Trong ngày thứ tư của hội nghị về Tông huấn ‘Amoris laetitia’ tại Vatican, Đức Hồng y José Cobo Cano kêu gọi tiếp tục đồng hành mục vụ với các gia đình, trong khi thần học gia María Marcela Mazzini nhấn mạnh rằng Bí tích Hôn nhân cần phải được sống thực sự chứ không chỉ dừng lại ở việc cử hành.
Các Hồng y, Giám mục và giáo dân cùng nhau tìm hiểu về Tông huấn ‘Amoris Laetitia’ 10 năm sau khi văn kiện này được công bố (Ảnh: Truyền thông Vatican)
“Do đó, cuộc hoán cải mục vụ của Giáo hội mời gọi chúng ta chăm chú lắng nghe kinh nghiệm của các đôi vợ chồng trẻ: cách họ chia sẻ về những điều họ đang cùng nhau học hỏi, hoặc những điều cản trở họ học hỏi và trưởng thành; những nguồn lực họ khám phá được nơi Bí tích Hôn phối; những gì họ mong đợi từ các cộng đoàn Kitô giáo; và cách họ nhận thức trách nhiệm truyền giáo của chính mình”.
Đức Hồng y Kevin Farrell, Tổng trưởng Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, đã đưa ra suy tư này vào sáng thứ Bảy, ngày 10 tháng 10, khi giới thiệu ngày làm việc thứ tư của hội nghị với chủ đề “10 năm sau Amoris laetitia: Loan báo Tin Mừng cùng với các gia đình ngày nay”, diễn ra tại Hội trường Phaolô VI.
Hội nghị kéo dài đến ngày 14 tháng 10, với dự tham dự của Đức Thánh Cha Lêô XIV, lãnh đạo các Giáo hội Đông phương, các Chủ tịch Hội đồng Giám mục, các đôi vợ chồng và các chuyên gia.
Một thời điểm mang tính quyết định
Giới thiệu chủ đề của ngày làm việc, “Đời sống hôn nhân. Những năm đầu của hôn nhân: Thời điểm mang tính quyết định”, Đức Hồng y Farrell nhấn mạnh những nỗ lực mục vụ đáng kể được thực hiện kể từ Công đồng Vaticanô II nhằm làm phong phú việc chuẩn bị cho đời sống hôn nhân.
Những nỗ lực này, ngài cho biết, được rút ra từ kinh nghiệm của các đôi vợ chồng, đồng thời tạo cơ hội để các đôi chuẩn bị kết hôn cơ hội trải nghiệm tình thân hữu và cầu nguyện trong cộng đoàn Kitô giáo.
“Tuy nhiên, chúng ta nhận thấy rằng những điều này không phải lúc nào cũng đủ để giúp các đôi vợ chồng mới cưới hiểu và đào sâu tình yêu phu thê đang hình thành nơi họ trong những năm đầu hôn nhân, hoặc đối diện với những khó khăn có thể nảy sinh khi con cái chào đời hay khi họ hiểu nhau sâu sắc hơn”.
Sự cần thiết của việc đồng hành liên tục
Đức Hồng y José Cobo Cano, Tổng Giám mục Madrid, đã suy tư về cách lắng nghe và đồng hành với các đôi vợ chồng trong những năm đầu đời sống hôn nhân.
Ngài nhấn mạnh rằng Amoris laetitia đã “giúp chúng ta nhìn thực tại của đời sống hôn nhân dưới một ánh sáng khác và mở ra những tầm nhìn mục vụ mới. Tuy nhiên, thách thức đầu tiên không phải là thiết kế những chương trình mới. Một câu hỏi quan trọng hơn cần được đặt ra trước tiên: ngay từ đầu, chúng ta có thực sự thấu hiểu hoàn cảnh của những đôi vợ chồng mà mình muốn đồng hành hay không?”
Theo Đức Hồng y Cano, Tông huấn hậu Thượng Hội đồng này mời gọi Giáo hội tái khám phá hôn nhân vừa là một Bí tích cần được cử hành, vừa là một ơn gọi cần được sống và vun đắp suốt cả cuộc đời.
Kết hôn đồng nghĩa với việc chọn trao hiến bản thân cho người khác, xây dựng một tương lai chung và học cách yêu thương giữa những niềm vui cũng như những khó khăn của đời sống thường ngày. Vì thế, mục vụ hôn nhân cần thực hiện một sự thay đổi nền tảng: từ việc chuẩn bị chủ yếu tập trung vào lễ cưới sang việc đồng hành với các đôi vợ chồng trước, trong và sau lễ cưới.
