Vào ngày 26 và 27 tháng 6, Đức Thánh Cha Lêô XIV sẽ quy tụ toàn thể Hồng y Đoàn trong một Công nghị Hồng y ngoại thường, một công cụ thiết yếu nhằm củng cố sự hiệp nhất.
(Ảnh: Truyền thông Vatican)
Đức Thánh Cha Lêô XIV đã mời 241 thành viên của Hồng y Đoàn đến Vatican vào thứ Sáu này để tham dự một Công nghị Hồng y ngoại thường. Theo Giáo luật, Đức Giáo hoàng có thể triệu tập một cuộc họp như vậy “khi những nhu cầu đặc biệt của Giáo hội và các vấn đề hệ trọng hơn đòi hỏi”, để các Hồng y hỗ trợ ngài trong việc điều hành Giáo hội.
Công nghị này được gọi là “ngoại thường”, để phân biệt với các Công nghị Hồng y “thường lệ”. Các Công nghị thường lệ có thể được tổ chức dưới hình thức kín hoặc công khai và chỉ bao gồm các Hồng y hiện diện tại Rôma. Công nghị công khai thường được sử dụng để tấn phong các tân Hồng y.
Đúng như tên gọi, Công nghị Hồng y ngoại thường về lý thuyết là hình thức đặc biệt nhất. Đức cố Giáo hoàng Bênêđictô XVI chưa từng triệu tập một Công nghị ngoại thường nào, mà chỉ triệu tập các Công nghị thường lệ kín (tổng cộng 5 lần). Đức cố Giáo hoàng Phanxicô chỉ triệu tập 2 Công nghị ngoại thường: một vào năm 2014 liên quan đến Thượng Hội đồng Giám mục về Gia đình và một vào năm 2022 về việc cải tổ Giáo triều Rôma.
Đức Phanxicô không sử dụng các Công nghị thường lệ trong việc điều hành Giáo hội, nhưng thay vào đó đã chọn một số Hồng y đại diện cho các khu vực trên thế giới để thành lập Hội đồng Hồng y, nhóm họp thường xuyên với ngài. Sau khi Đức Phanxicô qua đời, các Hồng y cư trú ngoài Rôma bày tỏ mong muốn việc điều hành Giáo hội cần phản ánh rõ nét hơn chiều kích hiệp đoàn, để vai trò của Hồng y Đoàn không chỉ giới hạn trong việc bầu chọn Giáo hoàng.
Trong bối cảnh đó, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã quyết định biến Công nghị Hồng y ngoại thường thành một công cụ quan trọng trong đường hướng quản trị của mình. Như thế, ngài tiếp tục trung thành với những đề nghị được nêu lên trong Mật nghị Hồng y vừa qua. Cho đến nay, Đức Lêô XIV vẫn chưa triệu tập một Công nghị thường lệ nào. Tuy nhiên, ngài đang chuẩn bị tổ chức Công nghị Hồng y ngoại thường lần thứ hai trong tháng Sáu này, tiếp nối cuộc họp vào tháng Giêng, khi ngài công bố ý định tổ chức Công nghị như thế hằng năm kể từ năm 2027.
Chương trình nghị sự dày đặc
Đối với Đức Lêô XIV, Công nghị này là dịp để lắng nghe những định hướng và quan điểm của các Hồng y tại Rôma cũng như trên khắp thế giới về những vấn đề quan trọng của Giáo hội. Trong cuộc họp vào tháng Giêng, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã đề xuất 4 lựa chọn, và các Hồng y cuối cùng đã chọn 2 nội dung trọng tâm từ Triều đại Giáo hoàng của Đức Phanxicô: tính Hiệp hành (chiều kích tham gia và bao hàm của Giáo hội) và việc loan báo Tin Mừng.
Hai chủ đề này tiếp tục nằm trong chương trình nghị sự của cuộc họp trong tháng Sáu và sẽ được đào sâu hơn nữa. Phiên họp đầu tiên sẽ tập trung vào cách thức Giáo hội Công giáo nên loan báo Tin Mừng như thế nào trong bối cảnh hiện nay. Phiên họp thứ hai sẽ xem xét việc triển khai tiến trình Thượng Hội đồng về Hiệp hành — dự án quan trọng do Đức cố Giáo hoàng Phanxicô khởi xướng nhằm giúp Giáo hội trở nên cởi mở hơn.
