Giám đốc Biên tập của Vatican News suy tư về những thách thức trong chuyến Tông du Tây Ban Nha của Đức Thánh Cha Lêô XIV nhân kỷ niệm 100 năm ngày qua đời của Đấng Đáng Kính Antoni Gaudí, kiến trúc sư của Đền thờ Sagrada Família, với các điểm dừng chân tại Madrid, Barcelona và quần đảo Canary.
Chuyến viếng thăm mục vụ của Đức Thánh Cha Lêô XIV tới Acerra, Ý, ngày 23 tháng 5 năm 2026 (Ảnh: Truyền thông Vatican)
Chuyến Tông du kéo dài 7 ngày mà Đức Thánh Cha Lêô XIV đang chuẩn bị thực hiện tại Tây Ban Nha, đưa ngài đến thủ đô Madrid, sau đó là Barcelona và cuối cùng là quần đảo Canary, là một cuộc hành hương đến trái tim của châu Âu. Đúng hơn, đây là một chuyến Tông du gồm ba giai đoạn, bao hàm những thách thức lớn mà Giáo hội đang phải đối mặt tại lục địa này.
Chuyến viếng thăm này diễn ra sau các chuyến Tông du của Đức Thánh Cha Lêô đến Thổ Nhĩ Kỳ và Lebanon, những chuyến đi mang đậm ý nghĩa đại kết và dành riêng cho hòa bình tại Xứ sở Tuyết tùng, nơi trong những tháng gần đây người dân đã phải gánh chịu hậu quả nặng nề của cuộc xung đột tàn khốc do các cuộc oanh kích của Israel gây ra.
Chuyến đi cũng tiếp nối chuyến viếng thăm một ngày tới Công quốc Monaco và chuyến Tông du kéo dài 11 ngày vào tháng Tư tới bốn quốc gia châu Phi, một cuộc hành hương “truyền giáo” mà chính Đức Thánh Cha Lêô cho biết ngài mong muốn đó trở thành chuyến Tông du đầu tiên trong Triều đại Giáo hoàng của mình.
Khi bắt đầu chuyến Tông du mới vào thứ Bảy, Đấng Kế vị Thánh Phêrô sẽ gặp gỡ một xã hội châu Âu đang bị phân cực sâu sắc tại đất nước Tây Ban Nha.
Điểm dừng chân đầu tiên, Madrid, sẽ được đánh dấu đặc biệt bằng cuộc gặp gỡ của ngài với các thành viên Quốc hội. Đây sẽ là cơ hội quan trọng để nhắc lại quan điểm mà Giáo hội nhìn nhận chính trị và sự dấn thân cho công ích.
Ngày nay, quan điểm ấy hoàn toàn khác xa với bất kỳ hình thức liên kết chính trị nào, đồng thời cũng khác xa với mọi nỗ lực, được khuyến khích bởi bởi ý thức hệ thế, nhằm thu hẹp đức tin Kitô giáo thành một trải nghiệm thuần túy riêng tư và nội tâm.
Quan điểm đó hoàn toàn khác biệt với sự liên kết chính trị, bởi vì Giáo hội, để trung thành với bản sắc của chính mình và loan báo Tin Mừng, không thể và không được dựa vào quyền lực hay thiết lập những mối quan hệ cuối cùng sẽ làm lu mờ sứ mạng của mình. Đồng thời, Giáo hội cũng hoàn toàn khác biệt một lối sống đạo khép kín nội tâm, bởi đức tin mang tính nhập thể, và người Kitô hữu được mời gọi làm chứng cho Tin Mừng qua những nỗ lực cụ thể nhằm làm cho xã hội trở nên nhân bản hơn, công bằng hơn và quan tâm hơn đến những người sống bên lề xã hội.
Giáo hội tại Tây Ban Nha, được mời gọi làm chứng cho một sự thống nhất đa sắc trong thời đại phân cực và đầy sự đối đầu này, đã cùng với toàn thể dân tộc Iberia trải qua thảm kịch nội chiến trong thế kỷ trước. Một số vết thương ấy cho đến nay vẫn chưa hoàn toàn được chữa lành.
