Đức Tổng Giám mục Ettore Balestrero, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở Genève, nhấn mạnh tầm quan trọng của phẩm giá con người và sự phát triển khi sử dụng trí tuệ nhân tạo trong các hệ thống nông lương, tại một sự kiện do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc và Phái đoàn Thường trực của Tòa Thánh phối hợp tổ chức.
Đức Tổng Giám mục Balestrero phát biểu tại sự kiện “AI lấy con người làm trung tâm cho các hệ thống nông-lương: Từ đạo đức đến việc triển khai” (Ảnh: Vatican News)
Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể là một công cụ mạnh mẽ được sử dụng trong các hệ nông nghiệp thực phẩm nhằm góp phần giải quyết nạn đói trên thế giới, nhưng con người cần phải luôn được đặt ở vị trí trung tâm, Đức Tổng Giám mục Ettore Balestrero, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở Genève, phát biểu hôm 5 tháng 10 năm 2026.
“Trong thời đại khi mà công nghệ đã kéo dài tuổi thọ, phổ biến trên toàn cầu và mở ra những chân trời mới cho sự phát triển, việc để hàng triệu người chết vì đói đơn giản là một sự thất bại tập thể, một sự sai lệch về đạo đức, một nỗi hổ thẹn trong lịch sử”, Đức Tổng Giám mục Balestrero nói trong bài phát biểu khai mạc hội nghị “Trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm cho các hệ thống nông lương: Từ đạo đức đến việc triển khai”.
Sự kiện diễn ra tại Genève ngày 5 tháng 10 và do FAO, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc, cùng Phái đoàn Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở Genève tổ chức.
“Việc sử dụng những công cụ sẵn có – cả mới lẫn cũ – thúc đẩy chúng ta thực hiện một nghĩa vụ có từ thuở bình minh của lịch sử nhân loại: cho kẻ đói ăn”, Đức Tổng Giám mục Balestrero nhấn mạnh.
“Trong nỗ lực này, AI có thể mở ra những cơ hội mới để thu hẹp khoảng cách giữa những người được ăn uống đầy đủ và những người không được tiếp cận với lương thực và dinh dưỡng. Nhưng AI cũng có thể làm gia tăng khoảng cách này. Lựa chọn thuộc về chúng ta và không thể phó mặc cho máy móc. Nạn đói sẽ không thể bị đẩy lùi chỉ nhờ trí thông minh, dù là trí thông minh của con người hay trí tuệ nhân tạo, mà phải nhờ vào sự quyết tâm và hành động đầy trách nhiệm, có lương tâm, và mang đậm tính người”.
Sự kiện do FAO và Phái đoàn Thường trực của Tòa Thánh tại Geneva tổ chức (Ảnh: Vatican News)
Tầm quan trọng của phẩm giá con người và sự phát triển
Trong bài phát biểu khai mạc, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh nhắc lại rằng trong chuyến viếng thăm trụ sở FAO vào tháng 10 năm 2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã “nhắc lại với sự lo ngại rằng 673 triệu người trên toàn thế giới đi ngủ với cái bụng đói, trong khi 2,3 tỷ người khác không có khả năng chi trả cho một chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng”, đồng thời nhấn mạnh rằng “những con số này không thể bị xem như những số liệu thống kê đơn thuần”.
Đức Tổng Giám mục Balestrero nhấn mạnh rằng trong thời đại phát triển công nghệ nhanh chóng, những công cụ kỹ thuật số mới này, trong đó có AI, có thể mang lại nhiều lợi ích cho các nông hộ nhỏ, chẳng hạn như giúp họ tiếp cận kiến thức nông học và thị trường, cũng như nhận được các cảnh báo sớm một cách hiệu quả. Những công nghệ này có thể mang lại “tiềm năng chuyển đổi đối với năng suất, khả năng chống chịu và tính bền vững”.
Tuy nhiên, ngài cũng nhấn mạnh, trích dẫn Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Thánh Cha Lêô, rằng “công nghệ không bao giờ mang tính trung lập” và “việc thiết kế, triển khai và sử dụng AI trong các hệ thống nông lương phải đặt phẩm giá do Thiên Chúa ban tặng của mỗi người ở vị trí trung tâm và đặt sự phát triển con người toàn diện như mục đích thiết yếu”.
Để hoàn thành sứ mạng này, cộng đồng quốc tế và các bên liên quan có trách nhiệm quản trị AI theo cách thức có đạo đức, đồng thời thiết lập những công cụ quản lý phù hợp nhằm bảo vệ công lý và ngăn ngừa việc sử dụng sai mục đích.
Đổi mới sáng tạo cần tiếp tục phục vụ nhân loại
Trong bài phát biểu kết thúc phiên họp cuối ngày, Đức Tổng Giám mục Balestrero nhấn mạnh rằng Giáo hội không có những giải pháp kỹ thuật cho các thách thức do AI đặt ra. Tuy nhiên, Giáo hội có thể cung cấp “một chiếc la bàn” để “định hướng trước những phức tạp về luân lý và công nghệ mà chúng ta đang phải đối diện”, bằng cách đưa ra sự khôn ngoan về vị trí trung tâm của con người.
“’Hướng Bắc đích thực’ mà chiếc la bàn này chỉ đến chính là việc bảo vệ và thăng tiến phẩm giá vốn có, do Thiên Chúa ban tặng, của mỗi con người, trong mọi lĩnh vực của cuộc sống”, ngài nói.
“Đặt con người ở vị trí cốt lõi trong các cuộc thảo luận về chính sách liên quan đến Trí tuệ nhân tạo không phải là một trở ngại đối với sự đổi mới sáng tạo”, Đức Tổng Giám mục Balestrero nhấn mạnh. “Trái lại, chính điều đó cho phép sự đổi mới thực sự phục vụ nhân loại và theo đuổi những mục đích xứng đáng với phẩm giá con người”.
“Nếu một người nông dân chỉ còn được xem như một điểm dữ liệu, hoặc một cộng đồng nông thôn đơn thuần được coi là một tập dữ liệu, thì chúng ta phải tự hỏi liệu sự tiến bộ có thực sự đạt được hay không”, ngài nói, đồng thời hoan nghênh những câu chuyện được chia sẻ tại sự kiện về cách thức các công nghệ kỹ thuật số có thể phục vụ công ích và thúc đẩy sự phát triển toàn diện.
“Thước đo tối hậu của ‘công nghệ thông minh’ không nằm ở phạm vi sức mạnh của nó vươn xa đến đâu, mà là mức độ trung thành của nó trong việc phục vụ con người và công ích”, Đức Tổng Giám mục Balestrero kết luận.
“Thành tựu cao quý nhất của nó sẽ là khi những thành quả của sự tiến bộ đến được với mọi gia đình và cộng đồng, và khi không còn ai phải đi ngủ với cái bụng đói”.
Minh Tuệ (theo Vatican News)
