Đức Cha Silvio Báez, Giám mục Phụ tá Managua hiện đang sống lưu vong, đã lên án cuộc bách hại Giáo hội tại Nicaragua, đồng thời bày tỏ niềm hy vọng rằng đất nước vẫn có thể thay đổi, khi đặt trọn niềm tín thác nơi Đức Giêsu Kitô.
Đức Giám mục Silvio Báez tại Giáo xứ Thánh Agatha ở Miami vào ngày 26 tháng 4 năm 2026 (Ảnh: Giáo xứ Công giáo Thánh Agatha)
Bị buộc phải rời Nicaragua vào tháng 4 năm 2019 vì đã lên tiếng bảo vệ những người biểu tình phản đối chế độ của Tổng thống Daniel Ortega và phu nhân kiêm Phó Tổng thống Rosario Murillo trong cuộc đàn áp khiến hơn 350 người thiệt mạng, Đức Cha Silvio Báez đã mạnh mẽ lên án tính “phi lý” và “tàn bạo” của chế độ độc tài tại quê hương của mình.
“Một trong những đặc điểm bi thảm nhất của chế độ độc tài này chính là sự phi lý. Cùng với sự phi lý ấy là sự tàn bạo. Nhưng điều gây sửng sốt chính là mức độ phi lý của cả hệ thống”, Đức cCha Báez nói trong cuộc phỏng vấn với nhật báo Confidencial của Nicaragua.
Cuộc phỏng vấn diễn ra tại Madrid, Tây Ban Nha, nơi ngài vừa đến tham dự một hội nghị ở Ávila. Hiện nay, vị Giám chức lưu vong đang cư trú tại Miami, Hoa Kỳ.
Vào ngày 18 tháng 4 năm 2018, trước làn sóng đàn áp đẫm máu do chính quyền phát động, ngài từng công khai kêu gọi: “Tôi kêu gọi Daniel Ortega và phu nhân của ông hãy chấm dứt bạo lực và đàn áp. Đừng đặt nền hòa bình của đất nước vào vòng nguy hiểm. Hãy biết lắng nghe, đối thoại và có sự chín chắn để sửa chữa những sai lầm. Vì lợi ích của Nicaragua, xin hãy hành động một cách khôn ngoan!”.
Theo Đức Cha Báez, lời kêu gọi ấy “ngày hôm nay càng trở nên cấp thiết hơn. Tôi sẽ nhắc lại trước mặt họ, điều tương tự mà tôi đã nói với họ cách đây 8 năm: Xin hãy tỉnh táo!”.
“Đã có quá nhiều máu đổ, quá nhiều sinh mạng bị hy sinh, quá nhiều đau khổ. Tất cả đều phải trả bằng một giá quá đắt. Tôi hy vọng tất cả những điều này sẽ không trở nên vô ích. Tôi tin tưởng rằng Thiên Chúa sẽ đón nhận tất cả những giọt máu đã đổ xuống, tất cả những đau khổ và tất cả sự tranh đấu đó vào đôi tay đầy yêu thương của Người, để trở thành nền tảng cho một chương mới trong lịch sử Nicaragua”, ngài nói.
Kể từ năm 2018, chính quyền độc tài Nicaragua liên tục gia tăng cuộc bách hại Giáo hội Công giáo trong nước: đặt các Linh mục dưới sự giám sát chặt chẽ, trục xuất các nữ tu, tịch thu tài sản và nguồn tài chính của Giáo hội, cấm truyền chức Linh mục và buộc nhiều Giám mục phải sống lưu vong.
Hiện nay, Đức Cha Báez cử hành Thánh lễ mỗi Chúa nhật tại Giáo xứ Thánh Agatha ở Miami, nơi Cha sở Marcos Antonio Somarriba và Cha phó Edwing Román cũng đều là những Linh mục Nicaragua đang sống lưu vong.
“Thiên Chúa không bao giờ đứng về phía một Pharaoh”
Đức Cha Báez nhận định rằng “Tại Nicaragua đang tồn tại một chế độ độc tài giết chóc, bách hại, lưu đày, tịch thu tài sản, dối trá và thao túng. Đó là một chế độ rất giống với những chính thể độc đoán và toàn trị được mô tả trong Kinh Thánh. Trong Kinh Thánh, thực trạng áp bức, nô lệ và bất công xuất hiện nhiều hơn người ta thường nghĩ”, ngài giải thích.
Vị Giám chức nhấn mạnh rằng “Lịch sử Dân Chúa trong Kinh Thánh bắt đầu từ tình trạng áp bức, nơi có một Pharaoh quyết định ai được sống, ai phải chết; bắt dân chúng làm nô lệ và bóc lột họ để phục vụ cho sự giàu có và quyền lực của chính mình”.
