Nhận định về chuyến viếng thăm đảo Síp sắp tới của ĐTC Phanxicô

Đức Thánh Cha Phanxicô ban phép lành khi đọc lời cầu nguyện buổi trưa của Angelus từ cửa sổ phòng thu của mình nhìn ra Quảng trường St.Peter, tại Vatican, Chủ nhật, ngày 31 tháng 10 năm 2021. (Nguồn: Andrew Medichini / AP)

Đức Thánh Cha Phanxicô ban phép lành trong giờ Kinh Truyền Tin từ cửa sổ nhìn ra Quảng trường Thánh Phê rô, Vatican, Chúa nhật, ngày 31 tháng 10 năm 2021 (Ảnh: Andrew Medichini / AP)

Vài ngày trước chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô đến Hy Lạp và đảo Síp, một Linh mục người Síp cho biết rằng chuyến Tông du này là một dấu chỉ của sự khích lệ đối với cả đàn chiên Công giáo nhỏ bé của hòn đảo Địa Trung Hải, và là dấu chỉ cho thấy sự chú ý thường xuyên của Đức Thánh Cha đối với các khu vực ngoại vi của thế giới.

Đối với Cha Jerzy Kraj, Tổng Đại diện Tu viện Thánh Giá thuộc Dòng Phanxicô ở Nicosia, Cộng hòa Síp, quyết định đến thăm đảo quốc nhỏ bé này của Đức Thánh Cha Phanxicô là một sự áp dụng cụ thể đối với “thông điệp của ngài để đến với các khu vực ngoại vi, gặp gỡ các cộng đồng nhỏ bé và khuyến khích họ”.

Khi chuyến viếng thăm lần đầu tiên được công bố, “đó quả là một điều hết sức bất ngờ” đối với người dân địa phương, Cha Kraj nói, đồng thời lưu ý rằng có những quốc gia châu Âu lớn khác, như Tây Ban Nha, vẫn chưa có chuyến viếng thăm nào của Đức Giáo hoàng, trong khi Cộng hòa Síp đã có hai chuyến viếng thăm chỉ trong 11 năm, sau chuyến viếng thăm của Đức nguyên Giáo hoàng Benedict XVI vào tháng 6 năm 2010.

Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ đến quốc đảo Síp vào ngày 2 tháng 12, nơi ngài sẽ lưu lại trong hai ngày trước khi đến Hy Lạp, nơi ngài sẽ có chuyến thăm chính thức từ ngày 4-6 tháng 12.

Đề cập đến chủ đề của chuyến viếng thăm quốc đảo Síp trong tuần này: “An ủi nhau trong đức tin“, Cha Kraj cho biết thông điệp nền tảng đó là Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ không chỉ đến để an ủi cộng đồng Công giáo thiểu số nhỏ bé, “mà ngài còn đến để được chúng ta an ủi”.

“Một dấu chỉ của chuyến viếng thăm này đó là sự khích lệ, bởi vì Đức Thánh Cha khuyến khích chúng tôi, nhưng ngài cũng sẽ được khích lệ bởi sự hiện diện của Giáo hội địa phương”, Cha Kraj nói, và đồng thời nhấn mạnh rằng sự khích lệ này sẽ không chỉ giới hạn ở những người Công giáo theo nghi thức Latinh của hòn đảo, mà còn là toàn thể cộng đồng Kitô giáo, “bởi vì chủ nghĩa đại kết là vô cùng quan trọng”.

Kitô giáo tại Cộng hào Síp

Trong dân số khoảng 1,2 triệu người, khoảng 73% theo Kitô giáo. Trong số các Kitô hữu này, khoảng 95% thuộc về Giáo hội Chính thống, trong khi chỉ 1% thuộc về Giáo hội Công giáo theo nghi thức Latinh và 9% thuộc về các Giáo hội Chính thống Armenia hoặc Giáo hội Công giáo Maronite.

