“Những thảm họa liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến tất cả các quốc gia, cả các quốc gia giàu lẫn các quốc gia nghèo. Chúng ta đang chứng kiến những ảnh hưởng của các điều kiện thời tiết khắc nghiệt trên khắp thế giới từ vùng biển Caribbean cho đến Thái Bình Dương” – Đức TGM Bernardito Auza, Sứ Thần Tòa Thánh, Quan sát viên thường trực của Tòa Thánh, phát biểu tại Liên Hợp Quốc hôm 25/1/2019.
Đức Tổng Giám mục Bernardito Auza, hôm 25 tháng 1 năm 2019 đã bày tỏ lo ngại về những thảm họa của vấn đề biến đổi khí hậu toàn cầu. Phát biểu của Đức TGM Auza đã được đưa ra tại Liên Hợp Quốc, New York trong Cuộc tranh luận mở của Hội đồng Bảo an LHQ về việc giải quyết những tác động của các thảm họa liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu đối với vấn đề hòa bình và an ninh quốc tế.
Dưới đây làn nội dung bài phát biểu của Đức Tổng Giám mục Bernardito Auza:
“Thưa ngài chủ tịch,
Tòa Thánh cảm ơn ngài Chủ tịch nước Cộng hòa Dominican đã triệu tập Cuộc tranh luận mở này nhằm giải quyết những tác động của các thảm họa liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu đối với vấn đề hòa bình và an ninh quốc tế. Ngài Tổng thư ký đã nhấn mạnh rằng “vấn đề biến đổi khí hậu là một vấn đề thời đại của chúng ta – và hiện tại chúng ta đang ở một thời điểm quan trọng” [1] Đó chính là lý do tại sao cuộc tranh luận này là kịp thời.
Những thảm họa liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến tất cả các quốc gia, cả các quốc gia giàu lẫn các quốc gia nghèo. Chúng ta đang chứng kiến những ảnh hưởng của các điều kiện thời tiết khắc nghiệt trên khắp thế giới từ vùng biển Caribbean cho đến Thái Bình Dương.
Trong năm vừa qua, “những nỗi khốn khổ vô hạn gây ra bởi những trận mưa lớn, lũ lụt, hỏa hoạn, động đất và hạn hán đã tấn công cư dân ở nhiều khu vực khác nhau của Châu Mỹ và Đông Nam Á” [2]. Tháng 8 năm ngoái tại Kerala, tình trạng mưa lớn đã gây ra lũ lụt dẫn đến một sự mất mát lớn về dân số và nhiều người dân bị buộc phải di dời, trong khi đó ở nhiều khu vực khác trên hành tinh đã có những trường hợp không đủ lượng mưa, “những nơi mà tình trạng hạn hán và sa mạc hóa làm tăng thêm sự bất ổn và xung đột do thiếu sinh kế và gây ra tình trạng mất an ninh lương thực” [3], do đó làm gia tăng số lượng những người cần hỗ trợ nhân đạo.
Ngoài sự mất mát bi thương đối với cuộc sống gây ra bởi những thay đổi về khí hậu khắc nghiệt như vậy cũng như sự thiệt hại tài chính lớn mà các thảm họa đó đã gây ra, cần phải có một sự nhạy bén và chủ động hơn nhằm ngăn ngừa các cuộc xung đột theo sau đó khi sự ổn định của quốc gia và khu vực bị ảnh hưởng do thiếu khả năng tiếp cận thực phẩm và nước sạch cũng như tác động không thể tránh khỏi của chúng đối với sự di chuyển của người dân, đôi khi dẫn đến cả việc phải buộc bị di dời cưỡng bức và kéo dài. Nó đủ để nhắc lại việc sự căng thẳng gia tăng như thế nào bởi vì hiện tượng di chuyển đàn gia súc theo mùa, do sự bất hòa giữa những người nông dân và những người chăn nuôi gia súc ganh đua vì các nguồn lực hạn chế hoặc giảm dần, trong một số trường hợp, đã trở thành một yếu tố gây ra sự bất ổn, đặc biệt là ở các khu vực nơi mà các nhóm vũ trang có mặt, lợi dụng sự vắng mặt của các cơ cấu Nhà nước cũng như việc quản trị yếu kém.
