Sứ thần Tòa Thánh kêu gọi ‘tiếng nói luân lý’ trong việc phát triển AI

Các diễn giả tại một sự kiện của Đại học Georgetown cho biết Magnifica Humanitas đưa ra những định hướng luân lý nhưng không đề xuất các bước đi cụ thể về chính sách; trong khi đó, Đức Sứ thần Tòa Thánh lưu ý mối quan ngại ngày càng gia tăng rằng các cuộc thảo luận về AI cần có một tiếng nói luân lý.

Đức Tổng Giám mục Gabriele Giordano Caccia, Sứ thần Tòa Thánh tại Hoa Kỳ, đã thảo luận về sự cần thiết cần phải có một “tiếng nói luân lý” trong việc phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) tại một cuộc tọa đàm do Đại học Georgetown tổ chức vào ngày 9 tháng 9.

Cuộc tọa đàm với chủ đề “AI, Giáo huấn Xã hội Công giáo và lời mời gọi của Đức Thánh Cha Lêô đối thoại với thế giới” đã xem xét Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Thánh Cha Lêô XIV và lời kêu gọi về một nỗ lực chung của nhân loại nhằm phát triển công nghệ phục vụ công ích thay vì gây tổn hại cho công ích.

Các diễn giả lưu ý rằng Thông điệp của Đức Thánh Cha đã không đề cập đến các ý tưởng chính sách cụ thể để giải quyết các mối quan ngại về luân lý và đạo đức. Tuy nhiên, Sứ thần Tòa Thánh cho biết “có một nhận thức rằng chúng ta cần một tiếng nói luân lý” về vấn đề này.

“Một tiếng nói luân lý là gì?”, ngài nói. “Không phải mọi thứ có thể thực hiện đều nên được thực hiện. Không phải mọi thứ công nghệ mang lại đều nên được tiếp nhận. Đây là một lựa chọn luân lý”.

Đức Tổng Giám mục Caccia nhấn mạnh rằng những quyết định ảnh hưởng đến sự sống con người không nên được giao phó cho AI, đồng thời nhấn mạnh sự khác biệt giữa các thuật toán AI và lương tâm con người, như Đức Thánh Cha đã trình bày trong Magnifica Humanitas.

Trong Thông điệp, Đức Thánh Cha Lêô phân biệt giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người, tập trung vào cách thức mỗi hình thức tiếp cận các vấn đề luân lý. Đức Thánh Cha viết rằng ngài bác bỏ những ý tưởng về “các tác nhân luân lý nhân tạo” cũng như quan điểm cho rằng một cỗ máy có thể “phân biệt đúng và sai một cách nhất quán hơn con người”.

“Sự phán đoán luân lý không thể bị giản lược thành việc tính toán, bởi vì nó bao hàm lương tâm, trách nhiệm cá nhân và việc nhìn nhận người khác như một nhân vị”, Đức Thánh Cha Lêô viết. “Vì thế, không được phép giao phó những quyết định liên quan đến sự sống và cái chết hoặc những quyết định không thể đảo ngược cho các hệ thống nhân tạo”.

Trong phiên thảo luận, Đức Tổng Giám mục Caccia nói rằng, với tư cách là một xã hội, “chúng ta phải gìn giữ giá trị của các mối tương quan nhân bản”.

“Vấn đề là nếu sự sống và cái chết được quyết định bởi một cỗ máy chứ không phải con người, thì ai sẽ chịu trách nhiệm?”, ngài nói. “Vì vậy, đây là những vấn đề hết sức quan trọng, thực sự rất quan trọng. Nhưng tôi tin chắc rằng, như tôi đã nói, chúng ta có thể cùng nhau đối mặt với tình huống này và tìm ra giải pháp’.

Sứ thần Tòa Thánh cho biết ngài cũng có những mối quan ngại tương tự về việc sử dụng trong các hình thức đưa ra quyết định khác có ảnh hưởng đến con người.

“Tôi nghe được những thông tin rất đáng lo ngại về các thuật toán có thể ngăn cản quyền tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế, việc làm và an ninh dựa trên những dữ liệu bị hoen ố bởi thành kiến và sự bất công”, ngài nói. “Và tôi đã nghe thấy sự im lặng của những người không có tiếng nói. Khi các quyết định được đưa ra, chúng có nguy cơ tạo ra những hình thức loại trừ và đau khổ mới”.

