Hành lang nhân đạo duy nhất hiện còn mở cửa cho công dân Ukraine là cửa khẩu biên giới Mokrany–Domanove, nơi Caritas Ukraine cùng với các tổ chức khác đã hỗ trợ hơn 2.500 người di tản trong năm qua.
Caritas Ukraine, Kyiv (Ảnh: Vatican News)
Có một nghịch lý cay đắng trong hành trình mà người Ukraine buộc phải đi qua để rời khỏi các vùng lãnh thổ bị Liên bang Nga kiểm soát và đến được những khu vực thuộc quyền kiểm soát của chính quyền Kyiv. Thay vì có thể trực tiếp băng qua lãnh thổ Ukraine, họ buộc phải đi vòng qua Nga và Belarus.
Sau những chuyến đi kéo dài hàng ngàn kilômét, trải qua vô số thủ tục và nhiều giờ kiểm tra, cuối cùng họ cũng đến được cửa khẩu Mokrany–Domanove tại vùng Volyn, giáp biên giới Belarus, nơi hành lang nhân đạo duy nhất dành cho công dân Ukraine hiện vẫn còn hoạt động. Khi đặt chân đến Ukraine, nhiều người trong số họ đã kiệt sức, bị tổn thương tâm lý và rất cần được hỗ trợ khẩn cấp.
Sự hỗ trợ của Caritas
Một trong những tổ chức nhân đạo đang trợ giúp họ là Caritas Ukraine, tổ chức đã hiện diện tại cửa khẩu này từ tháng 2 năm 2025.
“Công việc của chúng tôi bắt đầu từ những nhu cầu thực tế của người dân và hoàn cảnh mà họ đang gặp phải”, ông Hryhorii Seleshchuk, Phó Chủ tịch Caritas Ukraine, cho biết.” Ban đầu, các nhu cầu chủ yếu mang tính thiết thực. Người dân đến biên giới mà không có phương tiện để tiếp tục hành trình và không thể tiếp cận các dịch vụ vận chuyển. Do đó, chúng tôi đã sắp xếp việc đi lại, đặc biệt là cho người cao tuổi đi một mình và những người bị hạn chế khả năng vận động, những người không có đủ nguồn lực để tự mình giải quyết các khó khăn về hậu cần. Hành trình từ các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng thường kéo dài ba, bốn, thậm chí năm ngày, với nhiều lần thay đổi phương tiện. Đó là một hành trình dài và vô cùng mệt mỏi. Đối với chúng tôi, điều cần thiết là đáp ứng những nhu cầu này đồng thời tôn trọng phẩm giá của mọi người, để họ cảm thấy được chào đón được nhìn nhận”, ông Seleshchuk nói.
Những thảm kịch nhân đạo dọc biên giới
Theo ông Seleshchuk, theo thời gian, nhiều nhu cầu cấp bách khác cũng dần lộ rõ. Nhiều người không có tiền mua vé để tiếp tục di chuyển trong lãnh thổ Ukraine, vì thế Caritas đã mua vé giúp họ. Đồng thời, thời gian chờ tàu hoặc xe buýt đôi khi kéo dài ba, năm hoặc thậm chí bảy giờ. Trong khoảng thời gian ấy, việc mời họ một bữa ăn nóng hay chút thức ăn trở thành cách thể hiện sự quan tâm và lòng hiếu khách tối thiểu.
“Có một phụ nữ đã xoay sở tìm cách để rời khỏi vùng lãnh thổ bị chiếm đóng cùng với hai người con 14 và 16 tuổi”, ông Seleshchuk kể lại.” Chồng chị đã qua đời tại đó, và tất cả giấy tờ của gia đình đều bị hủy hoại. Chị đến đây chỉ với hai đứa con, không biết phải làm gì tiếp theo, không biết đi đâu, không có giấy tờ, không có bất cứ thứ gì”.
Trong những trường hợp như vậy, các nhân viên phụ trách hồ sơ và chuyên viên hỗ trợ khủng hoảng của Caritas giúp tìm nơi lưu trú cho những người đến cửa khẩu. Họ cũng hỗ trợ pháp lý để phục hồi giấy tờ và tìm kiếm dữ liệu trong các kho lưu trữ của Ukraine nhằm xác minh danh tính, giúp người dân có thể bắt đầu tái thiết cuộc sống.
