Các Giám mục quy tụ tại Hội trường Thượng Hội đồng (Ảnh @Truyền thông Vatican)
Ban Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục đã công bố phần đầu của Báo cáo chung kết của Nhóm nghiên cứu số 7, về các tiêu chí lựa chọn ứng viên Giám mục, và Báo cáo của Nhóm nghiên cứu số 9, về các tiêu chí thần học và phương pháp luận của Thượng Hội đồng để phân định các vấn đề về Giáo lý, mục vụ và luân lý.
Theo Đức Hồng y Mario Grech, Tổng thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, Báo cáo chung kết của Nhóm Nghiên cứu số 7 và 9 tái khẳng định rằng sự phân định là cốt lõi trong việc lựa chọn Giám mục, đồng thời áp dụng các tiêu chí thần học cụ thể để phân định cách giải quyết những vấn đề khó khăn nhất mà Giáo hội đang phải đối mặt.
Trong khi việc suy tư về chức năng tư pháp của Giám mục, các chuyến viếng thăm Ad limina apostolorum và việc đào tạo Giám mục vẫn đang tiếp diễn, phần sơ khởi của Báo cáo chung kết về các tiêu chí lựa chọn Giám mục đã được công bố.
Báo cáo này tái khẳng định tiền đề nền tảng rằng không có chủ chăn thì không có đàn chiên, và không có đàn chiên thì không có chủ chăn.
Những năng lực mang tinh thần hiệp hành được Nhóm Nghiên cứu số 7 xác định nơi các ứng viên bao gồm khả năng xây dựng sự hiệp thông, tham gia đối thoại, có kiến thức sâu rộng về văn hóa địa phương và thể hiện sự sẵn sàng hội nhập một cách tích cực vào các nền văn hóa đó.
Nhóm này kêu gọi các Sứ thần Tòa Thánh phải có “căn tính hiệp hành và truyền giáo”, để chính các ngài cũng có thể tìm kiếm những phẩm chất này nơi những người được đề cử làm Giám mục.
Báo cáo nêu rõ rằng mỗi Giáo phận nên định kỳ tiến hành các quá trình phân định về tình hình và nhu cầu của mình, đồng thời kiểm chứng xem các quá trình đó có đáp ứng các tiêu chuẩn của một Giáo hội hiệp hành và truyền giáo hay không, nhằm thúc đẩy việc chia sẻ những thực hành tốt nhất.
“Trong thời gian tiến gần đến việc tuyển chon người kế nhiệm Giám mục, Đức Giám mục cần triệu tập Hội đồng Linh mục và Hội đồng Mục vụ Giáo phận; các thành viên của những cơ quan này sẽ cùng nhau bày tỏ ý kiến về những nhu cầu của Giáo phận và trình lên Đức Giám mục, trong phong bì niêm phong, tên của những Linh mục mà họ xét thấy thích hợp với chức Giám mục”, văn bản nêu rõ. “Khi có thể, việc tham khảo ý kiến cũng cần bao gồm Kinh sĩ đoàn, Hội đồng Kinh tế, Hội đồng Giáo dân, cùng các đại diện của những người sống đời thánh hiến, giới trẻ và người nghèo”.
Sự tham gia của các tu sĩ và giáo dân trong các cuộc tham vấn
Nhóm Nghiên cứu khuyến khích điều mà họ mô tả là “một sự đầu tư mang tính đào luyện”, nhằm giúp tất cả các thành viên của Dân Chúa trau dồi khả năng phân định của mình.
Nhóm Nghiên cứu cũng đề xuất thành lập các nhóm chuyên trách để hỗ trợ Đức Giám mục trong việc đào tạo thường huấn cho hàng giáo sĩ.
Trong trường hợp một Giáo phận trống tòa, Nhóm Nghiên cứu đề xuất thành lập một ủy ban để vị Sứ thần Tòa Thánh có thể tham khảo ý kiến, nhằm làm sáng tỏ tình hình của Giáo phận đó, chân dung của vị Mục tử mới và những ứng viên tiềm năng.
Nhóm này khuyến nghị rằng các cuộc tham vấn không chỉ nên có sự tham gia của hàng giáo sĩ, mà còn bao gồm, trong chừng mực có thể, số lượng tương đương các tu sĩ nam nữ, và anh chị em giáo dân. Mục đích, theo giải thích của nhóm, là để làm sáng tỏ sự thật một cách đầy đủ nhất có thể.
Báo cáo cũng yêu cầu các Bộ thuộc Giáo triều Rôma rà soát lại quy trình của mình theo hướng hiệp hành hơn và đề xuất các hình thức đánh giá độc lập định kỳ đối với các tiến trình tuyển chọn.
Sự chuyển đổi mô hình ngôn ngữ và phương pháp luận
Báo cáo Chung kết của Nhóm Nghiên cứu số 9 dựa trên hình ảnh Kinh Thánh trong các chương 10 và 15 của Sách Công vụ Tông đồ, cho thấy sự đa dạng văn hóa có thể được trân trọng mà không làm mất đi tính mới mẻ của Tin mừng.
Báo cáo đề xuất một sự thay đổi mô hình trong cách thức Giáo hội giải quyết những vấn đề khó khăn nhất về tín lý, mục vụ và luân lý.
Trước hết, báo cáo ưu tiên sử dụng tính từ “mới nổi” hơn là “gây tranh cãi” để mô tả những vấn đề này.
Báo cáo nêu rõ rằng “mục tiêu không chỉ đơn thuần là giải quyết các vấn đề, mà còn là xây dựng công ích thông qua sự hoán cải trong các mối tương quan, sự học hỏi lẫn nhau và tính minh bạch”.
Ngoài ra, vì không thể rao giảng Tin Mừng mà không thể không chịu trách nhiệm đối với người đối thoại, “người mà nơi đó Chúa Thánh Thần đã và đang hoạt động”, nên văn kiện này đưa ra “nguyên tắc mục vụ”.
Báo cáo này xác định ba bước phương pháp luận để giải quyết những vấn đề này: lắng nghe chính mình, lắng nghe thực tại và tập hợp các hình thức tri thức khác nhau.
Bản báo cáo cũng nhắc lại rằng đối thoại trong Chúa Thánh Thần vẫn là công cụ ưu tiên để phát triển một nền văn hóa hiệp hành trong Giáo hội.
Những chứng tá cụ thể như nền tảng cho sự phân định
Báo cáo kêu gọi áp dụng cụ thể những hướng dẫn này vào kinh nghiệm của những người Công giáo đồng tính và việc thực hành bất bạo động tích cực.
Đặc biệt, liên quan đến các hình thức bất bạo động, Nhóm nghiên cứu đã được hướng dẫn bởi chứng tá của một phong trào giới trẻ người Serbia đã góp phần vào sự sụp đổ ôn hòa của Milošević, lấy cảm hứng từ các Kitô hữu của Giáo hội sơ khai.
Trong cả hai trường hợp, chứng tá trở thành điểm khởi đầu cho các tiến trình phân định luân lý và thần học, cũng như cho những vấn đề còn bỏ ngỏ, để mỗi cộng đoàn có thể đảm nhận “trách nhiệm nhận biết và cổ võ những điều tốt đẹp mà qua đó Thiên Chúa đang hoạt động trong lịch sử và trong kinh nghiệm của con người”.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