(Ảnh: Truyền thông Vatican)
Ngoài ra còn có hai phiên thảo luận khác cũng đã được lên kế hoạch. Phiên thứ nhất sẽ đề cập đến những vấn đề được đặt ra trong Thông điệp Magnifica Humanitas liên quan đến Học thuyết xã hội của Giáo hội. Đặc biệt, phiên họp này sẽ đặc biệt xem xét việc thông điệp đặt câu hỏi về khái niệm “chiến tranh chính nghĩa”; thông điệp bày tỏ sự dè dặt về việc áp dụng khái niệm này trong bối cảnh hiện đại.
Phiên trao đổi thứ hai sẽ tập trung vào những rạn nứt hiện nay trong các xã hội đương đại. Nội dung thảo luận cũng sẽ hướng đến nhu cầu của những nhóm người mà Giáo hội chưa lắng nghe một cách đầy đủ, lấy khái niệm “công ích” làm điểm khởi đầu.
Cũng như trong cuộc họp vào tháng Giêng, các cuộc thảo luận sẽ được giới hạn nghiêm ngặt về thời gian và phần lớn diễn ra trong các nhóm nhỏ. Chương trình cũng dành những khoảng thời gian ngắn cho các ý kiến đóng góp tự do. Tương tự lần trước, các Hồng y đương nhiệm đang phục vụ ngoài Rôma sẽ được ưu tiên phát biểu hơn các Hồng y đã nghỉ hưu hoặc đang làm việc tại Giáo triều Rôma.
Phương pháp của Đức Lêô XIV
Từ mô hình quản trị mới này, có thể nhận thấy một số xu hướng nổi bật. Trước hết là quan điểm cho rằng những chủ đề chính trong Triều đại Giáo hoàng của ngài, bao gồm cả các chủ đề được trình bày trong thông điệp của ngài, cần được thảo luận và đào sâu cùng với các Hồng y trong một bầu khí hiệp đoàn. Phong cách này được đón nhận một cách tích cực. Trong cuộc họp vào tháng Giêng, tất cả các Hồng y được phỏng vấn đều ca ngợi thiện chí lắng nghe của Đức Thánh Cha Lêô. Ngài cũng dành thời gian suy tư trước các vấn đề quan trọng và sử dụng những đóng góp của các Hồng y như một phần trong tiến trình phân định trước khi đưa ra quyết định.
Điều này đặc biệt áp dụng cho các Hồng y đang thi hành sứ vụ ngoài Rôma. Mục tiêu được Đức Thánh Cha công khai nêu rõ là sử dụng kinh nghiệm của họ để đề cao tiếng nói của các tín hữu Kitô giáo trên toàn thế giới. Ngài đặc biệt quan tâm đến kinh nghiệm mục vụ thực tế, ưu tiên lắng nghe những tiếng nói ít được biết đến hơn là các viên chức Giáo triều. Với tư cách là một nhà truyền giáo có kinh nghiệm tại Peru, Đức Lêô XIV dành sự quan tâm đặc biệt cho các vùng ngoại vi và những khu vực nghèo khó. Trên thực tế, ngài đã công bố việc thành lập một quỹ liên đới tài chính nhằm bảo đảm mọi Hồng y đều có khả năng tham dự Công nghị.
Các phát biểu sẽ được giới hạn trong 3 phút, phản ánh mong muốn của Đức Thánh Cha về một phương pháp làm việc ngắn gọn và hiệu quả. Đồng thời, ngài cũng khuyến khích mạnh mẽ việc thảo luận theo nhóm để giúp nhận diện những xu hướng và định hướng chung.
(Ảnh: Truyền thông Vatican)
Chú trọng tinh thần Hiệp hành
Cả về hình thức lẫn nội dung, Đức Thánh Cha Lêô XIV cho thấy ngài thực sự muốn chú trọng đặc biệt đến khái niệm hiệp hành.
Đức Lêô XIV đang áp dụng tinh thần này ngay ở cấp độ cao nhất trong việc điều hành Giáo hội. Ngài không chỉ đơn thuần tiếp nối lộ trình được thừa hưởng từ Đức Phanxicô, vốn bao gồm giai đoạn thực thi kéo dài đến Phiên họp Thượng Hội đồng năm 2028. Đối với Đức Lêô XIV, một hình thức hiệp hành đúng nghĩa có thể trở thành phương thế phục vụ sự hiệp nhất của Giáo hội.
“Mọi người đều cảm thấy bình an khi ra về”, một vị Hồng y nhận xét sau cuộc họp vào tháng Giêng.
“Tôi cảm thấy cần phải in tưởng vào sự đồng hành của các huynh đệ!,” Đức Thánh Cha Lêô nói với các Hồng y.
Minh Tuệ (theo Aleteia)
