Việc ban hành một đạo luật mang tính phổ quát cho thấy cuộc khủng hoảng lạm dụng không chỉ đơn thuần là vấn đề của người Mỹ mà còn liên quan đến toàn thể Giáo hội Công giáo. Đó là một vấn đề liên quan đến việc lạm dụng quyền lực, một vấn đề bao gồm cả việc lạm dụng các cô gái, phụ nữ và các nữ tu. Đây chính là một bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ tất cả các nạn nhân khỏi tai họa của vấn nạn lạm dụng tình dục, không chỉ ở Hoa Kỳ mà còn trong toàn bộ Giáo hội.
Với Tự Sắc mới “Vos estis lux mundi”, ĐTC Phanxicô cho thấy Ngài đang giải quyết cuộc khủng hoảng lạm dụng tính dục một cách hết sức nghiêm túc. Quy định mới được đưa ra chỉ vài tháng sau hội nghị thượng đỉnh về vấn đề lạm dụng tính dục được tổ chức vào tháng 2 năm 2019 tại Rôma. Thời gian và tinh thần chung của quy định mới mang tính cách mạng, tuy nhiên, những quy tắc này được đặt cơ sở vững chắc trong truyền thống.
Quy định mới này chắc chắn là một món quà hiếm hoi cho toàn bộ Giáo hội, cùng với luật đi kèm của Vatican quy định thời gian ngồi tù đối với bất kỳ quan chức nào của Vatican không báo cáo về các vụ lạm dụng, một đường lối mới không thể nhầm lẫn. Kinh nghiệm đau đớn, đôi khi cay đắng của Giáo hội tại Hoa Kỳ và tiếng nói của các tín hữu trên toàn thế giới đã giúp mang lại sự thay đổi trong thái độ cũng như sự thay đổi về luật lệ. Hiện tại không có đường lui, và tinh thần chung đã được thiết lập cho tương lai.
Trước khi xem xét luật mới, điều quan trọng là cần phải nhấn mạnh rằng quy định mới này là luật tố tụng, thiết lập một hệ thống báo cáo vững chắc. Quy định không thiết lập các hình phạt mới. Các hình phạt được áp dụng sau khi sử dụng thủ tục mới này.
Luật mới tập trung vào ba điểm chính: việc báo cáo mang tính bắt buộc, việc mở cuộc điều tra theo mô hình Tổng Giám mục Trưởng Giáo tỉnh để điều tra các Giám mục và những người khác nắm giữ những chức vụ có thẩm quyền, và nghĩa vụ thiết lập trong mỗi Giáo phận và giáo tỉnh một hệ thống ổn định và dễ tiếp cận để báo cáo các vụ lạm dụng và các hành vi bao che.
Luật mới tích cực khuyến khích và thúc đẩy việc báo cáo các vụ lạm dụng do các giáo sĩ và thành viên của các Dòng tu gây ra. Lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên hoặc những người trưởng thành dễ bị tổn thương, sở hữu hoặc phân phát nội dung khiêu dâm trẻ em, việc sử dụng bạo lực hoặc đe dọa thực hiện các hành vi tính dục và việc bao che những hành vi như vậy, phải tuân thủ yêu cầu báo cáo. Quy định thừa nhận thực tế rằng các vấn đề liên quan đến vấn đề lạm dụng đã tồn tại không chỉ trong số các giáo sĩ thuộc thẩm quyền của Bộ Giáo lý Đức tin mà còn trong các tổ chức tu trì. Luật mới đưa ra các biện pháp bảo vệ đối với tất cả những người tường trình về các vụ việc. Điều đó chỉ đơn giản là một cuộc cách mạng trong Giáo luật và đồng thời đảm bảo rằng một nạn nhân muốn kể câu chuyện của mình không thể bị ép buộc phải im lặng.