Khoảng 1% Kitô hữu tại Síp thuộc Giáo hội Anh, và khoảng 0,6% theo Hồi giáo.

Về mặt lịch sử, Síp thuộc thẩm quyền của Tòa Thượng phụ La tinh của Giêrusalem, hiện do Đức Tổng giám mục Pierbattista Pizzaballa lãnh đạo. Cha Kraj phục vụ với tư cách là Đại diện của Tòa Thượng phụ tại Síp.

Theo Cha Kraj, các nhóm thiểu số được Cộng hòa Síp và hiến pháp chính thức công nhận đó là các Giáo hội Chính thống giáo Tông Tòa Armenia, Công giáo Latinh và Công giáo Maronite.

Trích dẫn số liệu thống kê chính thức của chính phủ, Cha Kraj cho biết có khoảng 25.000 tín hữu Công giáo gốc Latinh trên đảo Địa Trung Hải và khoảng 6-7.000 tín hữu Công giáo Maronite, những người sống phần lớn ở phía bắc do Thổ Nhĩ Kỳ kiểm soát.

Chỉ 10% người Công giáo theo nghi thức Latinh ở Síp là người bản xứ, Cha Kraj cho biết, phần còn lại chủ yếu là những người lao động nước ngoài đến từ Philippines, Ấn Độ, Sri Lanka hoặc một số nước châu Âu, chẳng hạn như Ba Lan hoặc Romania.

“Nếu chúng ta chỉ tính đến phía Latinh địa phương, chúng tôi sẽ chỉ là một nhóm rất nhỏ bé và nghèo nàn. Thay vào đó, các công đoàn của chúng tôi hoạt động rất tích cực”, Cha Kraj nói.

Hiện nay, Giáo hội Síp theo nghi thức Latinh, được điều hành phần lớn bởi các thành viên của Dòng Phanxicô, có các Giáo xứ ở thủ đô Nicosia, ở Limassol, Larnaca và Paphos. Các Mục tử, bao gồm cả bản thân ngài, cũng băng qua miền bắc để cử hành các Thánh lễ Chúa nhật, bao gồm một số cộng đoàn tại các Giáo xứ nghi lễ Maronite, Cha Kraj cho biết.

Giáo hội Maronite có sự hiện diện mạnh mẽ ở ngôi làng Kormakitis rộng lớn, với hai Nữ tu và một Linh mục thường trú ở đó, và họ cũng làm việc ở những ngôi làng nhỏ hơn khác nơi họ không có mặt thường xuyên, Cha Kraj nói.

Vào các ngày Chúa nhật, Cha Kraj cho biết, các Tu sĩ Dòng Phanxicô sẽ bang qua phía bắc và cử hành Thánh lễ tại các ngôi làng Kyrenia và Famagusta, là nơi hầu hết các sinh viên châu Phi đang theo học tại các trường đại học của Thổ Nhĩ Kỳ ở phía bắc đến để thờ phượng, tạo ra một cộng đoàn bao gồm khoảng 4-500 người tham dự các Thánh lễ Chúa nhật.

“Đó là một cộng đoàn sống động với những người trẻ tuổi, sinh viên, những người đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng và vô cùng háo hức trước sự kiện này”, Cha Kraj nói.

Chủ nghĩa đại kết và quan hệ với Giáo hội Chính thống giáo

Hai trong số những vấn đề chính yếu nhất trong chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô sẽ là vấn đề di cư và việc củng cố mối quan hệ với Giáo hội Chính thống giáo.

Như một dấu chỉ của sự cam kết đại kết của ngài, vào ngày thứ hai trong chuyến viếng thăm Cộng hòa Síp, Đức Thánh Cha Phanxicô dự kiến sẽ đến thăm xã giao Đức Tổng Giám mục Chrysostomos II, Tổng Giám mục Chính thống của Cộng hòa Síp, tại Tòa Tổng Giám mục Chính thống ở Nicosia. Sau đó, Đức Thánh Cha sẽ gặp gỡ Thượng hội đồng tại Nhà thờ Chính thống giáo, nơi ngài sẽ có một bài phát biểu.

