Nhân Ngày Quốc tế Chống Thử nghiệm Hạt nhân vào ngày 1 tháng 9, Cố vấn và Đại biện của Phái đoàn Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc đã tái khẳng định lời kêu gọi của Tòa Thánh về việc chấm dứt các vụ thử nghiệm hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh rằng một thế giới không có vũ khí hạt nhân gắn liền mật thiết với việc thiết lập “một nền hòa bình công bằng và lâu dài”.
Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở Thành phố New York (Ảnh: Vatican News)
Tại New York — nhân Ngày Quốc tế Chống Thử nghiệm Hạt nhân vào ngày 1 tháng 9 — Đức Ông Robert D. Murphy, Cố vấn và Đại biện của Phái đoàn Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc, đã nói về tầm quan trọng và lời “nhắc nhở mạnh mẽ” của ngày quốc tế này trước những tác động tàn khốc của các vụ thử nghiệm hạt nhân.
Phát biểu tại Phiên họp toàn thể cấp cao nhằm kỷ niệm và thúc đẩy ý nghĩa của ngày quốc tế này, Đức Ông Murphy nhấn mạnh rằng đây là một lời mời gọi mới về “trách nhiệm chung trong việc bảo vệ các thế hệ hiện tại và tương lai khỏi những hậu quả lâu dài của vấn đề này”.
Các vụ thử nghiệm hạt nhân để lại những hậu quả kéo dài. Các dân tộc bản địa và những cộng đồng khác chịu ảnh hưởng, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và các thế hệ tương lai, đang phải sống với những hậu quả về thể lý, tâm lý, xã hội và môi trường do các vụ thử nghiệm hạt nhân gây ra.
Một báo cáo của Tổ chức Viện trợ Nhân dân Na Uy (NPA) cho thấy hơn 2.000 vụ thử nghiệm hạt nhân đã được tiến hành từ năm 1945 đến năm 2017 — cả dưới lòng đất lẫn trong khí quyển — tại 15 quốc gia. Một báo cáo khác của NPA cho thấy những người sống sót có tỷ lệ mắc ung thư, bệnh tim mạch, dị tật bẩm sinh và sang chấn cao hơn.
Những tác động này ảnh hưởng đến những người sống sót, con cái và cả cháu chắt của họ.
Đức Ông Murphy nhấn mạnh rằng những đau khổ này “lẽ ra phải củng cố xác quyết chung rằng hòa bình không thể được bảo vệ bằng việc phát triển những vũ khí ngày càng có sức hủy diệt lớn hơn”.
Một ưu tiên cấp bách
Tuy nhiên, bất chấp những bằng chứng đó, “sự lệ thuộc trở lại vào việc răn đe hạt nhân, những luận điệu ngày càng hiếu chiến về hạt nhân và những nỗ lực chất vấn chuẩn mực quốc tế lâu đời chống lại việc thử nghiệm hạt nhân đang có nguy cơ làm suy yếu xác quyết này”.
Trích dẫn Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Thánh Cha Lêô XIV, Đức Ông Murphy bày tỏ lời kêu gọi của Tòa Thánh về việc đưa Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện trở nên có hiệu lực. Nhiều thập niên sau khi được thông qua, hiệp ước này vẫn là “một ưu tiên cấp bách” nếu muốn tăng cường lời kêu gọi toàn cầu chống lại việc thử nghiệm vũ khí hạt nhân.
“Trong thời gian này, điều thiết yếu là phải tuân thủ các lệnh tạm ngừng hiện hành”, Đức Ông Murphy nhấn mạnh, “nhằm bảo tồn một trong những thành tựu quan trọng nhất của cộng đồng quốc tế trong nỗ lực theo đuổi hòa bình và an ninh quốc tế”.
Hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân
Hơn nữa, Đức Ông Murphy nhấn mạnh sự đánh giá cao của Tòa Thánh đối với “công việc không thể thiếu” của Ủy ban Trù bị thuộc Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện.
Hệ thống Giám sát Quốc tế và cơ chế xác minh của tổ chức này đã cho thấy khoa học, công nghệ và sự hợp tác quốc tế có thể cùng hoạt động vì công ích như thế nào.
Việc cấm thử nghiệm hạt nhân là một khía cạnh thiết yếu của nghĩa vụ luân lý và pháp lý rộng lớn hơn nhằm ngăn chặn sự phổ biến của vũ khí hạt nhân và hướng tới việc loại bỏ chúng. Theo hướng này, Đức Ông Murphy tái khẳng định sự ủng hộ kiên định của Tòa Thánh đối với Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân, cũng như Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân.
Việc hướng tới những mục tiêu này, vốn củng cố lẫn nhau, ngài lập luận, “là điều không thể thiếu trong việc hiện thực hóa một thế giới không có vũ khí hạt nhân và sau cùng là thiết lập một nền hòa bình công bằng và lâu dài”.
Ngày Quốc tế Chống Thử nghiệm Hạt nhân mang đến cho thế giới cơ hội suy ngẫm về những tác động vẫn còn tiếp diễn của các vụ thử nghiệm này cũng như sự cần thiết phải khước từ tư duy dựa trên nỗi sợ hãi.
Đức Ông Murphy kết thúc bài phát biểu bằng việc nhắc nhở tất cả những người hiện diện về tầm quan trọng thiết yếu của việc “đón nhận đường hướng đối thoại và giải trừ quân bị nhằm bảo đảm một tương lai hòa bình, được xây dựng trên phẩm giá của mỗi thành viên trong gia đình nhân loại”.
Thiên Ân (theo Vatican News)