Điểm chính thứ hai trong quy định là việc thiết lập hệ thống thuộc quyền Tổng Giám mục Trưởng Giáo tỉnh để báo cáo các vụ lạm dụng hoặc các hành vi bao che của các Hồng y, Thượng Phụ, Giám mục, Đại Diện Giáo Hoàng và các vị Bề trên các Dòng tu. ‘Motu proprio’ yêu cầu các khiếu nại được gửi đến Rôma một cách nhanh chóng và các cuộc điều tra bắt đầu trong vòng 30 ngày. Cách tiếp này bảo vệ tính phổ quát của Giáo hội và vai trò trung tâm của Đức Thánh Cha nhưng đồng thời đảm bảo rằng các nguồn lực của Giáo hội địa phương được dựa vào để chứng minh sự thật. Điều này cũng bao gồm sự tham gia tiềm năng của những giáo dân có đủ năng lực và trình độ để hỗ trợ vị Tổng Giám mục trong tiến trình điều tra. Trên thực tế, quy định viện dẫn một cách rõ ràng Giáo Luật số 228, vốn bắt nguồn từ sự công nhận của Công đồng Vatican II về vai trò quan trọng mà người giáo dân có thể nắm giữ. Do bản chất của tội ác lạm dụng tình dục, giờ đây giáo dân phải có vai trò quan trọng và trung tâm trong việc điều tra các Hồng y, Thượng Phụ, Giám mục, Đại Diện Giáo Hoàng và các vị Bề trên các Dòng tu. Một trong những điều khác thường về quy định mới này là nếu nó không được thực hiện nghiêm túc bởi vị Giám mục chịu trách nhiệm điều tra, thì vị Giám mục đó cũng có thể bị điều tra về hành vi bao che.
Nghĩa vụ thiết lập tại mỗi Giáo phận và Giáo tỉnh một hệ thống ổn định và dễ tiếp cận để báo cáo các vụ lạm dụng, chính là điểm chính thứ ba trong quy định mới. Nó tạo ra một cơ chế báo cáo rõ ràng để tố cáo các hành vi lạm dụng hoặc bao che của các giám mục và những người mà Tự Sắc mới này nhắm đến.
Trong phần mở đầu Tự Sắc “Vos estis lux mundi”, ĐTC Phanxicô viết: “Quả thực tốt đẹp biết bao khi các thủ tục được áp dụng trên toàn cầu để ngăn chặn và chống lại những tội ác phản bội lại sự tin tưởng của tín hữu”. Một luật tố tụng mang tính tòa cầu thực sự là câu trả lời thích hợp. ĐTC Phanxicô cũng nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta không được coi đây chỉ là một luật lệ mang tính tích cực về mặt kỹ thuật mà thay vào đó, điều này phải đi kèm với một tinh thần Giáo hội, mục tiêu chung và sự hoán cải. Quy định cần được thực thi tại địa phương và toàn bộ những nơi khác, bao gồm cả ở Hoa Kỳ.
Không có chỗ để sử dụng cuộc khủng hoảng lạm dụng cho những mục đích liên quan đến ý thức hệ. Một số người đã lập luận rằng các linh mục đồng tính đã gây ra cuộc khủng hoảng lạm dụng và do đó cuộc khủng hoảng chỉ giới hạn đối với Giáo hội ở phương Tây. Việc ban hành một đạo luật mang tính phổ quát cho thấy cuộc khủng hoảng lạm dụng không chỉ đơn thuần là vấn đề của người Mỹ mà còn liên quan đến toàn thể Giáo hội Công giáo. Đó là một vấn đề liên quan đến việc lạm dụng quyền lực, một vấn đề bao gồm cả việc lạm dụng các cô gái, phụ nữ và các nữ tu. Đây chính là một bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ tất cả các nạn nhân khỏi tai họa của vấn nạn lạm dụng tình dục, không chỉ ở Hoa Kỳ mà còn trong toàn bộ Giáo hội.
Minh Tuệ (theo America)
