Tòa Thánh gửi hội nghị Liên Hiệp Quốc về vũ khí: Vũ khí tự động dẫn đến “những hành vi ngày càng vô nhân đạo hơn” trong chiến tranh

Trong văn kiện trình bày lập trường của mình, Tòa Thánh nhận định rằng các loại vũ khí được triển khai bằng trí tuệ nhân tạo đã “làm thay đổi sâu sắc bản chất của chiến tranh”.

Quốc kỳ của các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc tung bay bên ngoài Palais des Nations (Cung các Quốc gia) ở Geneva, Thụy Sĩ – nơi đặt trụ sở Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (Nguồn: nexus 7/Shutterstock)

Quốc kỳ của các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc tung bay bên ngoài Palais des Nations ở Geneva, Thụy Sĩ – nơi đặt trụ sở Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (Nguồn: nexus 7/Shutterstock)

Các quyết định trong chiến tranh liên quan đến sự sống và cái chết trong chiến tranh “phải luôn nằm dưới sự kiểm soát hữu hiệu, có ý thức và có trách nhiệm của con người”, chứ không được phép giao phó cho trí tuệ nhân tạo (AI), Tòa Thánh phát biểu tại một hội nghị quan trọng của Liên Hiệp Quốc trong tuần này.

Trong văn kiện trình bày lập trường đề ngày 19 tháng 11, Vatican cho biết trí tuệ nhân tạo đã khiến chiến tranh trở nên “nhanh chóng hơn và phi nhân hơn”, một phần là do “biến các nạn nhân thành dữ liệu”; đồng thời, các loại vũ khí tự động đã “làm thay đổi sâu sắc bản chất của chiến tranh”.

Văn kiện của Tòa Thánh được gửi đến Hội nghị Rà soát lần thứ bảy của các Quốc gia thành viên cấp cao của Công ước về những lệnh cấm hoặc hạn chế sử dụng một số loại vũ khí thông thường.

Công ước quốc tế này được thông qua vào đầu thập niên 1980, nhằm hạn chế việc sử dụng một số loại vũ khí bị xem là có tính sát thương bừa bãi và nguy hiểm đối với thường dân, trong đó có mìn và những thiết bị tương tự.

Trong văn kiện gửi đến các quốc gia thành viên công ước, Tòa Thánh lập luận rằng các lực lượng quân sự cần tránh giao phó cho AI những quyết định mang tính sát thương, bởi vì điều đó tách biệt những người đưa ra quyết định với “cái giá phải trả bằng sinh mạng con người trong các cuộc xung đột”.

“Máy móc chỉ có thể thực hiện những tính toán, trong khi sự phán đoán luân lý không thể bị giản lược thành một phép tính; điều đó đòi hỏi lương tâm, trách nhiệm cá nhân và khả năng nhìn nhận người khác như những con người”, văn kiện nhấn mạnh.

Trong chiến tranh, cần gìn giữ “ý thức về sự mong manh và sự khốn cùng của bản tính con người”; đồng thời, các nỗ lực gìn giữ hòa bình và tái thiết sau khi chiến tranh kết thúc “cũng tùy thuộc vào cách thức các hành động thù địch được tiến hành”.

Các cuộc chiến tranh trong quá khứ đã khiến nhân loại “nhạy cảm hơn trước nỗi đau khổ của người khác”, văn kiện nhận định, tuy nhiên, những tiến bộ công nghệ nhanh chóng đã vượt xa khả năng bảo đảm các “biện pháp bảo vệ thích đáng” nhằm duy trì các nguyên tắc nhân đạo.

Tòa Thánh cho rằng cần đề xuất một “thỏa thuận có tính ràng buộc về mặt pháp lý” để điều chỉnh và kiểm soát các loại vũ khí tự động; đồng thời, các quốc gia thành viên nên thống nhất áp dụng lệnh tạm hoãn việc phát triển công nghệ này.

“Trước tầm vóc của những thách thức đang đặt ra trước mắt, điều thiết yếu là phải thể hiện ý chí chính trị trước khi quá muộn”, văn kiện nêu rõ. “Phục vụ hòa bình có nghĩa là tích cực thúc đẩy các thỏa thuận quốc tế có khả năng bảo vệ phẩm giá con người và tinh thần trách nhiệm ở những nơi mà sự sống và sự chung sống giữa các dân tộc đang bị đe dọa”.

Trong thời gian gần đây, Vatican cũng đã nhiều lần cảnh báo về việc phát triển các loại vũ khí ứng dụng AI. Vào tháng 12 năm 2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhận định rằng các loại vũ khí sử dụng trí tuệ nhân tạo đã “làm trầm trọng thêm thảm kịch” của các cuộc xung đột vũ trang.

Vào thời điểm đó, Đức Thánh Cha đã cảnh báo về nguy cơ ngày càng gia tăng của xu hướng “né tránh trách nhiệm” nơi các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự, khiến cho “những quyết định liên quan đến sự sống và cái chết ngày càng được giao phó cho máy móc”.

Trước đó, vào năm 2024, Đức cố Giáo hoàng Phanxicô cũng đã kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới không để trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế con người trong việc đưa ra các quyết định nói chung.  “Chúng ta sẽ đẩy nhân loại vào một tương lai không còn hy vọng nếu tước đi khả năng tự quyết định về bản thân và cuộc sống của chính mình, đồng thời buộc con người phải lệ thuộc vào những lựa chọn do máy móc đưa ra”, vị Giáo hoàng đương nhiệm phát biểu vào thời điểm đó.

Minh Tuệ (theo EWTN)

Bài liên quan

Bài mới

Facebook

Youtube

Liên kết