Đức Giám mục Joseph Shen Bin khi làm Giám mục Hải Môn
Một giám mục đã được bổ nhiệm làm lãnh đạo mới của giáo phận Thượng Hải hôm thứ Ba, mà không có sự công nhận của Vatican. Hành động này là khiêu khích, bất hợp pháp về mặt giáo luật và có khả năng gây ra sự phản đối từ người Công giáo địa phương ở Thượng Hải.
“Tòa Thánh đã được thông báo vài ngày trước về quyết định của chính quyền Trung Quốc chuyển Giám mục (Joseph) Shen Bin của Hải Môn đến Giáo phận Thượng Hải, và được biết từ các phương tiện truyền thông về việc sắp đặt sáng nay,” theo ông Matteo Bruni, Giám đốc Văn phòng Báo chí Vatican.
“Hiện tại, tôi không có gì để nói về đánh giá của Tòa Thánh về vấn đề này,” ông Bruni nói thêm trong một tuyên bố ngắn ngày 4 tháng Tư.
Giám mục Joseph Shen Bin, 52 tuổi, cựu Giám mục Hải Môn, được bổ nhiệm làm tân giám mục của Thượng Hải mà không có thông báo chính thức từ Vatican, hoặc thậm chí từ giáo phận của ngài trước khi nghi lễ bắt đầu.
Trong một động thái bất thường, các linh mục ở Thượng Hải, vào tuần trước, đã được gửi lời mời tham dự lễ bổ nhiệm một giám mục mới, mà tên không được ghi trong giấy mời.
Trong “lễ nhậm chức” vào ngày 4 tháng 4 tại Nhà thờ Chính tòa St. Inhaxiô của giáo phận, Giám mục Shen, đồng thời là chủ tịch Hội đồng Giám mục được nhà nước công nhận của Giáo hội Công giáo ở Trung Quốc, đã hứa sẽ lãnh đạo giáo phận Thượng Hải với “lòng yêu nước và tình yêu thương”.
Một giáo sĩ ở Trung Quốc cho biết rằng tin tức về việc bổ nhiệm đã “lan truyền” trong hàng linh mục của thành phố từ một số ngày trước. Mô tả Giám mục Shen là “một người có năng lực và đức tin”, vị giáo sĩ cho biết Đức Cha Shen “nhận ra thực tế cuộc sống ở Trung Quốc có nghĩa là nếu bạn muốn có cơ hội hành động vì lợi ích của các tín hữu, đôi khi bạn phải thỏa hiệp.”
Nhưng vị giáo sĩ này cho biết việc bổ nhiệm có thể vấp phải sự phản kháng của người Công giáo và giáo sĩ địa phương, nhiều người trong số họ mong đợi một giám mục phụ tá địa phương, Đức Cha Thaddeus Ma Daqin, trở thành người lãnh đạo giáo phận.
Đức Giám mục Ma được bổ nhiệm làm giám mục phụ tá của giáo phận Thượng Hải vào năm 2012 và bị quản thúc tại chủng viện giáo phận vào ngày hôm sau, khi vị giám mục cho biết ngài dự định từ bỏ Hiệp hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc, tổ chức của Đảng Cộng sản giám sát Giáo hội ở Trung Quốc thay mặt chính phủ, trong đó các giáo sĩ Công giáo có nghĩa vụ phải đăng ký để phục vụ.
Kể từ khi Đức Cha Ma được tấn phong giám mục, các hạn chế của chính phủ đối với hoạt động của ngài đã được nới lỏng phần nào, nhưng các báo cáo địa phương cho thấy rằng Đức Giám mục chỉ được phép thực hiện chức năng như một linh mục giáo phận.
Một số giáo sĩ địa phương cho rằng vào thời điểm được tấn phong, Đức Cha Ma đã được chính quyền Trung Quốc bổ nhiệm và chấp nhận làm giám mục phó của Thượng Hải, với quyền kế vị tự động theo giáo luật.
Giáo phận Thương Hải đã trống tòa kể từ khi Đức Giám mục Joseph Fan Zhongliang qua đời năm 2014.
Phát biểu với điều kiện giấu tên, với lý do lo ngại về sự trả thù của chính phủ, một linh mục Trung Quốc thân cận với Đức Cha Shen và quen thuộc với giáo phận Thượng Hải nói rằng các linh mục địa phương ở Thượng Hải thất vọng vì Đức Cha Shen được bổ nhiệm mà không được Vatican công nhận.
Ngay cả khi các giáo sĩ địa phương không có phản đối cá nhân cụ thể nào đối với Đức Cha Shen, thì cách bổ nhiệm ngài có thể khiến vị giám mục “phải đối mặt với sự bất hợp tác thụ động trong thời gian dài từ các bên liên quan tại địa phương.” Vị linh mục nói: “Trong sâu thẳm giáo phận Thượng Hải chưa bao giờ thích làm việc với các thủ đoạn chính trị cấp quốc gia” đối với Giáo hội.
Một linh mục của giáo phận Thượng Hải cho biết sau “lễ nhậm chức” hôm thứ Ba rằng cách thức bổ nhiệm Đức Cha Shen là bằng chứng cho thấy thỏa thuận Vatican-Trung Quốc năm 2018 về việc bổ nhiệm giám mục, về cơ bản, không còn hiệu lực.
“Đây là một việc bổ nhiệm do chính phủ Trung Quốc đưa ra,” vị linh mục nói.
“Chúng tôi sẽ không tuân lệnh. Đó là hồi chuông báo tử cho hiệp định Trung-Vatican. Nếu Vatican nói bất cứ điều gì liên quan đến [thỏa thuận] đó, thì mọi người sẽ biết rằng họ đã bị buộc phải cúi đầu trước ĐCSTQ.”
Trong một cuộc phỏng vấn vào tháng trước , Đức Tổng Giám mục Paul Gallagher, thư ký của Tòa thánh về quan hệ với các quốc gia — trong thực tế là bộ trưởng ngoại giao của Tòa thánh — nói rằng các cuộc đàm phán đang được tiến hành với chính quyền Trung Quốc về việc bổ nhiệm các giám mục mới.
Nhưng vị Tổng Giám mục cũng mô tả sự sắp xếp hiện tại của Vatican-Trung Quốc “không phải là thỏa thuận tốt nhất có thể, vì bên kia”.
“Chúng tôi chỉ có thể đạt được một số tiến bộ,” Đức TGM Gallagher nói. “Vì vậy, chúng tôi cố gắng tiến về phía trước.”
Minh Tâm