Sự hỗ trợ tâm lý
“Chúng tôi cũng cung cấp sự hỗ trợ tâm lý”, Phó Chủ tịch Caritas Ukraine nhấn mạnh, “bởi vì nhiều người đến đây trong trạng thái lo âu nghiêm trọng, mất phương hướng và hoang mang. Một số người thậm chí đã không đặt chân đến lãnh thổ do chính phủ Ukraine kiểm soát trong nhiều năm, thậm chí là trước năm 2022. Chúng tôi cũng biết rằng, để đến được biên giới, họ phải trải qua nhiều thủ tục kiểm tra và sàng lọc khác nhau. Họ đến trong điều kiện vô cùng sợ hãi và căng thẳng. Đó là lý do tại sao sự hỗ trợ tâm lý là vô cùng cần thiết”.
Tại cửa khẩu Mokrany–Domanove, Caritas Ukraine hợp tác chặt chẽ với Văn phòng Thanh tra. “Thông qua mạng lưới này, chúng tôi nhận được nhiều báo cáo liên quan đến những người dễ bị tổn thương, những người cần hỗ trợ y tế hoặc bị hạn chế khả năng di chuyển”, ông Seleshchuk giải thích.
“Caritas chịu trách nhiệm hỗ trợ những trường hợp này, giúp họ tìm nơi ở và tiếp cận các dịch vụ cần thiết tại Ukraine. Chúng tôi cũng cung cấp khoản hỗ trợ tài chính ban đầu để họ có thể đáp ứng những nhu cầu cấp thiết trước mắt và dần có được sự tự lập nhất định”.
Nhân viên của tổ chức Caritas tại biên giới giữa Ukraine và Belarus (Ảnh: Vatican News)
Hơn 2.500 người được hỗ trợ trong một năm
Nhiều tổ chức khác nhau cùng tham gia công việc này, và sự hợp tác ấy đặc biệt quan trọng vì nguồn tài trợ không phải lúc nào cũng liên tục hoặc đồng thời sẵn có. Khi một tổ chức có nguồn lực còn tổ chức khác thì không, sẽ có sự chuyển giao và hỗ trợ lẫn nhau.
Nhờ những sự cộng tác như vậy, Caritas đã hỗ trợ hơn 2.500 người trong vòng một năm qua.
“Đối với một nhóm nhỏ chỉ gồm bốn người, đây là một nhiệm vụ vô cùng to lớn”, ông Seleshchuk nói.
Hôm thứ Ba, ngày 19 tháng 5, cửa khẩu Mokrany–Domanove tại biên giới Ukraine–Belarus đã đón tiếp một phái đoàn đại diện khoảng 30 đại sứ quán, do Cao ủy Nhân quyền Ukraine Dmytro Lubinets dẫn đầu. Các đại diện Liên Hiệp Quốc cũng hiện diện, trong đó có các quan chức cấp cao của UNHCR và UNICEF.
“Mục đích của sáng kiến này”, Phó Chủ tịch Caritas Ukraine cho biết, “là để cho thấy cuộc hành trình và những điều kiện khó khăn mà những người liên quan phải đối mặt, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên đến từ các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng. Đây là một vấn đề vô cùng quan trọng, bởi vì chỉ riêng trong số những người được Caritas hỗ trợ đã có gần 400 trẻ vị thành niên” .
Việc xây dựng các cơ chế giúp họ trở về Ukraine an toàn là điều thiết yếu. Phối hợp với tổ chức Save Ukraine, Caritas Ukraine đang triển khai một dự án dành riêng cho trẻ em và thanh thiếu niên.
“Mục tiêu là tạo điều kiện để các em được chuyển đến những khu vực do chính quyền Ukraine kiểm soát và hỗ trợ các em tái hòa nhập thông qua việc phục hồi giấy tờ cũng như trở lại cuộc sống thường nhật”, ông Seleshchuk giải thích. “Nếu các em muốn tiếp tục học tập hoặc xây dựng tương lai tại Ukraine, chúng tôi sẽ đồng hành với các em trên cuộc hành trình đó”.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