Vào buổi tối hôm đó, Đức Thánh Cha sẽ tổ chức một buổi cầu nguyện đại kết cùng với những người di cư tại Giáo xứ Công giáo Thánh Giá ở Nicosia, nơi Cha Kraj đang chịu trách nhiệm coi sóc.

Theo Cha Kraj, hiện tại mối quan hệ giữa Giáo hội Công giáo và Chính thống giáo trên đảo quốc “đang hết sức tốt đẹp, nếu không muốn nói là tối ưu”. Ngoài một số vấn đề khi nói đến vấn đề hôn nhân hỗn hợp hoặc với một số Linh mục hoặc Giám mục nhất định, thì “ở mức độ hợp tác và tôn trọng các cấu trúc của chúng tôi, điều đó quả thực hết sức tốt đẹp”, Cha Kraj nói.

Các tín hữu Công giáo hiện có bảy địa điểm khác nhau nơi họ thường xuyên cử hành các Thánh lễ Chúa nhật ở miền nam Cộng hòa Síp, ba trong số đó thuộc Giáo hội nghi lễ Latinh – ở Nicosia, Larnaca và Limassol – trong khi bốn địa điểm còn lại là các nhà thờ hoặc nhà nguyện Chính thống giáo đã cho phép người Công giáo tiếp cận các buổi cử hành phụng vụ.

“Đây là dấu chỉ của sự hợp tác cụ thể”, Cha Kraj nói, đồng thời cũng lưu ý rằng họ cũng thường tổ chức các hội nghị chung về các chủ đề như Thánh Mẫu học, và có một nhóm đối thoại trên đảo quốc gồm bốn nhà lãnh đạo Kitô giáo – bao gồm Đức Tổng giám mục Chính thống giáo Chrysostomos, Đức Tổng giám mục nghi lễ Maronite, Đức Tổng giám mục nghi lễ Armenia, và bản thân ngài với tư cách là Đại diện của Tòa thượng phụ Latinh – và một đại diện của Hồi giáo.

“Chúng tôi không thực hiện những phép lạ, nhưng gặp gỡ và trò chuyện truyền đi một dấu chỉ của niềm hy vọng rất dễ thấy”, Cha Kraj nói, và đồng thời đề cập đến lời cầu nguyện đại kết ngày 3 tháng 12 của Đức Thánh Cha Phanxicô với những người di cư như một ví dụ về sự hợp tác này.

Lưu ý rằng đại diện của tất cả các cộng đồng ngoài Công giáo ở Nicosia sẽ có một số đại diện tại buổi tụ họp cùng với những người di cư và tị nạn, Cha Kraj cho biết rằng đây là bằng chứng “rằng nếu Bí tích Thánh Thể không liên kết chúng tôi thì tinh thần bác ái sẽ phát huy tác dụng”.

Di cư và vấn đề quốc đảo Síp

Tinh thần bác ái này đặc biệt cần thiết ở Cộng hòa Síp, nơi là điểm đến tuyến đầu của hàng nghìn người di cư và tị nạn đến từ Trung Đông và châu Phi, nơi đang phải vật lộn để tiếp nhận ngày càng nhiều người xin tị nạn vượt biên.

Đối với Síp, vấn đề người di cư hiện đang “rất kịch tính”, Cha Kraj nói, bởi vì “số lượng tăng lên hàng tuần, trước hết là từ phần phía bắc không được bảo vệ hiệu quả”.

Nhiều người trong số những người di cư này đến từ Thổ Nhĩ Kỳ và vượt qua cái gọi là “ranh giới xanh” chia đôi hòn đảo này thành phía bắc Síp thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, nơi đang tìm kiếm sự công nhận là một quốc gia độc lập, và phía nam Síp thuộc Hy Lạp, nơi có chính phủ duy nhất được cộng đồng quốc tế công nhận và là thành viên EU từ năm 2004.