Đối thoại, kiên nhẫn và tha thứ
“Amoris laetitia đã nhấn mạnh 2 điểm trọng tâm ngay từ khi một đôi bạn trẻ nam nữ tìm đến Giáo hội: sự đồng hành và phân định”, Đức Hồng y Cobo Cano nói.
“Câu hỏi: ‘Họ cần biết những gì để kết hôn?’ khác với câu hỏi sâu xa hơn: ‘Họ cần khám phá điều gì để biết liệu mình có được mời gọi cam kết gắn bó trọn đời với nhau hay không?’”.
Chỉ cung cấp cho các đôi chuẩn bị kết hôn những kiến thức cần thiết để cử hành Bí tích là chưa đủ. Họ còn cần được giúp đỡ để hiểu rõ lựa chọn của mình, phân định ơn gọi và tìm hiểu nhau.
Hôn nhân là một hành trình không ngừng phát triển. Những năm đầu đời sống hôn nhân, sự ra đời của con cái, trách nhiệm công việc, sự khó khăn về mặt tài chính, bệnh tật và những thay đổi cá nhân đều đòi hỏi đối thoại, sự kiên nhẫn, tha thứ và sự cam kết mới mẻ để tiếp tục gắn bó với nhau.
“Đồng hồ của các cặp đôi đã đính hôn”
“Cũng như tại nhiều Giáo phận khác, ở Madrid, bên cạnh các khóa chuẩn bị hôn nhân, chúng tôi đang thử nghiệm các sáng kiến như El reloj de los novios (Đồng hồ của các cặp đôi đã đính hôn)”, Đức Hồng y Cobo Cano giải thích.
Ngài cho biết những sáng kiến này “dựa trên một nhận thức đơn giản: các cặp đôi cần dành thời gian chất lượng cho nhau để cùng nhau trò chuyện, suy ngẫm về câu chuyện tình yêu của mình, nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu, cầu nguyện và phân định”.
Những câu hỏi nảy sinh từ những kinh nghiệm này, Đức Hồng y Cobo Cano tiếp tục, vượt ra ngoài bất kỳ phương pháp cụ thể nào, bởi vì chúng liên quan đến việc làm thế nào để quá trình phân định đích thực có thể diễn ra.
“Điều này cũng ảnh hưởng đến quyết định kết hôn. Nếu một cặp vợ chồng đến với chúng tôi sau 8 hoặc 10 năm chung sống và đã lên kế hoạch tổ chức đám cưới, liệu còn chỗ cho việc phân định hay không? Nếu chúng ta khẳng định hôn nhân là một ơn gọi, vậy làm thế nào để chúng ta nhận định ơn gọi hôn nhân trong Giáo hội?.
Ngài cho biết một cuộc trò chuyện mục vụ được thực hiện tốt vào những thời điểm như thế, cùng với việc đào tạo những người đồng hành với các vợ chồngi, có thể mở ra những đường hướng mới, “nhưng câu hỏi ấy vẫn còn đó”.
Xây dựng cái “chúng ta” nhưng vẫn giữ gìn bản sắc mỗi người
Một trong những thách thức lớn nhất là học cách xây dựng cái “chúng ta” mà không làm mất đi bản sắc riêng của mỗi người. Điều này đòi hỏi việc dành thời gian chất lượng cho nhau, sự lắng nghe lẫn nhau, đức tin chung và khả năng giải quyết xung đột mà không để xung đột làm suy yếu mối tương quan.
“Bí tích Hôn phối Kitô giáo không chỉ là câu chuyện của hai người; đó còn là một ơn gọi thuộc về Giáo hội, được mời gọi lớn lên và triển nở trong một cộng đoàn”, Đức Hồng y Cobo Cano nói.
“Điều này đặt ra một câu hỏi nền tảng về mục vụ: Ngày nay, các đôi vợ chồng cần những cộng đoàn như thế nào? Giáo phận, Giáo xứ, các phong trào và đặc biệt là những đôi vợ chồng khác có vai trò gì trong việc xây dựng các cộng đoàn có khả năng đón tiếp, đồng hành và nâng đỡ đời sống hôn nhân?”.
Ở đây, ngài giải thích, những đôi vợ chồng khác có thể đóng vai trò thiết yếu khi đồng hành với các đôi vợ chồng đang gặp khó khăn, “không phải với tư cách chuyên gia, nhưng dựa trên chính kinh nghiệm sống cá nhân của họ, điều cũng được phân định và chia sẻ”.
Bảo đảm sự liên tục trong việc chăm sóc mục vụ
Vì thế, thách thức chính của Giáo hội là chuyển từ việc chăm sóc mục vụ chỉ tập trung vào những thời điểm riêng lẻ sang việc đồng hành liên tục trong suốt hành trình ơn gọi hôn nhân của các đôi vợ chồng.