Tuy nhiên, ngài tiếp tục, “Thiên Chúa lắng nghe tiếng kêu của những người bị áp bức, nhìn thấy nỗi đau của người nghèo và cảm thương họ. Người không phải là một Thiên Chúa dửng dưng. Người bước vào dòng lịch sử. Trong sách Xuất Hành, Thiên Chúa đã bước vào lịch sử bằng cách kêu gọi ông Môsê, để nhờ quyền năng của Người giải phóng dân Israel và dẫn họ đến Đất Hứa”.
Ngày nay, Đức Cha Báez tiếp tục, “Pharaoh vẫn còn tồn tại. Điều mà chúng ta, những người tín hữu, phải sống và xác tín sâu xa là Thiên Chúa của Kinh Thánh, Thiên Chúa và là Cha của Đức Giêsu Kitô, không bao giờ đứng về phía một Pharaoh”.
Sự im lặng của Giáo hội
Sau khi lên án việc bịt miệng người dân và truyền thông như một tội ác chống lại phẩm giá con người, Đức Cha Báez cũng đề cập đến sự im lặng ngay trong lòng Giáo hội.
“Trong Giáo hội vẫn tồn tại một thứ im lặng tiêu cực, giữ im lặng để tránh rắc rối, tránh đụng chạm tới các nhóm quyền lực, với hệ thống đang thống trị hay với những người cầm quyền. Điều dễ dàng nhất là im lặng. Và Giáo hội sẽ rơi vào cám dỗ này khi chọn cách im lặng”, ngài nói.
“Là cộng đoàn của Chúa Giêsu, chúng ta được mời gọi trở thành một cộng đoàn can đảm, minh bạch, một cộng đoàn của Lời Chúa. Chúng ta không phải là một cộng đoàn của sự im lặng”, Đức Cha Báez nói.
Tuy nhiên, vị Giám chức cũng phân biệt một sự thinh lặng tích cực, bắt nguồn từ đời sống cầu nguyện và sự khôn ngoan, khi con người biết làm cho “mọi lời nói của mình lặng xuống để lắng nghe tiếng Chúa”.
“Trong những ngày sau cùng ở Managua, tôi đã nói vài lời mà nhiều người vẫn nhớ: ‘Một dân tộc chịu đóng đinh sẽ luôn trỗi dậy’, bởi vì biểu tượng Vượt Qua của thập giá mặc khải cùng một chân lý như kinh nghiệm của cuộc lưu đày. Đối với Thiên Chúa, không bao giờ có một kết thúc tuyệt đối. Ánh sáng mới luôn có thể bừng lên giữa bóng tối”, Đức Cha Báez nói.
Đức Giám mục Rolando Álvarez
Đức Cha Báez cũng nhắc đến Đức Giám mục Rolando Álvarez, Giám mục Giáo phận Matagalpa và Giám quản Tông tòa Giáo phận Estelí, một trong bốn Giám mục Nicaragua bị buộc phải sống lưu vong.
Đức Cha Álvarez từng bị kết án oan sai với tội danh phản quốc và lĩnh mức án 26 năm 4 tháng tù sau một phiên tòa đầy những sai phạm nghiêm trọng, trước khi bị trục xuất khỏi Nicaragua vào tháng 1 năm 2024.
Đức Cha Báez cho biết rằng ngài “đã vô cùng đau đớn trước bi kịch mà Đức Cha Rolando phải trải qua ở Nicaragua. Tôi cảm thấy an ủi vì ngoài việc cầu nguyện cho ngài mỗi ngày, tôi cũng đã nỗ lực làm tất cả những gì có thể trong khả năng của mình. Tôi đã lên tiếng tại nhiều tiểu bang ở Hoa Kỳ và qua nhiều cơ quan truyền thông để ngài không phải tiếp tục chịu đựng trong tù và sớm được trả tự do”, Đức Cha Báez chia sẻ.
Một Giám mục sống lưu vong
Nhìn lại quyết định của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô yêu cầu ngài rời Nicaragua vào năm 2019, Đức Cha Báez thừa nhận rằng việc đón nhận quyết định ấy “vô cùng đau đớn. Tôi đã tranh luận rất lâu với Đức Thánh Cha Phanxicô, nhưng ngài xác quyết rằng đó là điều tốt nhất”.