Síp đã bị chia cắt bởi “ranh giới xanh” này kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn vào năm 1974 được thực hiện sau cuộc xâm lược của Thổ Nhĩ Kỳ sau cuộc đảo chính ngắn ngủi do Hy Lạp hậu thuẫn.

Căng thẳng giữa hai bên vẫn còn được cảm nhận cho đến ngày nay, với các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra, thậm chí ở cấp Liên hợp quốc, nhằm tìm ra giải pháp cho cuộc xung đột vốn đã chia cắt hòn đảo này trong gần 5 thập kỷ qua.

Sự căng thẳng này có thể cảm nhận được ngay cả đối với những người không ở xung quanh khi lệnh ngừng bắn được thực hiện, Cha Kraj nói, và đồng thời cũng cho biết thêm rằng “không phải người ta cảm nhận được điều này, nhưng họ cảm thấy một vết thương hằn sâu trong thực tế xã hội… thế hệ mới không biết việc sống chung hòa bình là như thế nào giữa hai dân tộc, giữa hai nhóm”.

Hiện tại, hy vọng về “cuộc đối thoại đã bị ngăn chặn và các tuyên bố rất rõ ràng”, Cha Kraj nói, đồng thời cũng lưu ý rằng Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy một giải pháp hai nhà nước, trong khi Síp thuộc Hy Lạp, vốn coi miền bắc Síp là một lãnh thổ bị chiếm đóng, đã phản đối chống lại đề xuất.

“Hiện tại, chúng tôi đang ở trong một thời điểm bế tắc và gặp khó khăn trong việc thúc đẩy chính trị”, Cha Kraj nói, đồng thời cũng cho biết rằng vai trò của ngài, và vai trò của tất cả các nhà lãnh đạo tôn giáo, không phải là tham gia vào lĩnh vực chính trị, mà là nhấn mạnh rằng “hòa bình là điều khả thi, và hòa giải chính là niềm hy vọng cho tất cả mọi người”.

Cha Kraj bày tỏ hy vọng rằng Đức Thánh Cha Phanxicô trong chuyến viếng thăm của ngài sẽ mang lại một thông điệp hòa giải, đồng thời cho biết rằng Đức Thánh Cha không thể đi đến phía bắc, và có khả năng sẽ né tránh những tranh chấp chính trị trong bài phát biểu của mình với các nhà chức trách, “nhưng chắc chắn thông điệp sẽ được đưa ra, rằng cần phải xây dựng thêm nhiều cầu nối hơn, chứ không phải là những bức tường”.

Cuộc xung đột này đã làm bùng phát vấn đề về người di cư, với việc nhiều người miền Nam cáo buộc Thổ Nhĩ Kỳ đưa người di cư vượt qua Ranh giới xanh, hoặc không thực thi các biện pháp kiểm soát thích hợp, nhằm gây mất ổn định và thay đổi nhân khẩu học của Síp thuộc Hy Lạp. Những người đến từ miền Bắc bị nhiều người miền Nam coi là những người nhập cảnh “bất hợp pháp”.

Trong khi đó, những người di cư và những người tị nạn đã nộp đơn xin tị nạn ở châu Âu hoặc bị đưa đến các trại tập trung quá đông đúc hoặc khi rời trại, họ phải vật lộn để tìm chỗ ở và tiếp cận các dịch vụ cơ bản, bao gồm chăm sóc sức khỏe và tiêm chủng chống lại coronavirus.

Để đạt được mục tiêu này, nhiều tổ chức từ thiện và các tổ chức phi chính phủ đang làm việc để hỗ trợ các gia đình gặp khó khăn, bao gồm Caritas, hỗ trợ khoảng 10.000 người, Cha Kraj nói.