Hôn nhân là một tài sản quý giá cần được gìn giữ, một ơn gọi đòi hỏi sự cam kết mỗi ngày và là mối dây liên kết được xây dựng theo thời gian. Việc chuẩn bị cho đám cưới chỉ là sự khởi đầu.
Thách thức thực sự là giúp các đôi vợ chồng sống Bí tích mà họ đã lãnh nhận, để sự kết hợp của họ trở thành chứng tá cụ thể về tình yêu, lòng chung thủy, sự tha thứ và niềm hy vọng.
Từ việc cử hành Bí tích đến việc sống Bí tích
Tiếp đó, Giáo sư thần học María Marcela Mazzini người Argentina đã trình bày về việc dẫn đưa các đôi vợ chồng vào huyền nhiệm của mối dây liên kết Bí tích, mời gọi các tham dự viên “xem những năm đầu của đời sống hôn nhân như một huyền nhiệm thực sự của Bí tích đã được cử hành” – tức là từng bước đi sâu vào mầu nhiệm ấy.
“Giáo hội sơ khai gọi đây là quá trình từng bước dẫn đưa con người đi sâu vào một mầu nhiệm đã được lãnh nhận qua Bí tích: những gì đã được cử hành là chân thực và hiệu nghiệm, nhưng cần được hiểu từ bên trong và trở thành một thực tại sống động”, bà giải thích.
Theo bà, điều tương tự cũng diễn ra trong hôn nhân: “Sự ưng thuận thiết lập một mối dây liên kết thực sự, một communio personarum (sự hiệp thông giữa các ngôi vị), được mời gọi từng bước đón nhận chân lý của chính mình: chuyển từ sacramentum celebratum (Bí tích đã được cử hành) sang sacramentum vivendum (Bí tích cần được sống), mà không tách rời hồng ân khỏi trách nhiệm, cũng không tách rời ân sủng khỏi sự tự do”.
Bà Mazzini nhắc lại rằng Amoris laetitia mô tả lời “Thưa sẵn sàng” của đôi vợ chồng như khởi đầu của một hành trình, chứ không phải một điều đã hoàn tất.
Bà lưu ý rằng những năm đầu hôn nhân đòi hỏi các đôi vợ chồng sắp xếp lại vấn đề tài chính, công việc, việc nhà, các mối tương quan với gia đình hai bên, đời sống tính dục và thường là cả cuộc sống khi có con cái.
Nguồn gốc của khủng hoảng
“Bốn lĩnh vực khủng hoảng chủ yếu cho thấy chiều kích Vượt Qua hiện diện trong đời sống thường nhật”, bà Mazzini nói. Bà chỉ ra các lĩnh vực gồm “giao tiếp và giải quyết xung đột”, “tổ chức cuộc sống chung” và “tài chính cùng những kế hoạch cuộc sống”.
Lĩnh vực thứ tư là “tính dục và sự thân mật, nơi những khác biệt về ham muốn, sự mệt mỏi, khả năng sinh sản và cách thể hiện tình cảm đan xen với chất lượng tổng thể của mối quan hệ”.
Theo thần học, gia “Cái ‘chúng ta’ không tự động hình thành chỉ vì hai người yêu nhau; đó cũng không phải là tổng thể của hai cá nhân, cũng không phải sự hòa tan bản thân vào nhau, nhưng đúng hơn là sự kết hợp của hai nền văn hóa gia đình để hình thành một nền văn hóa thứ ba, mới mẻ và độc đáo”.
Dấu chỉ hữu hình của một Tình Yêu lớn lao hơn
Bà Mazzini nói rằng việc đồng hành với các đôi vợ chồng trong những năm đầu hôn nhân có nghĩa là “nhận ra rằng chúng ta không chỉ đồng hành với hai cá nhân riêng biệt, nhưng với một mối dây liên kết đang hình thành – một ‘chúng ta’ tuy còn mong manh nhưng tràn đầy những khả năng”.
“Về cốt lõi, Bí tích Hôn phối có thể được hiểu theo cách này: hai con người với hai sự tự do, được nâng đỡ bởi lòng trung tín của Chúa Giêsu Kitô, biến sự đón nhận lẫn nhau thành dấu chỉ hữu hình của một Tình Yêu lớn lao hơn”.
“Đây cũng là một thông điệp dành cho Giáo hội và thế giới”, bà kết luận. “Hiệp nhất không có nghĩa là xóa bỏ những khác biệt; thuộc về nhau không có nghĩa là chiếm hữu; chăm sóc không có nghĩa là thống trị; và lòng chung tín giúp chúng ta vượt qua những biến chuyển mà không từ bỏ giao ước”.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