Câu hỏi làm thế nào để Tin Mừng được loan báo trong thời đại ngày hôm nay trong một xã hội từng được hình thành sâu sắc bởi truyền thống Kitô giáo vĩ đại vốn tạo nên bản sắc của mình, nhưng hiện nay lại ngày càng bị tục hóa, sẽ xuyên suốt toàn bộ cuộc hành hương của vị Giám mục Rôma.
Tại Barcelona, chuyến viếng thăm Vương cung Thánh đường Sagrada Família nguy nga tráng lệ, nơi Đức Thánh Cha Lêô sẽ khánh thành ngọn tháp cao nhất dâng kính Chúa Giêsu Kitô, chứa đựng một câu trả lời khả dĩ: đó là thông qua ngôn ngữ của vẻ đẹp.
Giáo hội từ lâu vẫn nói với mọi người qua nghệ thuật, đặc biệt là qua hình ảnh. Trải qua nhiều thế kỷ, vô số bài học đức tin đã được chuyển tải qua các bức bích họa, tranh khảm và các bức tượng điêu khắc.
Vương cung Thánh đường Sagrada Família, thành quả của đức tin và thiên tài của một kiến trúc sư người Catalonia đã qua đời cách đây 100 năm và hiện đang trong tiến trình được tôn phong hiển thánh, là một minh chứng mạnh mẽ cho ngôn ngữ của vẻ đẹp ấy. Bất cứ ai đứng trước ngôi Thánh đường đều được dẫn vào một hành trình khám phá chính cốt lõi của đức tin Kitô giáo.
Vì thế, bài học của Đấng Đáng Kính Antoni Gaudí đặc biệt có ý nghĩa trong thời đại ngày nay, nhất là đối với châu Âu, nơi việc truyền đạt đức tin trong gia đình hầu như đã bị gián đoạn và công cuộc truyền giáo sơ khởi không còn có thể được xem là điều đương nhiên nữa.
Cuối cùng, điểm dừng chân tại Gran Canaria và Tenerife sẽ cho phép Đức Thánh Cha Lêô tận mắt chứng kiến thảm cảnh mà những người di dân đang trải qua.
Những người sống sót sau hành trình vượt biển đến trước cánh cửa của châu Âu, dù lục địa này thường không có phản ứng phối hợp và có tổ chức trước cuộc khủng hoảng ấy, khiến các quốc gia chịu tác động nặng nề nhất phải tự mình gánh vác — và Tây Ban Nha chắc chắn là một trong số đó.
Ai cũng biết rằng chuyến viếng thăm quần đảo Canary là một mong muốn mà Đức cố Giáo hoàng Phanxicô từng bày tỏ, và giờ đây người kế nhiệm ngài, Đức Thánh Cha Lêô, đang thực hiện điều đó.
Tháng Mười năm ngoái, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã công bố Tông Huấn Dilexi te, thành quả của một công trình đã được khởi sự từ Triều đại Giáo hoàng trước. Văn kiện ấy nhấn mạnh mối liên hệ giữa tình yêu của Chúa Kitô và lời mời gọi đến gần người nghèo, người bị gạt ra bên lề xã hội, những người đau khổ và những “khách lạ” mà Chúa Giêsu nhắc đến trong Tin Mừng.
Trong Thông điệp Magnifica Humanitas, Đức Thánh Cha Lêô XIV mời gọi chúng ta “nhìn thế giới từ một vị trí thấp hơn: qua đôi mắt của những người đau khổ thay vì của những người quyền thế; nhìn lịch sử qua đôi mắt của những người bé mọn thay vì từ quan điểm của những người có quyền lực; diễn giải các biến cố lịch sử từ góc nhìn của người góa phụ, trẻ mồ côi, những người khách lạ, những trẻ em bị tổn thương, những người sống lưu vong và những người tị nạn”.
Vì thế, điểm dừng chân của Đức Thánh Cha Lêô tại quần đảo Canary đi vào chính thực tại sống động của những đau khổ nơi những người bé mọn nhất giữa chúng ta, đồng thời đưa ra lời mời gọi các Kitô hữu hãy làm chứng cho Tin Mừng.
Đồng thời, đó cũng là lời kêu gọi trách nhiệm đối với tất cả mọi người: trách nhiệm phải giữ tính nhân bản của mình.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