Trích dẫn Thông điệp, Đức Tổng Giám mục Caccia khẳng định lời kêu gọi của Đức Thánh Cha rằng AI “cần phải được giải giáp”.

“Tôi biết đó là một từ mạnh mẽ, nhưng nó được lựa chọn một cách có chủ ý, bởi vì thời điểm này cần những ngôn từ có khả năng thu hút sự chú ý, đánh thức lương tâm và chỉ ra những con đường phía trước cho nhân loại”, ngài nói. “Đây ít nhiều có thể coi là một khuôn khổ để chúng ta có thể tiếp tục cuộc đối thoại”.

Phát biểu với EWTN News sau cuộc tọa đàm, Đức Tổng Giám mục Caccia cho biết lời kêu gọi của Đức Thánh Cha nhằm giải quyết những vấn đề luân lý liên quan đến AI không chỉ dành cho giới lãnh đạo Giáo hội, mà còn dành cho tất cả mọi tín hữu Công giáo.

“Dĩ nhiên là có tiếng nói của các Giám mục”, ngài nói. “Nhưng cũng có tiếng nói của những người Công giáo đang làm việc trong lĩnh vực kinh doanh, các kỹ sư đang hoạt động trong nền kinh tế, những người đang trực tiếp làm việc trong lĩnh vực này. Vì vậy, điều đó không chỉ dành cho những người có trách nhiệm mục vụ, mà còn dành cho toàn thể cộng đồng rộng lớn hơn.”

Ảnh hưởng của Đức Thánh Cha đối với cuộc thảo luận về AI

Một số diễn giả đã thảo luận về tầm quan trọng của   trong việc đưa ra một hình thức định hướng luân lý cho sự phát triển AI, tập trung vào công ích của toàn thể nhân loại.

Jasmine Sun, một nhà báo chuyên viết về AI và Thung lũng Silicon, cho biết bà “thực sự ngạc nhiên trước mức độ quan tâm của những người tôi quen biết ở Thung lũng Silicon, trong ngành công nghiệp AI, đối với Magnifica Humanitas”.

“Tôi thiết nghĩ mức độ quan tâm và tham gia lớn hơn nhiều so với dự kiến”, bà Jasmine nói. “Và một lần nữa, tôi cho rằng điều này xuất phát từ nhận thức chung rằng động lực lợi nhuận – thứ vốn đã thúc đẩy Thung lũng Silicon và vẫn tiếp tục thúc đẩy Thung lũng Silicon – là chưa đủ”.

Molly Kinder, Tổng Giám đốc Điều hành của Breakwater Initiative, cho biết Giáo hội mang đến “sự khôn ngoan và khả năng lãnh đạo về luân lý”, đồng thời tin rằng chính sự tập trung rộng lớn của Giáo hội vào nhân loại là lý do khiến mọi người lắng nghe.

“Tôi thực sự ấn tượng khi thấy ngay những trang đầu của Kinh Thánh đã đề cập đến việc Adam và Eva được đặt vào Trái Đất để canh tác đất đai – coi đó là lý do cốt lõi cho sự tồn tại của con người”, bà chia sẻ. “Và đôi khi, khi tôi ở Thung lũng Silicon…, tôi cảm thấy họ gần như đang nói về một Vườn Địa Đàng mới mà AI sẽ tạo ra, rằng có lẽ mục đích của chúng ta không phải là làm việc, hoặc có lẽ là sự nhàn rỗi hay một khoản trợ cấp và theo đuổi một thú vui”.

Đức Tổng Giám mục Caccia cũng cho biết ngài hết sức ngạc nhiên trước phản ứng đối với Thông điệp, đồng thời cho biết rằng “dường như cần phải làm điều gì đó về vấn đề này”.

“Thông điệp không tỏ ra rằng mình có tất cả câu trả lời”, ngài nói, “nhưng nó đã đặt ra những câu hỏi, những câu hỏi phor biến mà chúng ta phải cùng nhau giải quyết để quyết định mình muốn đi về đâu”.

Minh Tuệ (theo EWTN)