Trong một thông điệp gửi Hàn Lâm Viện Giáo hoàng về Khoa học Xã hội, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh rằng nền dân chủ, trật tự toàn cầu và quyền lực phải luôn dựa trên phẩm giá con người.
(Ảnh: Antoine Mekary | ALETEIA)
Đức Thánh Cha Lêô XIV đã kêu gọi một sự hiểu biết mới về quyền lực như một trách nhiệm hướng đến công ích, đồng thời cảnh báo chống lại sự tập trung quyền lực vào các lĩnh vực kinh tế, công nghệ và chính trị.
Trong thông điệp đề ngày 9 tháng 4 năm 2026 gửi đến các đại biểu tham dự phiên họp toàn thể của Hàn Lâm Viện Giáo hoàng về Khoa học Xã hội, Đức Thánh Cha đã đề cập đến chủ đề “Việc sử dụng quyền lực: Tính hợp pháp, dân chủ và việc viết lại trật tự quốc tế”.
Đức Thánh Cha Lêô đã bày tỏ lòng biết ơn đối với Đức Hồng y Peter Turkson, Chưởng ấn của Hàn Lâm viện, và Nữ tu Helen Alford, Chủ tịch Hàn Lâm viện, đồng thời nhấn mạnh tính thời sự của chủ đề này trong bối cảnh của “một thời điểm thay đổi toàn cầu sâu sắc”.
Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng, trong Giáo huấn xã hội Công giáo, quyền lực “không phải là mục đích tự thân”, mà là phương tiện hướng tới công ích. Ngài cũng cho biết thêm rằng tính hợp pháp của quyền lực phụ thuộc vào “sự khôn ngoan và nhân đức trong việc thực thi quyền lực”, chứ không phải sức mạnh kinh tế hay công nghệ.
Đức Thánh Cha đề cập vai trò của các nhân đức luân lý trong đời sống công cộng, nhấn mạnh công lý và sự kiên định là yếu tố thiết yếu cho việc đưa ra quyết định đúng đắn, và sự tiết chế là biện pháp bảo vệ chống lại việc lạm dụng quyền lực.
Chuyển sang bàn về các hệ thống chính trị, Đức Thánh Cha Lêô khẳng định giá trị của nền dân chủ, trích dẫn lời của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, người đã mô tả nó như một hệ thống cho phép sự tham gia và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, ngài cảnh báo rằng nền dân chủ phải luôn dựa trên luật đạo đức và sự hiểu biết đúng đắn về con người. Nếu thiếu nền tảng đó, Đức Thánh Cha nói, nền dân chủ có nguy cơ trở thành “chế độ chuyên chế của nhóm đa số” hoặc một hệ thống bị chi phối bởi giới tinh hoa kinh tế và công nghệ.
Đức Thánh Cha cũng đề cập đến trật tự quốc tế, lưu ý rằng những căng thẳng địa chính trị hiện tại và các liên minh đang thay đổi đang tái định hình các mối quan hệ toàn cầu. Một trật tự công bằng và ổn định, Đức Thánh Cha nói, không thể chỉ dựa trên sự cân bằng quyền lực hoặc các phương pháp kỹ trị. Ngài cảnh báo rằng sự tập trung sức mạnh công nghệ, kinh tế và quân sự “trong tay một số ít người” đang đe dọa cả sự tham gia dân chủ và sự hòa hợp quốc tế.
Đức Thánh Cha Lêô XIV nhắc lại lời kêu gọi của các vị tiền nhiệm, bao gồm Đức Giáo hoàng Gioan XXIII và Đức Giáo hoàng Benedict XVI, về việc cập nhật các thể chế toàn cầu và các hình thức quyền lực dựa trên nguyên tắc bổ trợ. Ngài cũng đề cập đến Đức Giáo hoàng Phanxicô, người đã kêu gọi phát triển “một nền chính trị tốt đẹp hơn” hướng tới công ích.
Trong phần cuối của thông điệp, Đức Thánh Cha Lêô chuyển sang chủ đề hòa bình, viện dẫn định nghĩa về hòa bình của Thánh Augustinô thành Hippo là tranquillitas ordinis – sự yên bình của trật tự. Ngài cũng cho biết thêm rằng đức tin Kitô giáo mang đến một tầm nhìn về quyền lực được định hình bởi lòng thương xót và sự tha thứ, dựa trên giáo huấn của Thánh Tôma Aquinô.
Đức Thánh Cha kết luận bằng cách bày tỏ hy vọng rằng công việc của Hàn Lâm viện sẽ góp phần vào “một nền văn hóa hòa giải và hòa bình toàn cầu”, đồng thời mô tả rằng hòa bình không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng xung đột, mà còn là “thành quả của công lý” dựa trên quyền lực được đặt ra để phục vụ tất cả mọi người.
Phiên họp toàn thể kéo dài ba ngày của Hàn Lâm Viện Giáo hoàng đã bế mạc vào ngày 16 tháng 4.
Minh Tuệ (theo Aleteia)
