dòng Chúa Cứu Thế Huế không phủ nhận những việc chuyển giao tài sản đã thực sự diễn ra trong quá khứ. Tuy nhiên, Nhà Dòng khẳng định không tự nguyện hiến tặng quyền đối với khu đất Xưởng cưa L’Accueil cho Nhà nước.
Bản kê khai ngày 25/8/1978 có ghi “khu nhà và đất L’Accueil”, nhưng chính chứng từ này phải được giải thích trong mối liên hệ với Văn thư năm 1975 mà nó dẫn chiếu, hồ sơ hiến tài sản xưởng cưa năm 1978 và Bản kê khai đất ngày 01/11/1978.
Không thể lấy một bản kê khai có những điểm cần được đối chiếu và làm rõ để mặc nhiên kết luận Dòng Chúa Cứu Thế đã tự nguyện hiến tặng khu đất Xưởng cưa L’Accueil.
Nếu chính quyền cho rằng việc hiến đất đã diễn ra, cần công khai chứng từ và căn cứ pháp lý xác định việc hiến tặng ấy, bao gồm thời điểm, chủ thể có thẩm quyền, phạm vi đất được chuyển giao và thủ tục pháp lý đã thực hiện.
Tôn trọng sự thật lịch sử đòi hỏi phải xem xét đầy đủ các chứng từ, không chỉ lựa chọn những nội dung thuận lợi cho một kết luận đã có sẵn. Đó cũng là yêu cầu cần thiết để giải quyết công bằng những kiến nghị của Dòng Chúa Cứu Thế Huế và làm sáng tỏ quyền đối với khu đất L’Accueil.
Nguyễn Ngọc Huỳnh