“Quá trình này diễn ra rất chậm chạp ở Síp, vì vậy các tổ chức từ thiện phải giúp đỡ họ và hướng dẫn họ cách điền vào các mẫu đơn, cách tìm kiếm sự giúp đỡ ở mức trợ cấp xã hội”, Cha Kraj nói, đồng thời cũng lưu ý rằng có một trung tâm di cư tại Giáo xứ Thánh giá của ngài, nhưng “đó không phải là một cấu trúc bề thế và có tổ chức”.

“Chúng tôi có một số tình nguyện viên, nhưng chúng tôi không được trang bị, và chúng tôi không có đủ các nguồn lực kinh tế để có thể đối mặt với tình huống này”, Cha Kraj nói.

Cuộc khủng hoảng coronavirus cũng đã đổ thêm dầu vào cuộc khủng hoảng di cư, buộc những người di cư phải ở lại những nơi được coi là những trại tập trung tạm thời trong nhiều tháng giãn cách xã hội, và tạo thêm gánh nặng cho hệ thống chăm sóc sức khỏe của hòn đảo.

Cha Kraj cho biết không có mối bận tâm thực sự nào liên quan đến COVID đối với chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô, và các quan chức liên quan đến kế hoạch đã chuẩn bị sẵn sàng để tuân thủ các hướng dẫn an toàn đối với đại dịch.

Đối với các nghi lễ công cộng lớn của Đức Thánh Cha Phanxicô, một sân vận động bóng đá lớn, “Sân vận động GPS” ở Nicosia, sẽ được sử dụng, trái ngược với một sân vận động nhỏ hơn được sử dụng trong chuyến viếng thăm của Đức nguyên Giáo hoàng Bênêđictô XVI vào năm 2010, và những người tham dự Thánh lễ của Đức Thánh Cha sẽ được yêu cầu xuất trình giấy tờ liên quan đến việc tiêm chủng hoặc xét nghiệm COVID âm tính để được tham dự sự kiện.

“Chúng tôi đang cố gắng tuân thủ các quy định này. Mọi người sẽ ngồi cạnh nhau, nhưng sẽ không phải là một đám đông mà ở đó tất cả mọi người đều đứng sát nhau, tất cả mọi người đều sẽ phải ngồi”, Cha Kraj nói, và đồng thời cũng lưu ý rằng sân vận động có sức chứa khoảng 7.500 chỗ.

Thánh lễ sẽ được cử hành tại sân vận động trên một khán đài ở phía tây, nơi chúng tôi có đến 7.500 chỗ ngồi cho các tín hữu của chúng tôi có thể ngồi thoải mái.

Về kỳ vọng của mình đối với chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Phanxicô, Cha Kraj nói, “Mỗi chuyến viếng thăm phải được coi như là một hạt giống… Đức Thánh Cha chắc chắn đến với một thông điệp của Tin Mừng. Ngài sẽ công bố Tin Mừng cho tất cả mọi người và nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm của họ”.

Tuy nhiên, thành quả của chuyến viếng thăm này phụ thuộc vào người dân địa phương và cách họ thực hiện thông điệp của Đức Thánh Cha, Cha Kraj nói, và đồng thời cũng cho biết thêm rằng “quả là không đủ khi hy vọng rằng Đức Thánh Cha sẽ đưa ra một thông điệp và thành quả sẽ lập tức xuất hiện. Đây là một hạt giống. Nó đang mang lại một sự khích lệ cho Giáo hội địa phương. Kế đến, chúng ta phải nỗ lực làm việc”.

“Không phải Đức Thánh Cha sẽ thi thố những phép lạ và toàn thể cộng đoàn sẽ trở nên tốt hơn. Mỗi người trong chúng ta sẽ phải nỗ lực làm việc, ngày này qua ngày khác, để đạt được điều đó”, Cha Kraj nói. “Đức Thánh Cha sẽ đến để lắng nghe chúng ta, nhưng chúng ta cũng phải lắng nghe ngài. Nếu chúng ta cộng tác theo cách này, thành quả sẽ lập tức xuất hiện”.

Minh Tuệ (theo Crux)

Bài liên quan

Tin tức mới

Facebook

Youtube