Trong lưu vực hồ Chad, nơi mà từ lâu đã cung cấp nguồn sống trong sa mạc cho hàng triệu người, chúng ta phải đối mặt, do các cuộc xung đột khu vực đang diễn ra và sự đe dọa và bành trướng cực đoan, với những người tị nạn và những người bị buộc phải di tản trong nước đang phải vật lộn để tìm kiếm nước uống, với việc làm thinh trước tác động của việc đánh bắt cá, vốn làm tăng thêm tình trạng nghèo đói và khiến cho những người dân cực kỳ dễ bị tổn thương vào những điều kiện tuyệt vọng hơn nữa. Nếu thực sự thảm họa khí hậu cực đoan là bừa bãi, những ví dụ như vậy cho thấy rằng những người nghèo nhất phải trả giá cao nhất. Theo các nghiên cứu gần đây, những người ở các nước nghèo có khả năng bị buộc phải di dời do thời tiết khắc nghiệt cao hơn gấp 5 lần so với các đối tác của họ ở các quốc gia giàu có hơn. [4]. Mối tương quan giữa vấn đề nghèo đói cùng cực và những tác động của vấn đề biến đổi khí hậu và thiên tai liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu, bao gồm các tác động tiêu cực chẳng hạn như nghèo đói có thể ảnh hưởng đến tính dễ xúc cảm của các cá nhân đối với các chiến thuật tuyển dụng từ các nhóm vũ trang phi chính phủ, cho thấy sự cần thiết đối với những công việc phù hợp, đào tạo, giáo dục, liên đới, bảo vệ xã hội và tôn trọng các quyền cơ bản của con người, đặc biệt là đối với những người dễ bị tổn thương nhất với thời tiết cực đoan [5].
Chúng ta phải hành động khẩn trương. Báo cáo đặc biệt gần đây của Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) đã nhấn mạnh năm yếu tố cơ bản của việc ứng phó toàn cầu với vấn đề biến đổi khí hậu: tăng cường việc quản trị đa cấp, nâng cao năng lực thể chế, thúc đẩy đổi mới công nghệ, tăng cường các công cụ chính sách và tài chính khí hậu, và cho phép những thay đổi về lối sống và hành vi [6]. Hành động tức thì đối với các yếu tố này quả là hết sức cần thiết nhằm ngăn chặn những ảnh hưởng đa dạng của việc gia tăng nhiệt độ đối với ngôi nhà chung của chúng ta. Những hành động này là một phần của “cuộc hoán cải sinh thái” mà ĐTC Phanxicô đang khuyến khích mạnh mẽ cộng đồng quốc tế và mỗi người phải trải qua [7].
Thưa ngài chủ tịch,
Cuộc tranh luận mở này chính là một cơ hội để xem xét một cách kỹ lưỡng một số vấn đề này và đồng thời đưa ra các giải pháp đầy tham vọng, dính liền và định hướng hành động vốn thể hiện sự tôn trọng đối với hành tinh cũng như quan tâm đến sự phát triển toàn diện của tất cả mọi người. Phát biểu với các nhà ngoại giao được công nhận tại Tòa Thánh nhân dịp đầu năm mới này, ĐTC Phanxicô đã bày tỏ hy vọng của mình về “một cam kết mang tính quyết định hơn về phía các quốc gia nhằm tăng cường sự hợp tác để khẩn trương tiến hành việc chống lại hiện tượng nóng lên toàn cầu”. Về vấn đề này, “sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế quả là vô cùng cấp bách đối với việc ủng hộ sự phát triển cơ sở hạ tầng, gia tăng các triển vọng cho các thế hệ tương lai và giải phóng những thành phần dễ bị tổn thương nhất trong xã hội” [8] vì sợ rằng những người này buộc phải tranh đấu để có được lương thực và lâm cảnh chiến tranh vì nước bởi vì chúng ta không hành động.
Xin cám ơn ngài chủ tịch!”
- Phát biểu của Tổng thư ký LHQ về vấn đề biến đổi khí hậu, New York, ngày 10 tháng 9 năm 2018.
- ĐTC Phanxicô, Phát biểu với các thành viên của Ngoại giao đoàn được công nhận tại Tòa Thánh nhân dịp đầu năm mới, ngày 7 tháng 1 năm 2019.
- Lá Thư ngày 2 tháng 1 năm 2019, từ Đại diện thường trực của Cộng hòa Dominican tại Liên Hợp Quốc gửi Tổng thư ký LHQ, S/2019/1.
- Báo cáo ‘Uprooted by Climate Change’, Oxfam International, tháng 11 năm 2017.
- ĐHY Pietro Parolin, Phát biểu tại Phân đoạn cấp cao tại Phiên họp XXIV của Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu, Katowice (Ba Lan), ngày 3 tháng 12 năm 2018.
- Vấn đề nóng lên toàn cầu 1,5 độ C, Báo cáo đặc biệt của Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu, Chương 4, tháng 10 năm 2018.
- Thông điệp Laudato Sì, đoạn 216-221.
- ĐTC Phanxicô, Phát biểu với các thành viên của Ngoại giao đoàn được công nhận tại Tòa Thánh nhân dịp đầu năm mới, ngày 7 tháng 1 năm 2019.
Minh Tuệ (theo Zenit)