“Đức Thánh Cha nói với tôi: ‘Cha không muốn lại có thêm một vị Giám mục tử đạo nữa tại Trung Mỹ’. Ngài nắm tay tôi ở Rôma và nói: ‘Hãy nghe cha, cha biết mình đang nói gì’. Sau nhiều lần trao đổi, tôi hiểu rằng không thể tiếp tục tranh luận với Đức Thánh Cha. Tôi nhận ra tình thương và sự quan tâm của ngài khi muốn bảo vệ tôi khỏi một cuộc tấn công và cái chết rất có thể sẽ xảy ra”, ngài kể lại.
Nói về sứ vụ của mình trong thời gian lưu vong, Đức Cha Báez cho biết: “Đó là một thách đố đối với sự sáng tạo mục vụ. Con người hiện diện ở nơi trái tim mình thuộc về, chứ không chỉ ở nơi đôi chân mình đặt đến. Trong những năm lưu vong này, tôi khám phá rằng không hiện diện về mặt thể lý không có nghĩa là ở xa”.
Một minh chứng cho điều đó là vào thứ Hai cuối cùng của mỗi tháng, hơn 200 Linh mục Nicaragua đang sống lưu vong gặp gỡ nhau qua nền tảng Zoom. Đức Cha Báez cho biết sáng kiến này được Đức Thánh Cha Lêô XIV chấp thuận và còn có sự tham dự của Đức Cha Carlos Enrique Herrera, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Nicaragua, hiện cũng đang sống lưu vong.
“Đó là hàng giáo sĩ đang sống lưu vong, nhưng cũng là một trong những cách thức để tôi thi hành sứ vụ Giám mục của mình, bằng việc luôn gần gũi các Linh mục”, ngài nói.
Đức Thánh Cha Lêô XIV và niềm hy vọng cho Nicaragua
Vào tháng 8 năm 2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã gặp gỡ các Giám mục Nicaragua đang sống lưu vong, trong đó có Đức Cha Báez. Theo vị Giám chức, Đức Thánh Cha “hiểu rất rõ và rất chi tiết về tình hình tại Nicaragua. Ngài biết điều gì đang diễn ra, biết rõ hoàn cảnh của Giáo hội cũng như hoàn cảnh của chúng tôi. Tôi tin rằng ngài sẽ đưa ra những quyết định thích hợp”.
“Đức Thánh Cha Lêô là một người rất thận trọng; ngài là người của Thiên Chúa và có đời sống thiêng liêng sâu sắc. Ngài là một con người khôn ngoan, biết lắng nghe và không hành động theo cảm tính. Tôi xác tín rằng Nicaragua, Giáo hội tại Nicaragua, các Linh mục và các Giám mục luôn ở trong tâm trí và trái tim của ngài”, Đức Cha Báez nói.
Vị Giám chức cũng thừa nhận rằng trong bối cảnh bị đàn áp ở Nicaragua, có những lúc ngài cảm thấy sợ hãi. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải hành động và không để “nỗi sợ làm tê liệt hay buộc mình phải im lặng”.
“Đôi khi, chính nỗi sợ cũng giúp chúng ta nhìn mọi sự rõ ràng hơn. Điều quan trọng là đừng để nó cản bước chúng ta”, ngài nói thêm.
Đức Cha Báez nhấn mạnh rằng nguồn mạch của niềm hy vọng chính là đức tin vào Thiên Chúa: “Khi mọi con đường dường như khép lại, khi mọi thứ đều chìm trong bóng tối, thì đức tin vào Thiên Chúa ban cho chúng ta sức mạnh nội tâm để nói rằng: ‘Không, tất cả vẫn chưa kết thúc’. Một sự khởi đầu mới luôn có thể xảy đến, một sự khởi đầu tươi sáng hơn mọi thất vọng và buồn đau. Chúng ta không được để nỗi sợ hãi ngăn cản, giam hãm, khiến mình đầu hàng hay buộc mình phải câm lặng”.
Đức Cha Báez tin rằng sự thay đổi của Nicaragua sẽ đến từ chính những người vẫn đang tiếp tục ở lại quê hương. Ngài mơ ước về một đất nước “nơi mọi người có thể chia sẻ ý tưởng và nguồn lực của mình mà không sợ hãi, trong tinh thần liên đới và công bằng; nơi chúng ta cùng xây dựng một quê hương nơi không ai cảm thấy bị loại trừ, nơi việc suy nghĩ khác biệt không bị xem là tội ác; một đất nước có nền hòa bình đích thực được xây dựng trên công lý xã hội”.
“Và tôi tin”, ngài khẳng định, “điều đó hoàn toàn có thể thực hiện được. Tôi xác tín rằng chúng ta sẽ đạt được điều đó”.
“Quê hương luôn sống trong trái tim mỗi người. Và tôi yêu Nicaragua”.
Minh Tuệ (theo EWTN)
